ایران مصممتر از ابتدای جنگ آماده شکستن محاصره آمریکاست
دونالد ترامپ در صد و هفتاد و دومین روز جنگ، قادر به تکرار تهدیدها و اولتیماتومهای قبلی نیست. اما در عین حال سعی میکند در حالی که واسطهها او دائماً با ایران برای بازگشایی تنگههرمز مذاکره میکنند، ژست بیمیلی بگیرد.
ترامپ با دست پس میزند
با پا پیش میکشد!
او دیروز ادعا کرد: «هیچ مذاکره یا گفتوگویی با جمهوری اسلامی ایران در حال انجام نیست و هیچ مذاکره یا گفتوگویی نیز برنامهریزی نشده است. محاصره دریایی همچنان بهطور کامل برقرار و در حال اجراست. تنگههرمز باز است و فعالیت در آن جریان دارد. تمامی مینهای دریایی جمعآوری یا منفجر شدهاند».
این در حالی است که خود وی طی روزها و هفتههای گذشته بارها مدعی شده مذاکره با ایران در جریان و در حال پیشرفت است! اما مقاومت حکیمانه ایران موجب شده تا ترامپ این بار ژست بیمیلی بگیرد.
دروغ ترامپ به اعتراف داماد او
ترامپ دیروز همچنین گفت: آمریکا قصد ندارد تفاهمنامه ۶۰ روزه با ایران را تمدید کند. توافق با ایران لغو شده؛ هرچند آنها میخواهند توافق کنند. ایرانیها خواهان توافق هستند، اما حاضر نیستند توافقی را بپذیرند که من آن را لازم میدانم. آنها میتوانند یک مین در آب بگذارند و مردم دوست ندارند مینهایی در آب باشد که کشتیهای میلیارد دلاری آنها از آنجا عبور کند».
بر خلاف ادعای ترامپ درباره عدم مذاکره، جرد کوشنر داماد او، دیروز در مصاحبه با فاکس نیوز ادعا کرد: مذاکرات با ایران جدی و فشرده است، اما هنوز به تفاهم نرسیدهایم. رئیسجمهور آمریکا، در رابطه با این مذاکرات بسیار صبور خواهد بود و از شتابزدگی در تصمیمگیری خودداری خواهد کرد. او به محض آنکه به توافق درست دست یابیم، آن را امضاء خواهد کرد.
کوشنر همچنین گفت: پرزیدنت ترامپ گفته که ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد. اما آنها هیچ علاقهای به انجام دادنِ چیزی که برای ما منطقی باشد، نشان نمیدهند.
تنگه باز نیست؛ ترامپ دروغ میگوید
از طرف دیگر، دادههای تردد نفتکشها هم با ادعاهای ترامپ درباره باز بودن تنگههرمز همخوانی ندارد. پایگاه پولیتیکو نوشت: رئیسجمهور آمریکا و مقامهای دولتش مدعیاند نفت با حجم بالا از تنگههرمز عبور میکند و واشنگتن کنترل کامل این آبراه را در اختیار دارد، اما دادههای شرکتهای مستقل ردیابی نفتکشها با این ادعاها همخوانی ندارد و نشان میدهد تردد در هرمز همچنان بهشدت پایینتر از سطح پیش از جنگ است. پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۴۰ کشتی از تنگه عبور میکردند؛ اما دادههای کپلر نشان میدهد تردد فعلی فاصله زیادی با این سطح دارد. در یکی از روزهای اخیر تنها چند کشتی از تنگه عبور کردهاند.
مت اسمیت، مدیر تحقیقات کالایی کپلر، میگوید نفتکشهایی که واقعاً از هرمز عبور میکنند عمدتاً از مسیر آبهای ایران استفاده میکنند؛ موضوعی که نشان میدهد ایران همچنان اهرم و کنترل مهمی بر تردد در تنگه دارد. ادعاهای دولت آمریکا درباره افزایش جریان نفت نتوانسته بازار را متقاعد کند. قیمت نفت پس از انتشار ادعاهای جدید درباره عبور مخفیانه نفتکشها افزایش یافت و نفت خام برنت به نزدیکی ۹۰ دلار در هر بشکه رسید.
تنگه دست ایران است؛ این هم سند!
