چرا شروع دوباره جنگ به ضرر ترامپ است؟
آمارها از تخلیه شدید زرادخانه موشکهای رهگیر آمریکا در منطقه حکایت دارد و مقامات ارشد وزارت جنگ و دولت ترامپ به او هشدار دادهاند که تشدید دوباره جنگ با ایران به هیچ عنوان به نفع آمریکا نیست.
آمریکا، پس از حدود دو هفته بمباران فشرده و متوالی علیه ایران، حملات تهاجمی بزرگی را که دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، وعده داده بود، به حالت تعلیق درآورد.
این تغییر تاکتیکی، روز جمعه، پس از یک جلسهی حساس در کاخ سفید صورت گرفت؛ جلسهای که در آن طراحان نظامی و اعضای ارشد کابینه ترامپ، بهویژه ژنرال «دن کین» رئیس ستاد مشترک ارتش، و «جی. دی. ونس» معاون اول رئیسجمهور، به ترامپ درباره تبعات تشدید گسترده و ناگهانی جنگ هشدار دادند.
اگرچه ترامپ پیشتر علناً از آمادگی برای یک «حمله گسترده» جهت بازگشایی تنگه هرمز و وادار کردن تهران به بازگشت به میز مذاکره سخن گفته بود، اما ارزیابیهای داخلی نشان داد که شدت بخشیدن به نبرد هوائی میتواند ذخایر موشکهای پدافندی پنتاگون را به شکلی خطرناک تخلیه کند. با توجه به پاسخهای موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای منطقهای آمریکا در اردن، کویت، بحرین و امارات، فرماندهان نظامی هشدار دادند که تشدید حملات میتواند ذخایر موشکی لازم برای حفظ آمادگی دفاعی آمریکا در سطح جهانی را در معرض خطر جدی قرار دهد. در گزارش پیش رو بیشتر در اینباره خواهید خواند.
حملات تهاجمی آمریکا علیه ایران پس از ۱۳ شب پیاپی به یکباره متوقف شد؛ بررسیها نشان میدهد واشینگتن اکنون در حال ارزیابی مجدد محاسباتش درباره تشدید جنگ علیه جمهوری اسلامی است. منابع وزارت دفاع آمریکا نیز تأیید کردهاند که، روز جمعه، بلافاصله پس از برگزاری یک نشست در کاخ سفید، اجرای حملات علیه ایران متوقف شده است. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، و جی. دی. ونس، معاون اول ترامپ، در طول جلسه روز جمعه مشخصاً نگرانیهای خود را درباره کمبود شدید مهمات و خطرات ژئوپلیتیک گستردهتر یک نبرد فرسایشی با ایران مطرح کردند. اگرچه ژنرال کین تأکید کرد که ارتش آمریکا توانایی عملیاتی لازم برای اجرای هر گزینهای را که ترامپ در مورد ایران درخواست کند، دارد، اما صراحتاً نسبت به پیامدهای ثانویه آن هشدار داد: پاسخ تلافیجویانه و سنگینتر ایران که میتواند ذخایر باقیمانده موشکهای رهگیر را بهسرعت مصرف کند.
به گزارش مشرق، کاهش شدید ذخایر موشکهای پدافندی به یک محدودیت محوری برای طراحان نظامی تبدیل شده است. در طول جنگ پنجماهه با ایران، بیش از ۱,۲۰۰ تیر موشک رهگیر پاتریوت (با هزینه تقریبی هر تیر ۴ میلیون دلار) شلیک شده که منجر به ایجاد آسیبپذیریهای جدی در ذخایر «فرماندهی مرکزی آمریکا» («سنتکام») شده است. نرخ بالای مصرف موشک در سامانههای زمینپایه پاتریوت و سامانههای دریاپایه «ایجیس» (که موشکهای SM۳ را از ناوهای آمریکا شلیک میکند) پنتاگون را مجبور به انتقال مهمات از سایر مناطق عملیاتی کرده است؛ موضوعی که نگرانی شدید طراحان نظامی را درباره تضعیف بازدارندگی بلندمدت آمریکا در منطقهی هند-آرام برانگیخته است.
نگرانی از حملات تلافیجویانه علیه متحدان آسیبپذیر در خلیجفارس، جهش قیمت جهانی انرژی، و ریسک افزایش انسجام داخلی در ایران حول محور رهبری سیاسی کشور، تأثیر عمدهای بر تصمیم آمریکا در توقف عملیات داشته است. بسیاری از مقامات ارشد ایالات متحده ابراز تردید کردهاند که گسترش دامنه بمبارانها بتواند ایران را به میز مذاکره بازگرداند؛ چراکه ضربات سنگین غالباً نتیجه عکس داده و باعث اتحاد جریانهای داخلی در برابر تهدید خارجی میشوند. با این وجود، کاخ سفید همچنان بر یک رویکرد دوگانه تأکید دارد که تحریمهای شدید اقتصادی و محاصره دریایی را در کنار رایزنیهای دیپلماتیک پشت پرده دنبال میکند. مقامات خزانهداری آمریکا گزارش میدهند که محاصره اخیر باعث کاهش حدود ۴۰ درصد خرید نفت خام ایران توسط چین (بزرگترین خریدار نفت ایران) شده و منبع اصلی درآمد ارزی تهران را بهشدت محدود کرده است. «تنگه هرمز» چگونه از یکی از پررونقترین گذرگاههای آبی جهان به آبراه اشباح تبدیل شد. اگرچه آمریکاییها ادعا میکنند نیازی به تنگهی هرمز و باز کردن آن ندارند، اما عصبانیت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، افزایش قیمت سوخت در این کشور، و برخی شواهد دیگر نشان میدهد ایران با بستن این تنگه عملاً یک سلاح هستهای را آزمایش کرده است.
