لاف جنگ اقتصادی با دستان خالی بهای سنگین جنگ برای اقتصاد آمریکا
سرویس خارجی-
وقتی از جنگ ایران با دو قدرت اتمی و متحدان منطقهایاش صحبت میکنیم، تمرکز غالباً روی خسارتهای نظامی آمریکا است. این در حالی است که نگاهی به گزارش معتبرترین رسانههای آمریکا نشان میدهد این کشور در مسائل گوناگون به ویژه در حوزه اقتصاد، خسارتهای سنگینی متحمل شده و با این وضع علیه کشورمان اعلان جنگ اقتصادی کرده است!
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در حالی در 28 فوریه (9 اسفند) از آغاز عملیات نظامی علیه ایران سخن گفت که برنامهریزیهای پنتاگون تنها برای یک عملیات 4 تا 6 هفتهای برنامهریزی شده بود؛ مسئلهای که با مقاومت ملت ایران و ضربات دردناک نظامی به آمریکا و متحدانش، اکنون دولت ترامپ و جمهوریخواهان را در آستانه انتخابات ماه نوامبر
(12 آبان) با مشکل جدی مواجه ساخته است. زمانی که از شکست آمریکا در جنگ فوریه با ایران در رسانههای غربی سخن گفته میشود، تمرکز اصلی بر شکست نظامی است. مثلاً بیبیسی گزارش میدهد نیروهای مسلح ایران طی جنگ اخیر موفق شدند 20 پایگاه آمریکا در 8 کشور مختلف را هدف قرار دهند. دهها فروند جنگنده، بالگرد، و انواع مختلف پهپاد طی این جنگ نابود شد. تنها در یک مورد، حملات ویرانگر دائمی ایران به ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، باعث از رده خارجشدن این پایگاه حیاتی دریایی شد به طوری که ناوهای آمریکایی حمایتهای لجستیکی خود را به طور کامل از دست دادند. این در حالی است که جنگ تبعات ویرانگری را نیز در داخل آمریکا از جمله در حوزه اقتصاد همراه داشته که اکنون به یک سونامی سهمگین تبدیل شده است. مثلاً چند روز پیش اعلام شد بدهی این کشور از مرز 40 تریلیون دلار هم عبور کرد! یکبار دیگر برگردید و به عدد نگاه کنید! در چنین شرایطی این کشور ورشکسته اعلام کرده جنگ اقتصادی بیسابقهای را علیه ایران به راه انداخته است! لاف جنگ اقتصادی با جیب خالی!
جهش قیمت سوخت
«فایننشالپست» چندی پیش از گذر میانگین بهای هر گالن بنزین در آمریکا از مرز 4 دلار خبر داد. گرچه برخی ایالتهای آمریکا بهای بالاتری نیز برای سوخت ثبت کردهاند اما خط قرمز اقتصادی دولت ترامپ، مرز 4 دلار برای هر گالن بود. ترامپ که در ابتدای دوره ریاستجمهوری خود وعده کاهش بهای سوخت به زیر 2 دلار در هر گالن را داده بود، اکنون به دلیل بسته بودن تنگه هرمز و ناآرامیها در تنگه بابالمندب که منجر به اختلال جدی در چرخه عرضه شده است، شاهد جهش بهای سوخت و نارضایتی مردم آمریکا از افزایش قیمتهاست. براساس اعلام انجمن خودروی آمریکا از زمان آغاز جنگ ایران، بهای سوخت در آمریکا بیش از
36 درصد افزایش یافته است.
ماجرا تنها به افزایش بهای سوخت خلاصه نمیشود. سوخت به طور مستقیم در بهای تمامشده تمامی کالاها تأثیرگذار است زیرا یا در تولید آن کالا از نفت خام استفاده شده و یا دستکم برای جابهجایی آن برای رسیدن به دست مشتری به سوخت نیاز است. از اینرو، افزایش بهای خواربار در آمریکا اجتنابناپذیر است. برای مثال، جنگ ایران بهای گوشت گاو را 15درصد، تخممرغ را 73 درصد و نان را
78 درصد افزایش داده است.
از طرفی، اوره که ماده پایه تولید کودهای شیمیایی است از جمله موادی است که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز شاهد افزایش بها در بازار جهانی بوده است. بدیهی است با افزایش هزینه تمامشده تولید کود شیمیایی، محصولات کشاورزی با هزینه تمامشده بیشتری به بازار عرضه خواهند شد، مسئلهای که خود بر شدت تورم در حوزه خواربار خواهد افزود.
