ایران، قدرت مسلط منطقه شده و دیگر نیازی به توافق با آمریکا ندارد
لافهای دولت درمانده ترامپ کمترین انطباقی با واقعیات میدان نشان نمیدهند و بنابراین رابرت کیگان از چهرههای مطرح نومحافظهکار آمریکایی برای چندمین بار دست به قلم شده و اذعان کرده که ایران، قدرت برتر است. از این به بعد، قدرت مسلط در خاورمیانه، آمریکا یا اسرائیل نخواهد بود، بلکه ایران خواهد بود.
تکذیبیههای رویترز و کپلر بر لاف آمریکا
مقامات آمریکایی هر روز برای آرام کردن بازار ادعا میکنند که چند میلیون بشکه را از تنگههرمز عبور دادهاند. سنتکام دیروز مدعی شد: نیروهای این کشور از ماه مه تاکنون به عبور حدود ۱۳۰۰ کشتی تجاری از تنگههرمز کمک کردهاند. این کشتیها در مجموع بیش از ۶۶۰ میلیون بشکه نفت خام را از این مسیر عبور دادهاند. این ادعا در حالی مطرح میشود که تردد کشتیها در تنگههرمز همچنان بهشدت پایینتر از سطح پیش از جنگ است. در این باره، خبرگزاری رویترز دیروز گزارش داد: انتقال محمولههای نفتی از طریق تنگههرمز پس از ماهها جنگ تقریباً متوقف شده است.
همچنین دادههای ردیابی کشتی کپلر، با استفاده از وضعیت AIS و تصاویر ماهوارهای، دیروز نشان میداد که روز جمعه هیچ عبور تانکری از غرب به شرق و هیچ بشکه نفتی از تنگههرمز خارج نشده است.
ترامپ مجبور است امتیازات بیشتری بدهد
منابع رسانهای دیروز خبر دادند که عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان دوشنبه به ایران سفر میکند تا میانجیگری میان آمریکا و ایران را مجدداً فعال کند. اما در همین حال، لارنس نورمن خبرنگار والاستریت ژورنال نوشت: برداشت شخصی من این است که در نهایت، دوباره به همان تفاهمنامه برخواهیم گشت، اما بهای موافقت ایران با مفاد آن، از نظر امتیازاتی که ایران در همان ابتدا دریافت خواهد کرد، بیشتر خواهد بود. و ترامپ حاضر خواهد شد این بها را بپردازد. باید صبر کنیم و ببینیم چه پیش میآید.
از سوی دیگر، روزنامه فایننشال تایمز به نقل از کارشناسان گزارش داد: جنگ ایران، ضربه اقتصادی سنگینی به آمریکا وارد کرده است. پیامدهای جنگ ایران بر قیمت سوخت در آمریکا خودنمایی میکند. میانگین قیمت گازوئیل در دوره ریاستجمهوری ترامپ از سطح ثبت شده در دوره ریاستجمهوری جو بایدن نیز فراتر رفته است.
آمریکا قادر به ازسرگیری جنگ نیست
راز زیمت، پژوهشگر اسرائیلی و مدیر برنامه ایران و محور شیعی در مؤسسه مطالعات امنیت ملی تلآویو، در یادداشتی که در روزنامه «یدیعوت آحارونوت» به شکست آمریکا اذعان کرد و نوشت: اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر تشدید انزوای اقتصادی ایران، نشان میدهد رویارویی با تهران وارد مرحلهای تازه شده است؛ آن هم در شرایطی که احتمال بازگشت به جنگی فراگیر کاهش یافته است. به نظر میرسد ترامپ به این باور رسیده که ازسرگیری جنگ گسترده، تضمینی برای دستیابی به پیروزی نیست؛ بلکه ممکن است وضعیت را پیچیدهتر کند، بهویژه با توجه به توان ایران برای وارد کردن خسارتهای سنگین به کشورهای همجوار و کشاندن واشنگتن به جنگی پرهزینه و طولانی.
