جزئیات ضربه 20 میلیارد دلاری ایران به آمریکا
برآوردها نشان میدهد ارزش تجهیزات خسارتدیده آمریکا درپی ضربات نظامی اخیر سپاه، به حدود 20 میلیارد دلار میرسد. میان تجهیزات اعلامشده، سامانههای دفاع موشکی پاتریوت بیشترین سهم را در ارزش مالی خسارات دارند. این سامانهها از مهمترین اجزای شبکه دفاع هوایی ارتش آمریکا محسوب میشوند و هر آتشبار کامل آن شامل رادار، مرکز کنترل آتش، پرتابگرها، سامانههای ارتباطی و تجهیزات پشتیبانی است.
براساس قراردادهای صادراتی اخیر آمریکا، ارزش هر آتشبار کامل پاتریوت حدود یک میلیارد و 200 میلیون دلار برآورد میشود. در فهرست اعلامی سپاه، انهدام چهار مجتمع پدافندی پاتریوت و شش رادار اصلی این سامانه ذکر شده است.
تنها ارزش جایگزینی این بخش، حدود پنج میلیارد و 300 میلیون دلار برآورد میشود؛ رقمی که بهتنهایی بیش از یکچهارم کل برآورد خسارتها را تشکیل میدهد.
در بخش تجهیزات هوایی، سخنگوی سپاه از انهدام دو فروند جنگنده F15، یک فروند هواپیمای گشت دریایی P8 Poseidon، یک فروند هواپیمای ترابری راهبردی C17 Globemaster III، هشت فروند هواپیمای سوخترسان و چهار فروند بالگرد سنگین خبر داده است.
قیمت هر فروند جنگنده F15EX در قراردادهای اخیر نیروی هوایی آمریکا حدود 95 میلیون دلار است. هواپیمای P8 که ستون اصلی مأموریتهای گشت دریایی و ضدزیردریایی آمریکا محسوب میشود، حدود 240 میلیون دلار ارزش دارد و ارزش جایگزینی هر فروند C17 نیز حدود 340 میلیون دلار برآورد میشود.
در مورد هواپیماهای سوخترسان، اگر مبنا را نسل جدید KC46 Pegasus قرار دهیم، ارزش هر فروند حدود 250 میلیون دلار خواهد بود؛ بنابراین تنها ارزش جایگزینی هشت هواپیمای سوخترسان به حدود دو میلیارد دلار میرسد. در مجموع، ارزش تقریبی تجهیزات هوایی اعلامشده، بدون احتساب آشیانهها و زیرساختهای نگهداری، حدود سه میلیارد دلار برآورد میشود.
یکی دیگر از بخشهای مهم فهرست خسارات، مربوط به ناوگان پهپادی ارتش آمریکاست، بر اساس این آمار، 17 فروند پهپاد شناسایی و رزمی، از جمله هشت فروند که هنوز وارد چرخه عملیاتی نشده بودند، منهدم شدهاند. اگر این پهپادها را از خانواده MQ9Reaper در نظر بگیریم، ارزش هر فروند حدود 30 تا 35 میلیون دلار است؛ بر این اساس، ارزش تقریبی پهپادهای ازدسترفته به حدود 550 میلیون دلار میرسد. علاوه بر آن، سپاه از انهدام شش آشیانه نگهداری MQ9 نیز خبر داده است. ارزش ساخت و تجهیز هر یک از این آشیانهها حدود 10 تا 15 میلیون دلار برآورد میشود.
مراکز فرماندهی؛ قلب عملیات نظامی
در فهرست خسارات اعلامشده، انهدام هفت مرکز فرماندهی و کنترل و دو مرکز فرماندهی عملیاتی نیز دیده میشود. مراکز فرماندهی نظامی صرفاً ساختمان نیستند؛ این مراکز شامل سامانههای پردازش اطلاعات، اتاق عملیات، تجهیزات رمزنگاری، سرورها، ارتباطات امن و سامانههای فرماندهی و کنترل هستند. بر اساس پروژههای عمرانی ارتش آمریکا، ارزش احداث و تجهیز هر مرکز فرماندهی پیشرفته بین 150 تا 300 میلیون دلار متغیر است.
با فرض میانگین 200 میلیون دلار برای هر مرکز، ارزش جایگزینی 9 مرکز فرماندهی حدود یک و هشتدهم میلیارد دلار خواهد بود. بخش قابلتوجهی از خسارات اعلامشده به سامانههای راداری اختصاص دارد. براساس آمار منتشرشده، شش رادار پاتریوت، هفت رادار دفاع موشکی، هشت سامانه هشدار اولیه، پنج رادار برد بلند، سه رادار کنترل هوایی و دریایی، سه سامانه راداری EPS و دو رادار EPS117 هدف قرار گرفتهاند.
