پشت‌پرده حملات پی‌درپی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه

سرویس خارجی-
گزارش برخی رسانه‌ها و اندیشکده‌های غربی نشان می‌دهد، دلیل افزایش حملات موفق پهپادی اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه، «تولید حجم انبوه پهپادهای دوربرد» و «ارتقای فناورانه» آنها برای عبور از سیستم‌های پدافندی روسیه است.
این روزها از حملات اوکراین به پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی روسیه زیاد می‌شنویم که به نظر می‌رسد، پدافند روسیه مثل قبل قادر به رهگیری همه پرتابه‌ها نیست؛ مسئله‌ای که شاید در طول 5 سال گذشته کمتر با آن مواجه بوده‌ایم. به اعتقاد کارشناسان، ناتو می‌تواند یکی از دلایل این مسئله باشد! سه‌شنبه هفته گذشته اوکراینی‌ها پالایشگاه نفتی منطقه کاپوتنیا در مسکو را هدف حملات پهپادی خود قرار دادند؛ حملاتی که خسارت‌هایی برجای گذاشت. پیش از آن نیز حمله به زیرساخت‌های انرژی در منطقه کریمه باعث شده بود که در این منطقه بنزین جیره‌بندی شود. روز پنجشنبه نیز طبق گزارش رسانه‌های اوکراینی، «پایتخت روسیه با یک حمله پهپادی گسترده از خواب بیدار شد»، در حالی که صدای انفجار در سراسر شهر شنیده می‌شد و دود آسمان مسکو را فرا گرفته بود. به گفته «سرگئی سوبیانین» شهردار مسکو و کانال‌های تلگرامی، ده‌ها پهپاد مناطق مختلف پایتخت روسیه را هدف قرار دادند. در این حمله برای دومین‌بار در چند روز گذشته، پهپادهای اوکراینی به پالایشگاه نفت مسکو در منطقه کاپوتنیا اصابت کردند و باعث آتش‌سوزی بزرگی در این تأسیسات شد. 
به روایت شهردار مسکو، پدافند هوایی ۵۲ پهپاد را منهدم کردند، با این وجود «چندین پهپاد موفق شدند به پالایشگاه نفت مسکو برسند». براساس گزارش‌ها، این پالایشگاه یکی از مراکز کلیدی تأمین بنزین، گازوئیل و سوخت جت برای مسکو محسوب می‌شود و هرگونه اختلال در آن می‌تواند بر شبکه سوخت‌رسانی شهری و حمل‌ونقل هوایی اثرگذار باشد. عکس‌ها و ویدیوهایی که ساکنان در رسانه‌های اجتماعی منتشر کردند، آتش‌سوزی و انفجار در چندین مکان در سراسر مسکو، از جمله پالایشگاه در منطقه کاپوتنیا را نشان می‌دهد. فیلم‌هایی در فضای مجازی منتشر شده که آتش‌سوزی در پالایشگاه نفت، طبقات بالای یک ساختمان بلند در شعله‌های آتش و دود غلیظ در مسکو را نشان می‌دهد. «آندری وروبیف» فرماندار منطقه مسکو، از خسارت به ساختمان‌های مسکونی در حومه پایتخت خبر داد. «وروبیف» گفت که یک ساختمان آپارتمانی چندطبقه در منطقه «ژوکوفسکی» آسیب دیده و ساکنان آن تخلیه شده‌اند. در واکنش به این حملات وزارت دفاع روسیه نیز  با انتشار ویدئویی اعلام کرد که نیروهای روسی یکی از تاسیسات انرژی مهم مرتبط با نیروهای مسلح اوکراین را در منطقه خارکیف با استفاده از پهپادهای «گران» هدف قرار دادند.
چه اتفاقی افتاده است؟
ناگفته پیداست که اوکراین قادر به انجام این حملات نیست و قطعاً تمامی توان اطلاعاتی و نظامی ائتلاف ناتو پشت این حملات قرار دارد؛ اما براساس تحلیل اندیشکده‌ها و رسانه‌های غربی از جمله شورای روابط خارجی آمریکا، اندیشکده کارنگی و روزنامه گاردین انگلیس، افزایش حملات پهپادی اوکراین به مسکو و زیرساخت‌های انرژی روسیه نتیجه یک «تغییر راهبردی و فناورانه مهم» است. به بیان ساده، امروز ناتو توانایی‌هایی را در اختیار اوکراین قرار داده است که در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ در اختیار نداشت. به نوشته «کارنگی»، در سال‌های نخست جنگ، اوکراین عمدتاً از پهپادهای کوچک تاکتیکی برای میدان نبرد استفاده می‌کرد. اما از ۲۰۲۴ به بعد، صنایع دفاعی این کشور به تولید انبوه پهپادهای دوربرد و «پهپادهای موشکی» روی آوردند که می‌توانند صدها یا حتی بیش از هزار کیلومتر پرواز کنند. به نوشته این گزارش «اوکراین اکنون یکی از پویاترین صنایع پهپادی جهان را دارد و توانسته تولید خود را به میلیون‌ها پهپاد در سال برساند.» البته تولید انبوه پهپادها به دلیل کمک‌های مالی و بسیار سخاوتمندانه ده‌ها میلیارد دلاری مجموع کشورهای عضو ناتو بوده است و زلنسکی قطعاً بدون این کمک‌ها قادر نبود پروژه «انقلاب پهپادی» خود را پیش ببرد. به نوشته کارنگی به‌دلیل همین تولید انبوه پهپادهای دوربرد حمله به اهدافی مانند پالایشگاه‌های مسکو یا مراکز انرژی در عمق خاک روسیه دیگر یک عملیات استثنایی نیست، بلکه به بخشی از راهبرد جنگی اوکراین تبدیل شده است.
