رسانههای غربی و عادیسازی نقض آتشبس در غزه و لبنان(نگاه)
مترجم: سید محمد امینآبادی
برای نقض یک آتشبس، باید چند نفر را کشت؟ احتمالاً حتی یک نفر هم کافی است. اما اگر دو نفر باشند چه؟ ۱۰ نفر؟ ۱۰۰ نفر؟ یا بیش از ۱۲۰۰ نفر چطور؟ این تعداد فلسطینیهایی است که اسرائیل از زمان موافقت با آنچه در اکتبر «آتشبس» با حماس خوانده شد، در غزه کشته است. اسرائیل همچنین، با وجود برقراری «آتشبس» در لبنان، به حملات خود علیه جنوب این کشور ادامه داده است. با این حال، رسانههای جریان اصلی در غرب ظاهراً هیچ نقض آتشبسی را نمیبینند. در عوض، از آتشبسهایی سخن میگویند که «شکننده»، «در معرض آزمون»، «تحت فشار» یا «متزلزل» هستند.
با توجه به اینکه گزارشهای خبری باید بر دقت و صحت استوار باشند، انتظار میرود رسانههایی مانند بیبیسی، رویترز، آسوشیتدپرس و سیانان متن توافقی را که میان اسرائیل و حماس در مصر امضا شده است، مطالعه کرده باشند. مفاد این توافق کاملاً صریح و روشن است و عملاً جای چندانی برای تفسیر باقی نمیگذارد. پیش از آن که آتشبس اجرائی شود، شرایطی وجود داشت که باید ظرف ۷۲ ساعت نخست محقق میشد؛ از جمله عقبنشینی نیروهای اسرائیلی به خطوط مورد توافق در داخل غزه و بازگرداندن همه گروگانهای باقیمانده اسرائیلی، اعم از زنده یا جانباخته، از سوی حماس. پس از آنکه این پیششرطها- که طبق متن توافق انجام شد- محقق گردید، در توافق بهصراحت آمده است که «تمام عملیات نظامی، از جمله بمبارانهای هوائی و توپخانهای و نیز عملیاتهای ترور هدفمند، متوقف خواهد شد.»
بد نیست لحظهای بر این عبارت درنگ کنیم: «تمام عملیات نظامی، از جمله بمبارانهای هوائی و توپخانهای و نیز عملیاتهای ترور هدفمند، متوقف خواهد شد.» اکنون این عبارت را با کشته شدن بیش از هزار فلسطینی کنار هم بگذارید. آن را با این واقعیت تطبیق دهید که بسیاری از قربانیان زن و کودک بودهاند. آن را با حمله اسرائیل به جنوب لبنان که به کشته شدن «اسپرانزا غندور»، مدیر یک مدرسه، مادرش، یک کارگر خانگی و یک کارگر سوری انجامید، در حالی که همگی سوار بر یک خودرو بودند، مقایسه کنید. آن را با کشته شدن هشت نفر در جریان مراسم تشییع جنازهای در فلسطین در ماه گذشته کنار هم قرار دهید. و سپس تلاش کنید آن را با حمله اسرائیل به غزه که به کشته شدن «فراس المصری»، همسرش، و سه دختر و یک پسرشان انجامید، سازگار بدانید. آنها در حالی که در خانه خانوادگی خود، مکانی که باید نماد عشق، امنیت و آرامش باشد، در خواب بودند، به دست یک نیروی اشغالگر جان خود را از دست دادند.
من حتی یک گزارش در رسانههای جریان اصلی غربی نیافتم که کشتار اعضای خانواده المصری را بهعنوان نقض آتشبس توصیف کرده باشد. این رویکرد، در قبال بسیاری از رخدادهای مشابه نیز تکرار شده است. اسرائیل اعلام کرد که هدف این حمله یکی از اعضای حماس بوده است، بیآنکه طبق روال معمول، شواهدی برای این ادعا ارائه کند. اما برای روشن شدن بحث، فرض کنیم «فراس المصری» واقعاً عضو حماس بوده است. به هر حال، از زمان توافق به اصطلاح آتشبس اکتبر هرگاه اسرائیل مدعی شده یکی از اعضای حماس را کشته است، رسانههای جریان اصلی غربی ظاهراً این ادعا را بدون مشکل پذیرفتهاند. اما اسرائیل آتشبس را با چه طرفی امضا کرده بود؟ پاسخ روشن است: حماس. با وجود این واقعیتهای آشکار، بسیاری از خبرنگاران بینالمللی همچنان از انجام وظیفه خود، یعنی نامیدن رویدادها با عنوان واقعیشان، خودداری میکنند.
گزارش خبرگزاری رویترز درباره حمله هدفمند به خانواده المصری، بخشی از ابعاد این فاجعه را به تصویر کشید و سخنان پدر فراس المصری را نیز نقل کرد؛ پدری که در سوگ از دست دادن پسرش، عروسش، نوه پسری و سه نوه دختری خود عزادار بود. با این حال، رویترز در گزارشی حدود ۵۰۰ کلمهای که به پنج حمله دیگر اسرائیل به غزه در روزهای پیش از آن نیز پرداخته بود، حتی یکبار هم به این موضوع اشاره نکرد که اسرائیل آتشبس را نقض کرده است. در عوض، رویترز آتشبس را نه بهعنوان مفهومی که عملاً هر روز نادیده گرفته میشود، بلکه بهعنوان واقعیتی برقرار و پابرجا به تصویر کشید و این جمله قابلتأمل را نوشت: «قربانیان تازه، به آمار بیش از یکهزار و ۱۶۰ فلسطینی- که عمدتاً غیرنظامی بودهاند- میپیوندند که از زمان اجرائی شدن آتشبس اکتبر میان اسرائیل و نیروهای حماس، در حملات اسرائیل کشته شدهاند».