والاستریت ژورنال هم در گزارشی نوشت: ترافیک دریایی در تنگههرمز از بیش از ۱۳۰ کشتی در روز به ۱۴ کشتی رسیده، و از ۱۶۶ عبور در اوت تنها دو مورد از مسیر تحت حمایت آمریکا انجام شده است. در کنار حذف بیش از ۲.۶ میلیارد بشکه نفت از بازار، این ارقام نشان میدهند کنترل تنگههرمز در دست ایران است نه آمریکا.
همچنین کپلر از توقف صادرات نفت عربستان از تنگه بابالمندب خبر داد و گفت که سعودی در پی افزایش ناامنیها، ارسال محمولههای نفتی خود از مسیر تنگه استراتژیک بابالمندب را موقتاً متوقف کرده است.
سقوط مداوم مقبولیت ترامپ در اثر جنگ
بر اساس نظرسنجی رویترز-ایپسوس، فقط ۳۳ درصد آمریکاییها، عملکرد ترامپ در کاخ سفید را تأیید میکنند و ۶۷ درصد راضی نیستند.
نظرسنجی نشریه اکونومیست و مؤسسه یوگاو هم میگوید: «میزان رضایت از عملکرد ترامپ در آمریکا به ۳۳ درصد رسیده است که پایینترین میزان در طول دو دوره ریاست او محسوب میشود. ۶۲ درصد، عملکرد او را تأیید نمیکنند. فقط ۲۲ درصد وضعیت اقتصادی را خوب ارزیابی میکنند، و ۶۵ درصد معتقدند آمریکا در مسیر اشتباه قرار دارد. عوامل اصلی نارضایتی، جنگ ایران و قیمت بالای بنزین عنوان شده است».
کابوس ضربات ایران بر سر انتخابات کنگره
ترامپ، گزینه نظامی معتبری در مقابل ایران در اختیار ندارد و شدیداً نگران سرنوشت حامیانش در انتخابات آبان ماه کنگره است. جنگ برای او یک سرشکستگی بزرگ به همراه آورده است.
مارک تیسن تحلیلگر فاکسنیوز از احتمال اثرگذاری ایران بر انتخابات میاندورهای آمریکا ابراز نگرانی کرد و گفت: ایران میداند انتخابات میاندورهای نزدیک است. من واقعاً نگرانم که ایران در آستانه انتخابات دست به یک «سورپرایز اکتبر» بزند؛ مثلاً برای بیثبات کردن خلیجفارس اقدامی انجام دهد، باعث جهش قیمت نفت شود، آشوبی به راه بیندازد، تعدادی از آمریکاییها را در منطقه خلیجفارس بکشد و درست پیش از انتخابات، ترامپ را رئیسجمهوری نشان دهد که کنترل اوضاع را در دست ندارد. بنابراین نباید احتمال این را دستکم گرفت که جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات از این اهرم فشار علیه ترامپ استفاده کند.
فشار تنگه در آمریکا حس میشود
خبرگزاری آناتولی ترکیه در گزارشی نوشت: برای آمریکاییهایی که هزاران مایل دورتر از نبرد در ایران، باک خودروهایشان را پر میکنند، پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران نزدیک به شش ماهه بهطور فزایندهای غیرقابلانکار شده است. برای آمریکاییهایی که هماکنون بهطور قابلتوجهی هزینه بنزین میپردازند، بنبست دیپلماتیک بر عدماطمینان از مدت زمان ادامه اختلال و زمان کاهش قیمتها تأکید میکند. گرگ، از شهروندان آمریکایی گفت: قیمت گازوئیل همه ۵ دلار در هر گالن است. این فقط مسخره است. او پیشبینی کرد: تنگههرمز تا زمانی که ترامپ از قدرت خارج نشود، باز نخواهد شد.
تیر خلاص جنگ
به نظم آمریکایی در خاورمیانه
نشریه فارین افرز با تأکید بر اینکه «خاورمیانه آمریکایی با جنگ علیه ایران به پایان رسید»، نوشت: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نظم منطقهای تحت رهبری واشنگتن را که از سال ۱۹۹۱ شکل گرفته بود، به نقطه فروپاشی رسانده است؛ چراکه ناتوانی آمریکا در شکست ایران، حفاظت از متحدان عرب و باز نگه داشتن تنگههرمز، اعتبار تضمینهای امنیتی واشنگتن را بهشدت تضعیف کرده است. نظم خاورمیانهای آمریکا که پس از فروپاشی اتحاد شوروی و جنگ خلیجفارس شکل گرفت، دیگر قابل بازسازی در قالب گذشته نیست. آمریکا و اسرائیل با وجود برخورداری از برتری نظامی گسترده، نتوانستند حکومت ایران را سرنگون کنند. این ناکامی ادعاهای چند دههای درباره کارآمدی تحریم و حمله نظامی برای از میان بردن تهدید ایران را بیاعتبار کرده است.
