122هزار کیلومترمربع بریتانیا خشک شده است
سرویس خارجی-
بیش از ۱۲۲هزار کیلومترمربع از خاک «بریتانیا»، معادل نیمی از مساحت کل این کشور، درگیر خشکسالی اعلام شده است، بحرانی که آژانس محیطزیست این کشور با اشاره به خشکترین ماه ژوئیه (تیر-مرداد) ثبتشده و چهارمین موج گرمای شدید سال ۲۰۲۶، آن را «خشکسالی ناگهانی» نامید.
قبل از رود به گزارش اصلی لازم است نکتهای را یادآور شویم. وقتی میگوییم «بریتانیا»، در زبان روزمره معمولاً به «پادشاهی متحده بریتانیای کبیر» و ایرلندشمالی اشاره داریم، کشوری که از چهار بخش تشکیل شده: انگلستان در جنوب و شرق، اسکاتلند در شمال، ولز در غرب جزیره اصلی، و ایرلندشمالی در گوشه شمالشرقی جزیره ایرلند. جزیره بزرگتر که انگلستان، اسکاتلند و ولز را در خود جای داده، دقیقاً همان «بریتانیای کبیر» است؛ اما وقتی پای حکومت، پرچم و سیاست رسمی به میان میآید، ایرلندشمالی هم به این مجموعه میپیوندد و کل آن را به کشوری واحد با پایتخت لندن تبدیل میکند! اصولاً علاقه جنونآمیز انگلیسیها به «متمایز» بودن به نامگذاری کشور هم رسیده است!
کشوری که خشک میشود
بریتانیا که مساحت کل پادشاهی متحدهاش حدود ۲۴۴هزار کیلومترمربع است، اکنون با خشکسالی گستردهای روبهرو شده که بیش از نیمی از خاکش را دربرگرفته. این رقم معادل ۱۲۲هزار کیلومترمربع است؛ یعنی دقیقاً نصف مساحت کل کشور. انگلستان به تنهایی حدود ۱۳۰هزار کیلومترمربع وسعت دارد و بیش از نیمی از آن اکنون در وضعیت خشکسالی اعلامشده قرار گرفته. هفت منطقهای که آژانس محیطزیست بریتانیا روز چهارشنبه (۱۰ مرداد ۱۴۰۵) اعلام کرد درگیر خشکسالی هستند، مجموعاً ۵۱٫۴درصد خاک کشور را پوشش میدهند و این همان ۱۲۲هزار کیلومترمربعی است که امروز به تیتر خبرها تبدیل شده است.
آژانس محیطزیست بریتانیا با اشاره به «کمترین میزان بارش و دماهای بهطور استثنایی بالا» اعلام کرد ماه ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر-مرداد ۱۴۰۵) در آستانه تبدیلشدن به خشکترین ماه ژوئیه ثبتشده قرار دارد. در سراسر کشور تنها حدود هفتدرصد از بارش مورد انتظار محقق شده و در برخی مناطق جنوب انگلستان این رقم به یکدرصد رسیده است. بریتانیا هماکنون چهارمین موج گرمای شدید سال ۲۰۲۶ را تجربه میکند و مقامها این وضعیت را «خشکسالی ناگهانی» مینامند، پدیدهای که از ترکیب بارش بسیار اندک و دماهای بالاتر از حد انتظار به سرعت شکل میگیرد. تابستان جاری دومین تابستان پیاپی است که بخشهایی از انگلستان با این بحران مواجه میشود و سطح رودخانهها پایین آمده، کشاورزان ناچار به برداشت زودهنگام محصولات شدهاند و میلیونها نفر با محدودیت مصرف آب روبهرو هستند.
هلن ویکهم، رئیس گروه ملی خشکسالی، صراحتاً اعتراف کرد که «مصرف آب از توان طبیعت برای تجدید آن پیشی گرفته است». این جمله در حالی بیان میشود که کشورهای غربی، بهویژه بریتانیا به عنوان خاستگاه انقلاب صنعتی، بیش از دو قرن است که با سوزاندن بیرویه سوختهای فسیلی، بیشترین سهم را در انتشار گازهای گلخانهای داشتهاند. اداره هواشناسی بریتانیا نیز روز چهارشنبه اعلام کرد دمای ۳۸ درجه سانتیگراد ثبتشده در ماه ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد-تیر ۱۴۰۵) رکورد جدیدی برای انگلستان و کل بریتانیا است؛ رقمی که از ۳۷٫۷ درجه قبلی فراتر رفته است. این در حالی است که سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیک اتحادیه اروپا تأیید کرده اروپا با سرعتی بیش از دو برابر میانگین جهانی گرم میشود و غرب اروپا گرمترین دماهای خود را تجربه کرده است.
بیشترین تقصیر!
واقعیت تلخ این است که همان قدرتهایی که امروز از «خشکسالی ناگهانی» و محدودیت آب سخن میگویند، دهههاست الگوی مصرفگرایی، صنعتیشدن بیمهار و استثمار منابع طبیعی جهان را به دیگران تحمیل کردهاند. بریتانیا و دیگر کشورهای غربی در حالی که خودشان بیشترین آسیب تاریخی را به اقلیم زمین وارد کردهاند، اکنون با زبان هشدار و توصیه به صرفهجویی با مردم خود سخن میگویند. آتشسوزیهای گسترده در فرانسه و اسپانیا، پایین آمدن سطح رودخانهها در انگلستان و فشار بر کشاورزان، همگی نشانههای همان بحرانی هستند که ریشهاش در سیاستهای دویستساله غرب نهفته است؛ سیاستهایی که سود کوتاهمدت را بر پایداری بلندمدت محیطزیست ترجیح دادند.
اکنون که ۱۲۲هزار کیلومترمربع از خاک بریتانیا عملاً خشک شده، پرسش اساسی این است که آیا کشورهای غربی حاضرند هزینه واقعی این تخریب تاریخی را بپردازند یا همچنان با شعارهای زیستمحیطی، مسئولیت را به دوش دیگران میاندازند. گروه ملی خشکسالی به شرکتهای خصوصی آب دستور داده نشتیها را در اولویت قرار دهند، اما این تدابیر مقطعی نمیتواند جای جبران خسارتهای انباشته قرنها را بگیرد. خشکسالی دو تابستان پیاپی در انگلستان نه یک حادثه طبیعی ساده، بلکه نتیجه مستقیم الگویی است که غرب برای جهان تعریف کرد و امروز خود نیز قربانی آن شده است.