در نشست روز جمعه چه گذشت
پیش از جلسه روز جمعه در کاخ سفید، ترامپ علناً از برنامهاش برای گسترش چشمگیر عملیات علیه تأسیسات دفاع ساحلی، سایتهای موشکی و شناورهای نظامی ایران خبر داده بود. رئیسجمهور آمریکا اوایل هفته گفته بود در آستانه اتخاذ تصمیم درباره یک «حمله گسترده» قرار دارد که بسیار بزرگتر از تمام مراحل قبلی جنگ خواهد بود. وی حتی بعدازظهر جمعه هم در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد نیروهای آمریکایی «آماده و دستبهسلاح» هستند. با این حال، در طول نشست کابینه در غروب جمعه، مشاوران ارشد نظامی و سیاسی ترامپ ارزیابی واقعبینانهای از شرایط عملیاتی به او ارائه کردند. به گفته منابع آگاه، ژنرال دان کین به رئیسجمهور اطلاع داد که اگرچه ارتش آمریکا از تمام ظرفیتهای لازم برای اجرای دستورات او برخوردار است، اما انجام چنین کاری تبعات بسیار سنگینی به همراه دارد. کین مشخصاً هشدار داد که موج جدید حملات قطعاً پاسخ تلافیجویانه و شدیدتر ایران را به همراه خواهد داشت که باعث تخلیه سریع ذخایر باقیمانده موشکهای پدافندی آمریکا میشود.
جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور، نیز نسبت به عاقلانه بودن گسترش جنگ بهشدت ابراز تردید کرد. ونس و دیگر مشاوران ارشد ترامپ این موضوع را مطرح کردند که کارزار بمباران گسترده علیه ایران ممکن است به هدف اصلی خود یعنی کشاندن ایران به پای میز مذاکره نرسد و حتی با انسجامبخشی به افکار عمومی و حاکمیت در تهران، نتیجه عکس بر جای بگذارد. در پی این جلسه، نیروهای نظامی آمریکا در طول شب شنبه هیچ حمله جدیدی انجام ندادند که این امر نخستین وقفه در عملیات تهاجمی پس از ۱۳ شب متوالی محسوب میشد. مقامات وزارت دفاع نیز تأیید کردند که عملیاتهای نظامی اصلی علیه ایران به حالت تعلیق درآمده است.
«هیچ توافقی با ایران در کار نخواهد بود، جز «تسلیم بیقیدوشرط!» پس از آن، و انتخاب رهبر(رهبران) عالی و قابلقبول، ما، و بسیاری از متحدان و شرکای شگفتانگیز و بسیار شجاعمان، خستگیناپذیر کار خواهیم کرد تا ایران را از ورطه نابودی به عقب بازگردانیم، و آن را از نظر اقتصادی بزرگتر، بهتر و قدرتمندتر از هر زمان دیگری کنیم. «ایران آیندهای عالی خواهد داشت.» «ایران را دوباره عالی کنیم (میگا!)» [اشاره به شعار ترامپ، «آمریکا را دوباره عالی کنیم» (ماگا).] از توجه شما به این موضوع متشکرم! رئیسجمهور دونالد جِی. ترامپ»؛ پیام «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا،
۶ مارس ۲۰۲۶، در روزهای ابتدائی جنگ با ایران، در شبکه اجتماعی متعلق به خودش موسوم به «تروثسوشال». ترامپ که میگفت باید در تعیین رهبر بعدی ایران نقش داشته باشد، اکنون از دستور «تسلیم بیقیدوشرط» ایران به التماس مذاکره و توافق با جمهوری اسلامی رسیده است.
جزئیات بیشتر درباره بحران موشکهای پدافندی آمریکا
در بطن تردیدهای پنتاگون درباره گسترش جنگ با ایران، یک گلوگاه حیاتی در ظرفیت پدافند هوائی آمریکا قرار دارد. در طول این درگیری پنجماهه، نیروهای ایرانی و شبکههای نیابتی منطقهای این کشور، انبوهی از موشکهای بالستیک، کروز و پهپادهای انتحاری را به سمت مسیرهای دریانوردی تجاری و پایگاههای آمریکا در اردن، کویت، بحرین و امارات شلیک کردهاند. برای مقابله با این تهدیدات، سنتکام بهشدت به سامانههای موشکی سطحبههوای پیشرفته از جمله پاتریوت (موشکهای رهگیر PAC۳ MSE)، ناوشکنهای مجهز به سامانه ایجیس (با موشکهای استاندارد ۳ یا همان SM۳) و باتریهای پدافندی «تاد» متکی بوده است. قیمت هر تیر موشک رهگیر پاتریوت بیش از ۴ میلیون دلار است؛ و موشکهای پیشرفتهتر SM۳ و THAAD بین ۹ تا 5/12 میلیون دلار به ازای هر تیر هزینه روی دست پنتاگون میگذارند.