تحریمها، قدرت چانهزنی ایران را افزایش میدهد
استیو هانکه اقتصاددان برجسته، استاد دانشگاه جانز هاپکینز هم در تحلیل وضعیت جنگ گفته است: ترامپ پس از شکست فاجعهبار استراتژیک از ایران، به جنگ اقتصادی علیه ایران توسل جسته است. تحریمها و فشار، فقط قدرت چانهزنی تهران را افزایش میدهد و ائتلافهای جایگزین را تقویت میکند. جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران از روز اول انقلاب اسلامی آغاز شده و تا پایان ۲۰۲۵، ایران قویترین اقتصاد خلیجفارس از نظر رشد GDP سرانه بوده است (تقریباً همسطح یا کمی بالاتر از عربستان). او افزود: اهداف اولیه جنگ (تغییر رژیم، نابودی غنیسازی، نابودی موشکهای دوربرد، قطع اتحاد با حوثیها، حزبالله و حماس) هیچکدام محقق نشده و اکنون اهداف به «باز کردن تنگههرمز» (که قبل از جنگ باز بود) و «توافق هستهای» (که ترامپ خودش در دور اول نابود کرد) تقلیل یافته است. تشدید تحریمها نهتنها ایران را خرد نمیکند، بلکه آسیب جانبی بسیار بیشتری به متحدان آمریکا (قطر، عربستان، ترکیه، پاکستان، عراق) وارد میکند و قدرت چانهزنی تهران را افزایش میدهد. محاصره دریایی دوم به دلیل کمبود ظرفیت نیروی دریایی آمریکا (ناو آبراهام لینکلن در حال بازگشت، پایگاه بحرین نابودشده، مسافتهای طولانی تأمین) شکست خواهد خورد؛ تاریخ محاصرهها نشان میدهد بدون دوره بسیار طولانی کار نمیکنند.
ایرانیها به خوبی با تحریمها آشنا هستند
خبرگزاری آسوشیتدپرس با نقد سیاست ادعایی دونالد ترامپ علیه ایران نوشت: کارشناسان بینالمللی تحریمها بازگشت ترامپ به تحریمهای اقتصادی را نشانه دیگری از شکست او در محقق کردن اهداف نظامیاش در جنگ میدانند. ترامپ ایران را به تحریمهای شدید اقتصادی تهدید کرده اما ایران با مقوله تحریم آشنا است. به نظر میرسد سیاست جدید ترامپ از بسیاری جهات ادامه همان سیاست فشار حداکثری است که او در دور نخست ریاستش علیه ایران به کار گرفت. اما ترامپ و متحدان آمریکا دریافتند که اعمال تحریمهای ثانویه بدون ضربه زدن به منافع ایالات متحده ممکن نیست. بر همین اساس، دولت اول ترامپ مجبور به صدور معافیتهای تحریمی برای چندین کشور شد.
تو در جنگ با ایران گرفتار شدی!
توماس مَسی، نماینده جمهوریخواه کنگره، عملکرد ترامپ را به باد انتقاد گرفت و در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: امروز ترامپ به خاطر سیاست فاجعهبارش در قبال گوشت قرمز مورد تمسخر قرار گرفته، بدهی آمریکا به دلیل «لایحه بزرگ و زیبایش» به ۴۰ تریلیون دلار رسیده، او در ماجرای جنگ با ایران گرفتار شده و تنها چند هفته تا شکست در انتخابات میاندورهای نوامبر فاصله دارد.
کیگان: از این به بعد قدرت مسلط ایران است
اما قابل تأملتر از تحلیلهای دیگر، یادداشت رابرت کیگان از چهرههای نومحافظهکار آمریکایی در نشریه آتلانتیک با عنوان «ایران، قدرت برتر» است. او مینویسد: از این به بعد، قدرت مسلط در خاورمیانه، آمریکا یا اسرائیل نخواهد بود، بلکه ایران خواهد بود. سالها، ایران با توازنی از قدرت در خاورمیانه روبهرو بود که علیه آن بود. این منطقه تحت سلطه یک ابرقدرت آمریکایی خصمانه، اسرائیلی که به سلاح هستهای مجهز بود و از نظر نظامی برتر بود، و بازیگران محلی مهمی مانند مصر، عربستان و امارات قرار داشت که از نظر استراتژیک و اقتصادی با ایالات متحده همسو بودند.
امروز، ایران در شرایط کاملاً جدیدی قرار دارد. این کشور با ابرقدرت و اسرائیل به طور مستقیم روبهرو شده، در برابر حملات سلاحهای پیشرفته آنها مقاومت کرده و نه تنها زنده مانده، بلکه پیروز شده است. در نتیجه، ایران، با کمک آمریکا، ساختار قدرت در خاورمیانه و خلیجفارس را به طور کامل تغییر داده است. قدرت مسلط در این منطقه، از این به بعد، ایران خواهد بود، نه آمریکا یا اسرائیل. کشورهای همسایه در حال حاضر در حال تطبیق خود با این واقعیت جدید هستند. قدرتهای دورتر نیز همین کار را انجام خواهند داد. سالها، جهان با ایرانی روبهرو بوده که محدودیتهای زیادی داشت. اکنون، جهان متوجه خواهد شد که ایرانِ آزاد شده از محدودیت چه شکلی است.
