پازل کریدوری دشمن برای ایران، از زنگزور تا خزر
آمریکا در حال اجرای طرحهایی در منطقه قفقاز است تا ایران را از کریدورهای این منطقه حذف و مسیرهایی برای خود و رژیم صهیونیستی ایجاد کند؛ به همین دلیل حساسیت ویژه مسئولان در بحثهای زنگزور و خزر را میطلبد.
به گزارش خبرگزاری فارس، بازگشت کنوانسیون خزر به مجلس در شرایطی است که آمریکا در کنار ترکیه، آذربایجان و رژیم صهیونیستی با توسعه کریدور میانی و زنگزور، در حال شکلدهی به شبکهای از آسیای مرکزی تا اروپا و سرزمینهای اشغالی فلسطین است. گلوگاه این کریدورها، عبور از دریای کاسپین است اما اهرم ژئوپلیتیکی ایران برای آنها نباید از دست برود.
اظهارات علیاف؛ رئیسجمهور آذربایجان، درباره آغاز اجرای کریدور زنگزور و هدفگذاری انتقال
۱۵ میلیون تن بار، نشان میدهد این پروژه فراتر از یک مسیر حملونقلی در حال شکلگیری است که معادلات ترانزیتی و ژئوپلیتیکی قفقاز را ضد ایران و روسیه و به نفع آمریکا و رژیم صهیونیستی تغییر میدهد.
او با اشاره به توافقات انجامشده در نشست هشتم اوت ۲۰۲۵ (مردادماه ۱۴۰۴) در واشنگتن، گفت که اجرای پروژه موسوم به TRIPP آغاز شده است. در سوی دیگر، «نیکول پاشینیان»؛ نخستوزیر ارمنستان، نیز در تماس تلفنی با علیاف درباره اجرای مسیر TRIPP و ادامه روند صلح گفتوگو کرده است. البته هر تغییری در مسیرهای ارتباطی قفقاز جنوبی، مستقیماً منافع روسیه، ترکیه، ایران و حتی بازیگران فرامنطقهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
اقدام ایران
در شرایطی که معادلات کریدوری قفقاز جنوبی با اجرای طرح موسوم به «کریدور ترامپ» در حال تغییر است؛ ایران نیز با توسعه مسیر جایگزین از خاک ارمنستان، وارد مرحله تازهای از رقابت کریدوری منطقه شده؛ مسیری که در صورت تکمیل، میتواند ایران را بدون عبور از خاک جمهوری آذربایجان و ترکیه، از طریق ارمنستان و گرجستان به آبهای دریای سیاه متصل کند.
نقطه کلیدی این مسیر، تونل 7200 متری کاجاران در استان سیونیک ارمنستان است؛ پروژهای که عملیات اجرائی آن با حضور مقامات ایران و ارمنستان از ۵۰ روز پیش شروع شده و بخش مهمی از عملیات آن توسط شرکتها و مهندسان ایرانی انجام میشود. تونل کاجاران، در ادامه قطعه ۳۲ کیلومتری جاده از مرز ایران به سمت این منطقه است.
اقدامات لازم
اگر چه ساخت تونل 7200 متری کاجاران توسط شرکت ایرانی، میتواند مسیر زمینی ایران از نوردوز به ارمنستان، گرجستان و در نهایت بنادر دریای سیاه را کوتاهتر و فعالتر کند اما رقابت کنونی در قفقاز صرفاً بر سر احداث یک جاده یا خط ریلی نیست.
از نگاه ایران، حفظ مسیر ارتباطی با ارمنستان و جلوگیری از تبدیل سیونیک به یک گلوگاه ژئوپلیتیکی، اهمیت راهبردی دارد. بنابراین، توسعه زیرساخت در این منطقه، به تهران امکان میدهد مسیر جایگزین خود را پیش از تثبیت کامل آرایش جدید کریدورهای قفقاز تقویت کند.
البته تکمیل تونل بهتنهائی برای ایجاد یک کریدور قدرتمند کافی نیست. ایران باید همزمان زیرساختهای نوردوز، مسیر جلفا–نوردوز، پایانههای مرزی، خدمات لجستیکی و هماهنگیهای گمرکی را توسعه دهد و با ارمنستان و گرجستان برای ایجاد یک مسیر ترانزیتی رقابتپذیر به توافق برسد. زنگزور در حال تبدیل شدن به یک گره کور در قفقاز برای ایران است که تنها با واکنش سیاسی مقطعی باز نمیشود و نیازمند تعریف یک راهبرد روشن و چندبعدی است.