ناتوانی آمریکا در باز نگه داشتن تنگههرمز یکی از مهمترین ضربهها به نظم منطقهای بود. کشورهای خلیجفارس دریافتند که واشنگتن نهتنها در تصمیمگیریهای مربوط به جنگ با آنها مشورت نکرد، بلکه نتوانست آنها را از پیامدهای جنگ نیز مصون نگه دارد. اساس نظم آمریکایی، یعنی تضمین امنیت متحدان منطقهای، اکنون اعتبار سابق را ندارد. کشورهای عربی که سالها به حمایت نظامی آمریکا تکیه کرده بودند، در جریان جنگ دریافتند که واشنگتن ممکن است بدون در نظر گرفتن منافع آنها وارد درگیری شود و سپس نتواند از آنها در برابر تبعات آن محافظت کند. کشورهای عربی بهتدریج از ائتلاف ضدایرانی مورد نظر واشنگتن فاصله خواهند گرفت و برای تأمین امنیت خود به دنبال توافقهای مستقیم با تهران خواهند رفت. همزمان، رقابت عربستان و امارات برای نفوذ منطقهای نیز میتواند تشدید شود.
فروپاشی هیمنه پنتاگون
و افشای رازهای مگو
«ادامه وضع موجود یک ریسک فاجعهبار برای آمریکا است. فروپاشی هیمنه پنتاگون در خلیجفارس، رازهای مگوی تخلیه زرادخانهها و عقبنشینی استراتژیک واشنگتن را فاش کرد».
نشریه فارن پالیسی در تحلیل خود مینویسد: جنگ فرسایشی با ایران پرده از ضعفهای بنیادین ساختار نظامی ایالات متحده برداشته و این تقابل را به باتلاقی تمامعیار برای دولت دونالد ترامپ بدل ساخته است؛ روندی که در آن ادعاهای مربوط به برتری مطلق نظامی واشنگتن، با چالش جدی مواجه شده است. حمله مستقیم و مستمر تهران به پایگاههای نظامی آمریکا و زیرساختهای کشورهای میزبان، باور دیرینه به تضمینهای امنیتی واشنگتن به عنوان چتر حفاظتی را درهم شکست.
در واکنش به این وضعیت، کشورهای حوزه خلیجفارس در محاسبات استراتژیک خود بازنگری کرده و به سمت ترتیبات نوین منطقهای گرایش یافتهاند. در سوی دیگر، تهران با انتصاب محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی و ارتقای شش چهره سرسخت دیگر، آرایش مدیریتی و نظامی خود را بهطور کامل تهاجمیتر و منسجمتر کرده است. منطق جنگ نامتقارن به تهران امکان داده تا با تکیه بر تسلیحات انتحاری و پرتابههای کمهزینه، توانمندیهای پیشرفته نظامی و حیاتیترین ذخایر استراتژیک واشنگتن را به شدت تحلیل برده و منهدم سازد. ارتش آمریکا طی ماههای اخیر بالغ بر ۱۵۰۰ فروند موشک رهگیر پاتریوت (با ارزش واحد چهار میلیون دلار و دوره ساخت دوساله) را به مصرف رسانده و تنها ۱۷۰۰ تیر از آن در انبارها باقی مانده است.
کفگیر نظامیگری به ته دیگ خورد. نشریه آمریکایی افزود: علاوهبر این، مصرف نزدیک به ۸۰ درصد ذخایر رهگیرهای تاد، اتمام تقریبی تمام موشکهای نقطهزن دوربرد و نابودی حدود یکچهارم ناوگان گرانقیمت پهپادهای امکیو-۹ ریپر، زنجیره تامین نظامی را فلج کرده است. این بحران فرسایشی ذخایر، به درگیری لفظی شدید دونالد ترامپ با پیت هگست وزیر دفاع شد و در نهایت لغو دستور حمله گسترده جدید علیه ایران منجر گردید. علیرغم ادعاهای مکرر ترامپ مبنی بر کنترل کامل بر تنگههرمز، عبور و مرور کشتیها در این آبراه حیاتی به کمترین سطح سه ماه اخیر سقوط کرده و مسدود ماندن طولانیمدت آن شوکهای اقتصادی سنگینی به بازارهای جهانی انرژی تحمیل نموده است. اصرار بر تداوم فشار اقتصادی بدون دستیابی به توافق صلح، شکنندگی واشنگتن را در ابعاد مختلف تشدید کرده است.