از سوی دیگر گزارش‌ها نشان می‌دهد، پهپادهای جدید اوکراین سریع‌تر، هوشمندتر و مقاوم‌تر در برابر جنگ الکترونیک هستند. برخی مدل‌های جدید از موتور جت، سامانه‌های ناوبری پیشرفته و حتی قابلیت‌های نیمه‌خودکار بهره می‌برند. این امر- به نوشته گاردین- باعث شده عبور از لایه‌های دفاع هوایی روسیه آسان‌تر از گذشته شود. در حمله روز پنجشنبه به مسکو نیز به همین دلیل بخشی از این پهپادها توانستند از سیستم چندلایه روسیه عبور کرده و به پالایشگاه نفت مسکو اصابت کنند؛ منطقه‌ای که به نوشته گاردین «متراکم‌ترین شبکه دفاع هوایی روسیه را در اختیار دارد».
آن‌طور که این روزنامه انگلیسی نوشته است، یکی از مهم‌ترین تغییرات راهبردی، تمرکز بر پالایشگاه‌ها، انبارهای سوخت و تأسیسات انرژی روسیه است و اوکراین دریافته که نمی‌تواند روسیه را از نظر تعداد نیرو یا حجم تسلیحات شکست دهد؛ بنابراین تلاش می‌کند هزینه اقتصادی جنگ را برای مسکو افزایش دهد. پالایشگاه‌ها و مراکز انرژی هم برای اقتصاد روسیه و هم برای تأمین سوخت ارتش اهمیت حیاتی دارند.
جنگ روانی هم دیگر دلیل افزایش این حملات به عمق خاک روسیه عنوان شده است. به نوشته گاردین، پیش‌تر جنگ عمدتاً در اوکراین جریان داشت و بسیاری از شهروندان روسیه، به‌ویژه در مسکو، تأثیر مستقیمی از آن احساس نمی‌کردند. اکنون اوکراین می‌کوشد این وضعیت را تغییر دهد. برخی تحلیلگران غربی معتقدند یکی از اهداف اصلی این حملات، نشان دادن این واقعیت به افکار عمومی روسیه است که جنگ می‌تواند به قلب روسیه نیز برسد. تصاویر آتش‌سوزی پالایشگاه‌ها، تعطیلی فرودگاه‌ها و صدای انفجار در اطراف مسکو از نظر روانی اهمیت زیادی دارند.
سیل کمک‌های نظامی ناتو 
اما در میانه تشدید حملات اوکراین به زیرساخت های انرژی روسیه، گزارش‌ها حاکیست ناتو میلیاردها دلار کمک نظامی دیگر به اوکراین اختصاص داده است. به گزارش تسنیم به نقل از «ان‌تی‌وی»، اوکراین اعلام کرده است که تعهدات جدید و قابل‌توجهی بالغ بر میلیاردها دلار کمک نظامی برای مبارزه با روسیه از متحدان غربی خود دریافت کرده است. «میخائیلو فدوروف»، وزیر دفاع اوکراین در یک کنفرانس مطبوعاتی متعاقب جلسه‌ای به رهبری آلمان و انگلیس در مقر ناتو در بروکسل از تعهدات جدید میلیاردها دلاری برای تجهیزات نظامی، پهپادها، موشک‌ها و مهمات موشک‌های پاتریوت آمریکا خبر داد. وی تاکید کرد که آلمان نقش محوری در این امر ایفا کرد. وی افزود که حمایت از سامانه‌های توپخانه‌ای دوربرد و تولید پهپاد و موشک نیز اعلام شده است. براساس این گزارش، هلند به تنهایی متعهد به حمایت از تامین بیش از 700 موشک کروز برای اوکراین شده است. «روب یتن» نخست‌وزیر هلند نیز روز جمعه اعلام کرد که کشورش یک بسته کمک نظامی جدید به ارزش ۵۰۰میلیون یورو برای اوکراین فراهم خواهد کرد.