«قصاب بوسنی» مُرد!
فرمانده پیشین ارتش صربهای بوسنی و از عاملان اصلی کشتار سربرنیتسا، معروف به «قصاب بوسنی»، در بیمارستانی در لاهه مُرد؛ او پیشتر به اتهام نسلکُشی و جنایتهای جنگی به حبس ابد محکوم شده بود.
در میانه سال ۱۹۹۵، سربرنیتسا به یکی از سیاهترین صحنههای تاریخ اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شد؛ شهری که قرار بود پناهگاه امن مسلمانان بوسنی باشد، اما در برابر چشمان نیروهای صرب بوسنی به قتلگاهی بزرگ بدل شد. تحت فرماندهی راتکو ملادیچ، نیروهای صرب هزاران مَرد و پسر مسلمان بوسنیایی را از خانوادههایشان جدا کردند و در روزهای بعد، در عملیاتهایی سازمانیافته به قتل رساندند. بیش از ۸ هزار نفر در این کشتار جان باختند؛ قربانیانی که بسیاری از آنها پس از اعدامهای دستهجمعی در گورهای جمعی دفن شدند و بعدها برای پنهان کردن ابعاد جنایت، برخی اجساد نیز جابهجا و در گورهای دیگری پراکنده شدند. سربرنیتسا تنها یکی از فصلهای کارنامه خونین ملادیچ بود؛ او همچنین بهدلیل نقشش در محاصره طولانی سارایوو و حملات نیروهای تحت امرش به غیرنظامیان، از جمله استفاده گسترده از آتش توپخانه و تکتیراندازها علیه مردم شهر، به جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی متهم شد.
اما «قصاب بوسنی» پس از پایان جنگ، سالها در برابر عدالت پنهان ماند. ملادیچ ۱۶ سال تحت تعقیب بود تا سرانجام در سال ۲۰۱۱ در صربستان دستگیر و به دادگاه بینالمللی کیفری برای یوگسلاوی سابق در لاهه تحویل داده شد. دادگاه در سال ۲۰۱۷ او را در ۱۰ فقره از ۱۱ اتهام، از جمله نسلکُشی، جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی، مجرم شناخت و به حبس ابد محکوم کرد؛ حکمی که در سال ۲۰۲۱ نیز در مرحله تجدیدنظر تأیید شد. دادستانها او را یکی از چهرههای اصلی کارزار خشونت و پاکسازی قومی علیه مسلمانان بوسنی دانستند؛ فرماندهی که نامش با سربرنیتسا، محاصره سارایوو و یکی از هولناکترین جنایتهای اروپا در اواخر قرن بیستم گره خورده است و سنگینی جنایاتی که کرد هنوز بر قلب خانوادههای قربانیان سنگینی میکند.
حالا خبر میرسد که این فرمانده پیشین ارتش صربهای بوسنی و از عاملان اصلی کشتار سربرنیتسا، معروف به «قصاب بوسنی»، سرانجام پنجشنبه در
۸۴ سالگی در بیمارستانی در لاهه مُرد. دیوان مکانیسم دادگاههای بینالمللی جنایی اعلام کرد که درباره شرایط مرگ او تحقیقات کاملی انجام خواهد شد. مرگ ملادیچ در شرایطی رقم خورد که او پس از سالها فرار، باقی عمر خود را پشت میلههای زندان و در انتظار اجرای حکم حبس ابد گذراند. شهیده عبدالرحمانوویچ، نماینده انجمن مادران قربانیان سربرنیتسا، در واکنش به مرگ ملادیچ به خبرگزاری فرانسه گفت که نام او همیشه «نماد نسلکُشی» خواهد بود. زید رعد الحسین، کمیسر سابق حقوق بشر سازمان ملل، نیز ملادیچ را «مظهر شر» توصیف کرد.