تقریباً همه پایگاههای پنتاگون ضربه خوردند
ویل شرایور تحلیلگر ژئوپلیتیک و مورخ آمریکایی درباره وضعیت نظامی حضور در منطقه نوشت: پایگاهها تقریباً همگی بهشدت آسیب دیدهاند و دیگر از سامانههای پدافند هوایی مؤثری برخوردار نیستند. تعداد قابلتوجهی از هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از منطقه عملیاتی فرماندهی مرکزی ایالات متحده خارج شدهاند؛ برخی به آمریکا بازگشتهاند و برخی دیگر به کشورهای اروپایی عضو ناتو منتقل شدهاند. تقریباً هیچ هواپیمای سوخترسانی در پایگاههای آمریکا در نزدیکی خلیجفارس باقی نمانده است؛ پایگاههایی که تقریباً همگی بهشدت آسیب دیدهاند و دیگر از سامانههای پدافند هوایی مؤثری برخوردار نیستند.
آمریکا از فرستادن ناوهای خود
به تنگههرمز میترسد
لری جانسون، تحلیلگر سابق سازمان سیا میگوید: ایران زیرساختهای بحرین، کویت و عمان را نابود کرده و آمریکا دیگر نمیتواند از این کشورها برای تأمین مجدد ناوهای خود استفاده کند. نیویورک تایمز تأیید کرده که این گزینه دیگر وجود ندارد و به این زودیها تغییر نخواهد کرد. ترامپ گفت ملوانان باید بیشتر بمانند، چه آدم احمقی! از اعتراف متنفرم که به او رأی دادم؛ تنها رأیی که میدهم، رأی به استیضاح اوست. مادران ملوانان در حال جمع شدن هستند و ممکن است وبسایتی برای تجمع والدین خشمگین راهاندازی کنند، چون فرزندانشان به درستی مراقبت نمیشوند. آمریکا حتی نمیتواند یک کشتی نیروی دریایی را بدون ترس از نابودی به داخل تنگههرمز بفرستد.
تأثیر جنگ ایران
بر فروپاشی حلقه متحدان آمریکا
رسانه آمریکایی آکسیوس در یادداشتی نوشت: ترامپ، متحدان خود را به آتش میکشد، در حالی که ایران، محدودیتهای قدرت سخت را آشکار میکند. او دوره دوم خود را صرف ضرب و شتم متحدان آمریکا، تحقیر رهبران آنان و استفاده از روابط امنیتی چند دههای برای تسویهحسابهای شخصی و سیاسی کرده است. ترامپ نسبت به متحدانی که از درگیری در ایران دوری کردند خشمگینتر میشود و آنها را در حالی که برای پایان دادن به آن تلاش میکند، مجازات میکند. کره جنوبی که اخیراً توسط پیت هگست به عنوان «متحد نمونه» ستایش شده، آخرین و شگفتانگیزترین قربانی در کمپین انتقامجویی ترامپ است. او به پنتاگون دستور داد تا رزمایش مشترک سالانه را «به طور قابل توجه» کاهش دهد. ترامپ اشاره کرد که «اخیراً از رئیسجمهور کره جنوبی پرسیدم آیا مایل است در خلع سلاح هستهای ایران به ما بپیوندند و آنها گفتند، ‹نه ممنون!›» او گفت: «ما نمیتوانیم دور بزنیم و از همه این کشورها محافظت کنیم، به ویژه زمانی که آنها برای کمک به ما حضور ندارند.»
افتادن به جان متحدان به خاطر اشتباه خود
اکسیوس افزود: پنتاگون در ماه می پس از آنکه صدراعظم فریدریش مرتس، به طور علنی استراتژی ترامپ در قبال ایران را نقد کرد، ۵۰۰۰ نظامی را از آلمان خارج کرد. ترامپ پس از آنکه مادرید دسترسی آمریکا به پایگاههایش برای حملات به ایران را رد کرد، تهدید کرد هرگونه تجارت با اسپانیا را قطع خواهد کرد. چند هفته بعد، یک مقام پنتاگون پیشنهاد تعلیق اسپانیا از ناتو را داد. حتی عمان، واسطه کلیدی که در تلاش برای میانجیگری معامله هرمز بود، اکنون در تیررس ترامپ قرار دارد. او تهدید کرد اگر این شریک دیرینه مانع توافق با ایران شود، به شدت آن را بمباران خواهد کرد. همان جنگی که خشم ترامپ را نسبت به متحدان شعلهور میکند، محدودیتهای قدرت سخت آمریکا را نیز آشکار میسازد. ضربالاجل ۶۰ روزهای که ترامپ و ایران برای توافق نهایی تعیین کرده بودند، دوشنبه بدون توافق به پایان رسید. تنگههرمز پس از ماهها فشار نظامی و اقتصادی آمریکا، همچنان یادبودی سرسخت برای بنبست باقی مانده است، حتی زمانی که ترامپ اصرار دارد این مسیر آبی«باز» است.