دقت کنید به عبارت: «از زمان اجرائی شدن آتشبس». این موضوع بهخوبی نشان میدهد که رسانههای بینالمللی چگونه درباره اسرائیل گزارش میدهند و چگونه تقریباً درباره همه کشورهای دیگر. خبرگزاری باسابقهای مانند رویترز که به دقت و وسواس در انتخاب واژهها شهرت دارد، توانسته است چنین عبارتی را به کار ببرد. در همین حال، گزارش بیبیسی درباره حمله به لبنان که به کشته شدن «اسپرانزا غندور» و سه نفر دیگر انجامید، نمونهای آشکار از استاندارد دوگانه بود. بیبیسی نیز مانند رویترز، در تیتر خود از عبارت «از زمان» استفاده کرد: «مدیر یک مدرسه در مرگبارترین حمله اسرائیل به لبنان از زمان آخرین آتشبس، در میان چهار کشته قرار داشت.» اما عبارت «نقض آتشبس» تنها در بخشی از متن گزارش ظاهر شد؛ آن هم نه درباره اقدامات اسرائیل، بلکه درباره اتهامهای این رژیم علیه طرف مقابل. در یکی از پاراگرافها آمده بود: «اسرائیل همچنان به انجام حملات پراکنده ادامه میدهد و حزباللهِ مورد حمایت ایران را به نقض این توافق آتشبس متهم میکند.» به بیان دیگر، بیبیسی گزارشی درباره کشته شدن چهار غیرنظامی بیگناه به دست اسرائیل منتشر کرد؛ حملهای که ارتش اسرائیل برای توجیه آن بهطور بحثبرانگیزی مدعی شد خودروی هدف، «تهدیدی» برای نیروهایش بوده است. با این حال، تنها اشاره به «نقض آتشبس» در این گزارش، مربوط به اتهامهای اثباتنشده اسرائیل علیه دیگران بود.
چنین روزنامهنگاری با تمام آنچه در دوران جوانی، هنگامی که بهعنوان خبرنگار در یک رسانه غربی فعالیت میکردم، به من آموخته شده بود، در تضاد است. نکته مهم همین است: خبرنگارانی که در این رسانهها کار میکنند، احتمالاً به شما خواهند گفت که گزارشهایشان منصفانه و متوازن است. آنها احتمالاً خواهند گفت رسانههایی که آنچه در غزه رخ میدهد را «نسلکشی» مینامند، مانند «میدل ایستآی» و «الجزیره» جانبدار هستند یا فعال سیاسیاند، نه روزنامهنگار حرفهای. اما واقعیت درست برعکس است. این رسانهها خلأی را پر کردهاند که رسانههای جریان اصلی در پوشش اخبار مربوط به اسرائیل رها کردهاند؛ همان عرصهای که رویدادها باید با دقت، صحت و سختگیری حرفهای گزارش شوند.
هرچند کشتارها آشکارترین موارد نقض توافقهای آتشبس هستند، اما موارد دیگری نیز وجود دارد. در متن توافق غزه بهصراحت آمده است که ارتش اسرائیل «به مناطقی که از آنها عقبنشینی کرده است، بازنخواهد گشت». همچنین در توافق تصریح شده است که اسرائیل با «آغاز فوری ورود کامل کمکهای بشردوستانه و اقلام امدادی» موافقت کرده است. ارتش اسرائیل نهتنها به مناطقی که از آنها عقبنشینی کرده بود بازگشت، بلکه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بهطور علنی دستور گسترش اشغال غزه تا ۷۰ درصد از این سرزمین را صادر کرد؛ اقدامی که باعث شد بیشتر فلسطینیان در نوار باریکی از خط ساحلی محصور شوند. همچنین، بنا بر گزارش نهادهای سازمان ملل متحد، اسرائیل اجازه نداده است میزان کمکهای بشردوستانهای که در توافق پیشبینی شده بود وارد غزه شود؛ جایی که سازمان ملل اخیراً هشدار داده است خطر وقوع قحطی بار دیگر در حال افزایش است. آیا رسانههای جریان اصلی غربی این واقعیتهای تأییدشده را بهعنوان نقض آتشبس گزارش کردهاند؟ البته که نه.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته اعلام کرد که حماس و اسرائیل برای ورود به مرحله دوم طرح او درباره غزه به توافق رسیدهاند؛ مرحلهای که شامل خلع سلاح حماس و دیگر گروههای فلسطینی و خروج نیروهای نظامی اسرائیل از غزه است. اما در حالی که همچنان ابهامها و پرسشهای دشواری درباره این طرح وجود دارد، اسرائیل به نقض آتشبس ادامه داده است؛ بهطوری که روز شنبه همین هفته دو فلسطینی دیگر را کشت و انبارهای نگهداری دارو در بیمارستان شهدای الاقصی در دیرالبلح را نیز تخریب کرد. اگر مرحله دوم این توافق پیش برود، اسرائیلی که برای کشتن مردان، زنان و کودکان فلسطینی هیچ پیامدی متحمل نشده است، احتمالاً بار دیگر مفاد آن را نقض خواهد کرد؛ و رسانههای جریان اصلی غربی نیز احتمالاً همچنان از دیدن این نقضها خودداری خواهند کرد.
بری مالون روزنامهنگار مستقل اهل ایرلند
منبع: میدل ایستای