رادارهای نظامی از پیچیدهترین تجهیزات الکترونیکی ارتش آمریکا هستند و بسته به نوع مأموریت، ارزش هر یک از آنها از دهها میلیون دلار تا بیش از 150 میلیون دلار متغیر است. با محاسبه ارزش جایگزینی این سامانهها، خسارت واردشده به شبکه راداری آمریکا حدود سه میلیارد دلار برآورد میشود.
انبارهای مهمات و زاغههای موشکی
در حوزه لجستیک، سپاه از انهدام 17 انبار تسلیحاتی، شش زاغه موشکی، سه مرکز لجستیکی، شش مرکز تعمیر و نگهداری جنگنده و بالگرد و 12 مخزن سوخت خبر داده است. اگرچه ارزش دقیق محتویات این انبارها مشخص نیست، اما بر اساس هزینه ساخت، تجهیزات داخلی و ارزش تقریبی مهمات ذخیرهشده، میتوان ارزش هر انبار را حدود 120 میلیون دلار و هر زاغه موشکی را حدود 200 میلیون دلار برآورد کرد. در مجموع، ارزش این بخش از خسارات حدود چهار میلیارد دلار تخمین زده میشود.
میان خسارات اعلامشده، مواردی همچون مرکز داده اطلاعاتی، مرکز پردازش هوش مصنوعی، دو مرکز مخابرات سیگنالی، سه سامانه ارتباط ماهوارهای، اسکله سوخت، ایستگاه پمپاژ سوخت، رمپهای پروازی، شلترهای جنگنده، آشیانههای هواپیما و سولههای نگهداری نیز دیده میشود.
اگرچه قیمت رسمی چنین تأسیساتی منتشر نمیشود اما با استناد به پروژههای مشابه وزارت دفاع آمریکا، ارزش این بخش نیز بین دو تا سه میلیارد دلار برآورد میشود.
هزینه واقعی خسارات
کارشناسان صنایع دفاعی معتقدند ارزش خرید تجهیزات تنها بخشی از هزینه واقعی است. انتقال تجهیزات از آمریکا به منطقه، نصب، آزمایش، آموزش نیروها، تأمین قطعات یدکی، بازسازی زیرساختها و آمادهسازی مجدد پایگاهها، معمولاً بین 20 تا 50درصد به هزینه جایگزینی میافزاید.
از اینرو، اگر ارزش اسمی تجهیزات اعلامشده حدود 20 میلیارد دلار باشد؛ هزینه واقعی بازگرداندن کامل ظرفیت عملیاتی میتواند به 24 تا 30 میلیارد دلار برسد.
برای درک بهتر این رقم، کافی است آن را با برخی قراردادهای نظامی آمریکا مقایسه کنیم. با 20 میلیارد دلار میتوان بیش از 210 فروند جنگنده F15EX خریداری کرد؛ یا حدود 83 فروند هواپیمای P8 Poseidon، 58 فروند C17 Globemaster III یا نزدیک به 18 آتشبار کامل پاتریوت تهیه کرد.
از سوی دیگر، این رقم حدود دو درصد بودجه دفاعی سالانه ایالاتمتحده را تشکیل میدهد. هرچند در مقیاس کل بودجه نظامی آمریکا سهم بزرگی محسوب نمیشود اما تمرکز چنین خسارتی در یک منطقه عملیاتی، میتواند آثار مهمی بر آمادگی رزمی، پشتیبانی و زمان بازسازی تجهیزات بهجای بگذارد.
برآورد انجامشده در این گزارش نشان میدهد که با فرض صحت فهرست خسارات اعلامشده از سوی سخنگوی سپاه پاسداران، ارزش جایگزینی تجهیزات و زیرساختهای مورد اشاره در بازه زمانی 17 تا 31 تیرماه، حدود 20 میلیارد دلار است.
این برآورد بر پایه قیمتهای شناختهشده تجهیزات نظامی آمریکا، قراردادهای دفاعی، اسناد بودجه وزارت دفاع ایالاتمتحده و ارزش جایگزینی زیرساختهای مشابه انجام شده است.
با این حال، این رقم نباید بهعنوان خسارت قطعی تلقی شود؛ چرا که قیمت برخی زیرساختها مانند مراکز داده، مراکز فرماندهی، انبارهای مهمات و تأسیسات ارتباطی بهدلیل نبود اطلاعات عمومی، براساس پروژههای مشابه تخمین زده شده است.
خبرگزاری تسنیم