کاهش اثر تحریم با پیمانهای پولی و ارزهای جایگزین
یک تحلیلگر اقتصادی با تاکید بر ضرورت کاهش وابستگی اقتصاد ایران به دلار و شبکههای مالی تحت نفوذ آمریکا گفت: تنوعبخشی به سبد ارزی، توسعه پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه و تسهیل تجارت میتواند آسیبپذیری اقتصاد کشور در برابر تحریمها و تکانههای ارزی را کاهش دهد.
«حسین رضویپور» تحلیلگر اقتصادی در گفتوگو با ایرنا درباره آسیبپذیری اقتصاد ایران در برابر نوسانات ارزی و محدودیتهای ناشی از تحریمهای مالی گفت: کاهش وابستگی به دلار و شبکههای مالی تحت نفوذ آمریکا نیازمند تنوعبخشی به سبد ارزی، توسعه پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه و ایجاد سازوکارهای جایگزین در تجارت خارجی است.
هرچند ایران طی سالهای اخیر تجربه استفاده از ارزهایی مانند یورو، یوان و درهم امارات را در مبادلات تجاری به دست آورده اما از برخی فرصتهای موجود برای انعقاد پیمانهای پولی به اندازه کافی استفاده نکرده است.
وی همچنین با تاکید بر ضرورت مدیریت بازار ارز و کاهش فشار بر بازار غیررسمی، تصریح کرد که تمرکز سیاستگذار باید بر تسهیل تجارت، بازگشت ارز حاصل از صادرات، توسعه ظرفیتهای صادراتی و جایگزینی مسیرهای تجاری قرار گیرد تا ضمن کاهش آسیبپذیری اقتصاد، امکان عبور از شرایط دشوار کنونی فراهم شود.
وی درباره وابستگی تجارت ایران به دلار و شبکههای مالی تحت نفوذ آمریکا و راهکارهای کاهش این وابستگی گفت: زمانی وابستگی عمیقی به تجارت دلاری داشتیم اما اکنون واقعاً شرایط، شرایط گذشته نیست. طی سالهای اخیر، بخصوص در ۱۰ سال اخیر، ایران آموخته است که برای کاهش آسیبپذیری تجارت خود از نوسانات ارزی، باید به سمت تنوعبخشی به سبد ارزی خود برود و از ارزهای جایگزین در تجارت استفاده کند.
رضویپور ادامه داد: البته نمیتوانم بگویم که این اتفاق به طور کامل افتاده است، بلکه ما فرصتهایی برای انعقاد پیمانهای دوجانبه و چندجانبه پولی با کشورهایی داشتیم که آنها هم، نظیر ما، البته با درجات کمتر و بیشتر، درگیر جنگ اقتصادی و رقابت اقتصادی با آمریکا بودند.
این کارشناس اقتصادی با اظهار تاسف از اینکه از فرصت پیمانهای پولی استفاده بهینه نشده است، اظهار داشت: بهانهها در مسیر غفلت از پیمانهای دوجانبه و چندجانبه پولی چندان مقبول نیست زیرا به نظر میرسد فرصت انعقاد پیمانهای پولی جایگزین را از دست دادهایم. با این وجود، ما همچنان آموختهایم که از ارزهای جایگزین به جای دلار در تجارت خود استفاده کنیم که شامل درهم امارات، یورو و یا یوان بوده است.
رضویپور در ادامه درباره سیاست بازگشت ارز حاصل از صادرات اظهار کرد: مادامی که تمرکز بانک مرکزی بر این است که تجار و صادرکنندگان را الزام کند ارز ناشی از صادرات خودشان را با قیمتی پایینتر و با فاصله معناداری از قیمت بازار کاغذی به بانک مرکزی تقدیم کنند تا نیازهای وارداتی کشور تامین شود، صادرکننده تمایلی به بازگرداندن ارز خودش نخواهد داشت.
وی افزود: اگر هم مجبور شود که ارز را برگرداند، ممکن است ارزی را که باید به بانک مرکزی تحویل بدهد، از کف بازار کاغذی تامین کند. خود این فشار برای تامین ارز از بازار کاغذی، یک عامل تشدیدکننده قیمت ارز در داخل کشور خواهد بود.
وی با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت: ما تجربه این موضوع را در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ هم داشتیم. در زمانی که بانک مرکزی مهلتهایی را برای تسویه تعهدات ارزی مشخص میکرد، مصادف با این زمانها نوسان شدید نرخ ارز را در بازار شاهد بودیم.
رضویپور تأکید کرد: باید دقت کرد که در شرایط فعلی فشار بر بازار ارز کاغذی را برداریم و سعی کنیم بازار حواله را هم نه با فشار سیاست ارزی، بلکه با تسهیل تجارت آن و گسترش ظرفیت صادراتی مدیریت کنیم تا از این برهه حساس عبور کنیم.
وی گفت: تمرکز دولت اکنون باید بر لجستیک تجارت خودش برای تسهیل صادرات و جایگزین کردن مسیرهای تجاری که به دلیل محاصره دریایی امکان وجود ندارد، معطوف شود. این موضوع میتواند مقداری کمک کند تا از این شرایط عبور کنیم.
رضویپور ادامه داد: تجربه بینالمللی در چند سال گذشته به ما آموخته است که به دلیل وارد شدن آمریکا به جنگهای تجاری با کشورهای بیشتری نسبت به دوره اوباما، تمایل کشورها به همکاری با آمریکا در محاصرههای اقتصادی کاهش پیدا کرده و اتفاقاً تمایل به تنوع بخشیدن به مراودات بین کشورها افزایش یافته است.
وی با اشاره به تحولات روابط اقتصادی آمریکا با کشورهای مختلف گفت: اکنون با کشورهای زیادی مواجهیم که در تنشهای تجاری و اقتصادی با آمریکا قرار دارند. طبیعتاً این موضوع برای ایران یک فرصت مضاعف برای بیاثر کردن این محاصره و تحریم اقتصادی است.