سرعت مصرف این مهمات گرانقیمت به طور چشمگیری از توان تولید آنها توسط صنایع دفاعی آمریکا پیشی گرفته است. ارزیابیهای اولیهی وزارت جنگ آمریکا نشان داد که تنها در ماههای اولیه جنگ بیش از ۱,۲۰۰ تیر موشک پاتریوت شلیک شده است. با ادامهی درگیریها، مقامات نظامی اذعان کردند که سطح ذخایر به آستانهای نگرانکننده رسیده است. آسیبپذیری این سپر پدافندی زمانی برجسته شد که در چارچوب یک حمله ترکیبی موشکی و پهپادی توسط جمهوری اسلامی، یک موشک بالستیک ایرانی با عبور از خطوط دفاعی آمریکا در اردن، منجر به کشته شدن سه نظامی آمریکایی شد.
به این ترتیب، طراحان پنتاگون هشدار دادند که تشدید حملات تهاجمی، پاسخهای مقابلهای بسیار بزرگتری را از سوی ایران در پی خواهد داشت که پدافند منطقهای را فراتر از توان عملیاتیاش زیر فشار قرار داده و نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای را در معرض خطرات غیرقابلقبولی قرار میدهد. علاوه بر این، تحلیلگران دفاعی و فرماندهان ارشد آمریکا بارها هشدار دادهاند که خالی شدن ذخایر موشکی در خاورمیانه، بازدارندگی راهبردی آمریکا در منطقه هند-آرام و سایر حوزههای حیاتی جهان را مستقیماً تضعیف میکند. جایگزینی موشکهایی که ظرف فقط چند هفته یا نهایتاً چند ماه شلیک شدهاند، به دلیل زمانبر بودن فرآیند تولید در زنجیره صنایع دفاعی، ممکن است سالها به طول انجامد.
مخالفت متحدان منطقهای آمریکا با گسترش جنگ
تصمیم به تعلیق عملیاتهای بزرگ نظامی علیه ایران، علاوه بر محدودیتهای فیزیکی ذخایر تسلیحاتی، حاصل ترکیبی از فشارهای راهبردی، اقتصادی و دیپلماتیک نیز بود. کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس (از جمله عربستان، امارات، بحرین و کویت) در گفتوگوهای خصوصی از واشینگتن خواستهاند تا خویشتنداری نشان دهد. این کشورها به دلیل میزبانی از پایگاههای نظامی آمریکا و داشتن تأسیسات حیاتی انرژی، مستقیماً در تیررس پاسخهای تلافیجویانه ایران قرار دارند. ضربات اخیر به برخی تأسیسات در کویت و بحرین، ابعاد این خطر فوری برای ثبات منطقهای را بهخوبی آشکار ساخت.
تشدید مجدد درگیریها در هفتههای اخیر همچنین موجب جهش قیمت نفت خام و اختلال در حملونقل دریایی در تنگه هرمز شد. مسدود شدن طولانیمدت یا تشدید جنگ در این آبراه حیاتی، مخاطرات جدی برای زنجیره تأمین جهانی و اقتصاد بینالمللی ایجاد میکند. علاوهبر این، مقامات ارشد آمریکایی نسبت به مؤثر بودن بمبارانهای شدید برای امتیازگیری از ایران ابراز تردید کردهاند. تحلیلگران نظامی اشاره میکنند که خسارات سنگین معمولاً حس ملیگرایی و اتحاد را در ایران تقویت کرده و به دولت این کشور اجازه داده مشکلات اقتصادی داخلی را به تجاوز خارجی نسبت دهد.
«دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، در دوره اول ریاستجمهوریاش به نظر میرسید از شکستهای گذشته آمریکا در خاورمیانه درس گرفته باشد، و حتی در آخرین سند «راهبرد امنیت ملی» دولتش نیز تأکید کرده بود که خواص سیاسی آمریکا در گذشته با ورود به جنگهای بیپایان مرتکب اشتباه شدهاند. با این حال، بلندپروازی، غرور کاذب و اتکای بیشازحد بر توان نظامی باعث شد خودش جنگ با ایران را آغاز کند که اکنون میتواند ریاستجمهوری او را نیز، مانند رؤسایجمهوری که بارها آنها را ملامت کرده بود، به نابودی بکشاند. به نظر میآید رؤسایجمهور آمریکا از درس گرفتن از شکستهای گذشته در خاورمیانه ناتوان هستند.