شکست آمریکا در تمام اهداف استراتژیک
جان مرشایمر، نظریهپرداز آمریکایی تأکید کرد: آمریکا در این جنگ در تمامی اهداف استراتژیک شکست خورد. محاصره دوم ایران نتیجه نداده و تنگه هرمز همچنان بسته است. در غیاب توافق، ایالات متحده صراحتاً تصمیم گرفته که تمام امید خود را به محاصره دریایی دوم علیه ایران گره بزند. جنگ در ۲۸ فوریه آغاز شد و آمریکا چهار هدف بزرگ داشت: ۱) تغییر رژیم در ایران، ۲) نابودی کامل توان غنیسازی هستهای ایران، ۳) نابودی توان موشکی دوربرد ایران، و ۴) قطع کامل حمایت ایران از حوثیها، حزبالله و حماس. هیچیک از این چهار هدف محقق نشده و امروز هیچ چشماندازی برای تحقق آنها وجود ندارد. اهداف فعلی آمریکا بهشدت محدود شدهاند. معاون رئیسجمهور جیدی ونس هفته گذشته اعلام کرد که هدف اول و اصلی «باز کردن تنگه هرمز» است و هدف دوم «دستیابی به توافق هستهای». این تغییر اولویت بسیار قابلتوجه است، چون پیش از آغاز جنگ تنگه باز بود و مسئله اصلی کاملاً هستهای بود. ایران نیز خواهان بازکردن تنگه است، اما شرط قطعی گذاشته که آمریکا باید پیش از هر اقدامی، تمام مطالبات زیر را بپذیرد و اجرا کند: رفع کامل همه تحریمها، آزادسازی تمام داراییهای مسدودشده، پرداخت غرامت، پذیرش کنترل ایران بر تنگههرمز، اجازه اخذ عوارض از کشتیها، و خروج کامل نیروهای نظامی آمریکا از منطقه خلیجفارس. ایران صراحتاً گفته هیچ حداقلی وجود ندارد و همه این مطالبات باید یکجا پذیرفته شود.
محاصره شکست خورده
ایران آماده تهاجم است
مرشایمر افزود: محاصره اول آمریکا (از ۱۳ آوریل تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، یعنی بیش از دو ماه) کاملاً شکست خورد. اگر محاصره اول با وجود مدت طولانیتر شکست خورد، چرا باید انتظار داشت محاصره دوم (که از ۱۴ ژوئیه آغاز شده و هنوز به یک ماه و چند روز رسیده) موفق شود؟ هیچ تغییر بنیادینی به نفع آمریکا رخ نداده است. نیروی دریایی آمریکا به دلیل استقرار طولانیمدت در خلیجفارس دچار فرسایش شدید شده است. ناو هواپیمابر لینکلن نمونه بارز است.
محاصره دوجانبه (آمریکا و ایران) تنگههرمز و بسته شدن تقریباً کامل تنگه بابالمندب توسط حوثیها، عرضه نفت به بازار جهانی را بهشدت کاهش داده است. نفت عربستان دیگر نه از هرمز و نه از بابالمندب بهاندازه قبل خارج نمیشود. آمریکا و سایر کشورها مجبور شدهاند ذخایر استراتژیک نفت خود را بهطور قابلتوجهی تخلیه کنند. این فشار اقتصادی، انگیزه بازکردن تنگه را برای واشنگتن بسیار قوی کرده، اما همزمان ابزارهای فشار بر ایران را محدودتر ساخته است.
در مقابل، ایرانیها آماده آغاز اقدامات نظامی علیه آمریکا و متحدانش در خلیجفارس هستند و ابتکار عمل را در دست گرفتهاند. بنابراین دشمن آمریکا امروز خطرناکتر، مصممتر و تهاجمیتر از ابتدای جنگ است.