آمارهای رسمی چه میگویند؟
براساس گزارش وزارت کار آمریکا، نرخ تورم سالانه در ماه فوریه(اسفند 404) و پیش از آغاز جنگ ایران 2.4 درصد بود. آخرین آمارهای منتشر شده درباره نرخ تورم در آمریکا در ماه ژوئیه (تیر) حاکی از تورم 3.4 درصدی در این کشور است. این در حالی است که هدفگذاری فدرال رزرو برای نرخ تورم در سال جاری میلادی 2 درصد بوده است. این نگرانی وجود دارد که با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و افزایش بهای نفت، نرخ تورم در این کشور روند صعودی به خود بگیرد. برای مثال، تورم آمریکا در ماه مِه و تنها 2 ماه پس از آغاز جنگ بهدلیل هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی در خلیجفارس و نبود افق روشن برای پایان منازعه، به 4.2 درصد رسید که بیش از 2 برابر هدفگذاری فدرال رزرو برای سال 2026 بود. این اعداد برای کشوری که نرخ تورم آن بعضاً زیر یک درصد بوده، و برای مردم این کشور، عدد کوچکی نیست.
دولت ترامپ برای مهار تبعات اقتصادی ویرانگر جنگ ایران، شیر ذخایر استراتژیک کشورش را باز کرده تا بازار بتواند حذف گسترده میلیونها بشکه نفت را تحمل کند. گرچه این اقدام شیب افزایش بهای طلای سیاه را کندتر کرد، اما حقیقت این است که ذخایر نفت خام آمریکا بیانتها نیست. آمارهای ارائه شده از سوی وزارت انرژی آمریکا نشان میدهد پیش از شروع جنگ ایران، میزان ذخایر نفت استراتژیک آمریکا
415 میلیون بشکه بود. ترامپ در ماه مارس برای مقابله با اختلال عرضه نفت خام، دستور آزادسازی 172 میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک را صادر کرد. آمارهای وزارت انرژی آمریکا نشان میدهد ذخایر استراتژیک فعلی در هفته منتهی به هفتم اوت به 298 میلیون بشکه رسیده که پایین ترین میزان از اوایل دهه 1980 بهشمار میرود. برآورد میشود با تحقق آزادسازی کامل 172 میلیون بشکهای نفت، در نهایت میزان ذخایر استراتژیک آمریکا به زیر 243 میلیون بشکه سقوط کند که نصف میزان ذخایر استراتژیک پیش از آغاز جنگ ایران است.
کاهش ذخایر استراتژیک آمریکا بدان معناست که با بسته بودن تنگه هرمز و اختلال عرضه نفت از طریق تنگه بابالمندب، آمریکا در بلندمدت دیگر توان مدیریت بازار انرژی با عرضه نفت خود به بازار را نخواهد داشت و بهای سوخت میتواند به صورت جهشی افزایش یابد. به همین دلیل این کشور اکنون بهشدت بهدنبال یافتن راهکاری برای پایان بخشیدن فوری به جنگ با ایران است. طبق آخرین گزارشها آمریکا فقط 40 روز دیگر ذخایر استراتژیک دارد!
از سوی دیگر، از جنبه شاخص کلان اقتصادی همانند تولید ناخالص داخلی نیز جنگ ایران تبعات فاجعهباری برای آمریکا به همراه داشته است. براساس آمارهای منتشرشده در حالی که اقتصاد آمریکا در 3ماهه نخست سال 2026 و پیش از آغاز جنگ رشد اقتصادی 2.1 درصدی را تجربه کرده بود، تبعات جنگ ایران باعث شد رشد اقتصادی آمریکا در 3 ماهه دوم سال جاری میلادی به 1.5 درصد سقوط کند.
جان مرشایمر، از تئوریسینهای برجسته جهان بر این باور است ایران اکنون دست بالا را در جنگ دارد و نباید به راحتی تن به مصالحه دهد. مرشایمر میگوید: ادامه بسته بودن تنگه هرمز در یک بازه طولانیتر منافع ایران را بیشتر تأمین میکند زیرا با افزایش فشارهای اقتصادی به آمریکا و متحدانش، تهران میتواند امتیازات بیشتری بگیرد. وی در کنار استفن والت و سایر اندیشمندان رئالیست، جنگ ایران را مغایر با منافع ملی آمریکا میداند و بر این باور است لابی اسرائیل در آمریکا و شخص نتانیاهو، ترامپ را به این جنگ کشاندند که در نهایت به شکستی خفتبار منجر شد. مرشایمر تأکید دارد هرچه ترامپ زودتر به شکست در جنگ با ایران اذعان و آن را بپذیرد، این مسئله میتواند تبعات اقتصادی شکست را برای آمریکا و جهان کاهش دهد.
این تنها گوشهای از شرایط اقتصادی آمریکاست که بخش قابلتوجهی از آن محصول جنگافروزی این کشور علیه ایران است. دیروز آژانس بینالمللی انرژی نیز اعلام کرد، جهان از تبعات بسته ماندن تنگه هرمز و درگیری ایران و آمریکا، به این زودیها رها نخواهد شد و اوضاع اقتصادی کشورها، هر روز بدتر از روز قبل میشود. بدهی نجومی 40 تریلیون دلاری آمریکا و وضعیت بحرانی وزارت خزانهداری این کشور را هم بگذارید در کنار این موارد. در چنین شرایطی وزیرخزانه داری آمریکا اعلام کرده است که بزرگترین جنگ اقتصادی را که دنیا به خود ندیده علیه ایران آغاز کرده است! اعلام جنگ اقتصادی علیه ایران، با دستهای خالی؟!