ایران نیازی به توافقی با آمریکا ندارد
کیگان میافزاید: ایران نیازی به توافقی با ایالات متحده ندارد. این باور رایج که ایران ضعیف و فقیر در نهایت مجبور خواهد شد با قدرت آمریکا سازش کند، تنگههرمز را باز کند و به ترمیم اقتصاد خود که به شدت آسیب دیده است، بپردازد، نادرست از آب درآمده است. ایران با پشتسر گذاشتن درگیریهای نظامی، موازنه قدرت را در خاورمیانه تغییر داده است. واشنگتن به دلیل نگرانی از بحران اقتصادی و کمبود ذخایر موشکی، حملات نظامی را متوقف کرد.
تهران اکنون با کنترل تنگههرمز، نظم تازهای را اعمال کرده و کشورهای منطقه ناچارند خود را با این واقعیت راهبردی جدید سازگار کنند.
کیش و مات ترامپ در ایران
یادآور میشود رابرت کیگان چند ماه قبل هم در نشریه آتلانتیک و در مقالهای با عنوان «کیش و مات ترامپ در ایران» اذعان کرده بود: به سختی میتوان زمانی را به یاد آورد که ایالات متحده دچار یک شکست کامل در یک درگیری شده باشد. اما شکست در تقابل فعلی با ایران ماهیتی متفاوت دارد؛ نه قابل جبران است و نه قابل نادیده گرفتن. هیچ بازگشتی به وضعیت پیشین وجود نخواهد داشت. ایران با کنترل تنگههرمز به عنوان بازیگر کلیدی در منطقه و جهان ظهور میکند. این درگیری، به جای نشان دادن قدرت آمریکا، کشوری را نشان داده که غیرقابل اعتماد و ناتوان است.
اهرم فشار تنگههرمز، قدرتی بزرگتر و فوریتر از برنامه هستهای است که اجازه میدهد کشورها را مجبور به لغو تحریمها کنند. ایالات متحده در خلیجفارس خود را به عنوان یک ببر کاغذی نشان داده است.
پایان دسترسی به ۱۵ پایگاه پنتاگون
بری مککفری، ژنرال چهارستاره بازنشسته آمریکایی گفت: نیروهای مسلح آمریکا احتمالاً بهطور دائمی دسترسی خود به ۱۵ پایگاه در منطقه خلیجفارس را از دست دادهاند. ایران اکنون در موقعیتی قرار دارد که میتواند بر دسترسی آمریکا به کشورهای حاشیه خلیجفارس تأثیر بگذارد و واشنگتن برای دسترسی نظامی به مناطق جایگزین، از جمله غرب عربستان سعودی، اسرائیل و جنوب اروپا، ناچار به مذاکره خواهد بود.
جنگ ایران، فقط جنگ آمریکا و اسرائیل نبود
نشریه Middle East Eye دیروز گزارش داد: با وجود تأکید مقامات اروپایی بر اینکه «این جنگ اروپا نیست»، برخی کشورهای اروپایی در عمل به درجات مختلف از عملیات آمریکا و اسرائیل علیه ایران پشتیبانی کردهاند. بریتانیا مهمترین نقش را داشته؛ آمریکا از پایگاههای بریتانیا در دیگو گارسیا، فرفورد، میلدنهال و لِیکنهیث برای بمبافکنها، جنگندهها و سوخترسانی استفاده کرده و لندن نیز در منطقه علیه پهپادهای ایرانی عملیات انجام داده است. فرانسه اجازه فرود هواپیماهای پشتیبانی نظامی آمریکا در پایگاههای خود را داد.
آلمان با بیش از ۳۶ هزار نیروی آمریکایی و پایگاه مهم رامشتاین، یکی از اصلیترین مراکز نظامی آمریکا در اروپا است؛ هرچند نقش دقیق این پایگاه در جنگ فعلی محرمانه مانده است. یونان به ناو هواپیمابر آمریکایی USS Gerald R. Ford اجازه داد در پایگاه سودا در کرت تعمیر شود و نیروهای یونانی مستقر در عربستان نیز پهپادهای ایرانی را سرنگون کردند. بلغارستان و رومانی نیز اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای نظامی خود را دادهاند؛ هر دو کشور تأکید کردهاند فعالیت آمریکا صرفاً دفاعی است. در مقابل، اسپانیا سختگیرانهترین موضع را گرفت: اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای روتا و مورون برای جنگ را نداد و حتی هوایی خود را به روی هواپیماهای نظامی آمریکا بست.
عقبنشینی بلغارستان از ترس تهدید ایران
در این میان خبرگزاری رویترز دیروز گزارش داد: بلغارستان پس از خشم و تهدید ایران، هواپیماهای سوخترسان آمریکایی را از خاک خود خارج کرد. دو فروند هواپیمای تانکر آمریکایی، پایگاه بزمر بلغارستان را ترک کردند، یک ماه پس از استقرار که خشم ایران را برانگیخت. ایران در آن زمان اعلام کرد استقرار این هواپیماها به معنای همدستی در تهاجم و جنایات جنگی است. استقرار هواپیماها، منجر به اعتراضات ساکنان محلی شد که از حمله به این هواپیماها توسط موشکها و پهپادهای ایرانی نگران بودند. در حال حاضر، امکان تماس فوری با مقامات آمریکایی برای اظهار نظر وجود ندارد».
از سوی دیگر در حالی که انگلیس در میزبانی هواپیماهای آمریکا و جنایت علیه ملت ایران نقش داشته، روزنامه تلگراف امروز ادعا کرد: «یک حمله سایبری در ماه گذشته باعث تعطیلی یک واحد کوچک تولید برق در انگلیس شد. این حمله هکرهای وابسته به ایران، نیروگاه را برای چهار روز از مدار خارج کرد. مقامهای امنیتی غربی در ماههای اخیر نسبت به احتمال افزایش حملات سایبری مرتبط با تنشهای تهران و واشنگتن هشدار دادهاند».
آمریکا در حال خودکشی استراتژیک است
دیوید راتکوف، تحلیلگر سابق شورای امنیت ملی آمریکا میگوید: ترامپ در حال چکاوت از ریاستجمهوری است. جنگ با ایران و مدیریت آن توسط پیت هگست و اطرافیان، ذخایر تسلیحات دقیق آمریکا را تهی کرده، ناوگروهها را فرسوده ساخته و برتری استراتژیک در برابر چین را از بین برده است. سیاست خارجی ترامپ بهطور سیستماتیک به نفع چین، روسیه و ایران تمام شده و متحدان سنتی (ناتو، کره جنوبی، کانادا) را بیگانه کرده است.
آمریکا در حال خودکشی استراتژیک یک ابرقدرت است: سرمایهگذاری در علم و تحقیق متوقف، متحدان بیگانه، دشمنان تقویتشده و نهادها از درون فرسوده. بدون پاسخگویی کیفری واقعی (از جمله بررسی جنایات جنگی احتمالی)، فرهنگ مصونیت ادامه خواهد یافت و نسخه بعدی ترامپیسم بازخواهد گشت. پرسش بنیادین بیپاسخ این است: آیا آمریکا حاضر است قدرت خود را برای پیشبرد منافع واقعیاش به کار گیرد، یا همچنان به دلایل سیاسی داخلی، به متحدان فاسد و دشمنان استراتژیک امتیاز میدهد تا سقوط تدریجیاش تا میانه قرن، کامل شود.
دیگر به آمریکا نمیخندند؛ نادیده میگیرند
نشریه آتلانتیک در تحلیلی به قلم دیوید گراهام تأکید کرد: اعتبار آمریکا به پایان رسیده است. تنشهای لفظی متناقض و تهدیدهای مداوم دونالد ترامپ پس از شش ماه درگیری با ایران، منجر به کاهش شدید اعتبار سخنان او در میان متحدان و رقبای منطقهای شده است. ترامپ ماه گذشته در نشستی با متحدان خود در ترکیه گفت: دو سال پیش آنها به ما احترام نمیگذاشتند و ما را مسخره میکردند. ناتو به ما میخندید؛ اما اکنون دیگر خبری از خنده نیست.
واقعیت اما این است که وضعیت از خندیدن هم فراتر رفته و رهبران جهان تصمیم گرفتهاند سخنان رئیسجمهور آمریکا را بهطور کامل نادیده بگیرند. ترامپ تمایل دارد خود را پیرو تئودور روزولت نشان دهد، اما بر خلاف اصول روزولت که میگفت «آرام سخن بگو و چماقی بزرگ حمل کن»، ترامپ با صدای بلند سخن میگوید و ابزار قدرتمندی در دست ندارد.