کمبود سوخت و مواد غذایی اروپا و تمام جنوبشرق آسیا را فرا گرفت
سرویس خارجی-
در حالی که تنگه هرمز در نتیجه حماقت ترامپ همچنان بسته است، نهادهای بینالمللی و رسانهها گزارش میدهند تاثیرات جنگ علیه ایران از کمبود سوخت و مواد غذایی گرفته تا افزایش تورم، از آمریکا تا اروپا و جنوبشرق آسیا همه را گرفتار کرده است.
جنگ غیرقانونی آمریکا علیه ایران اقتصاد جهانی را در بحرانی فرو برده است که به گفته کارشناسان حتی اگر جنگ امروز تمام شده و فردا تنگه هرمز باز شود تبعات آن تا مدتها گریبان اقتصاد جهانی را رها نخواهد کرد. در آمریکا، قیمت بنزین، گازوئیل، کودشیمیایی، محصولات کشاورزی و سوخت هواپیما در نتیجه جنگ بهشدت گران و مردم را عصبانی کرده است. گزارشها نشان میدهد که تحت تاثیر این وضعیت، ترامپ به منفورترین رئیسجمهور تاریخ چند دهه گذشته آمریکا تبدیل شده است. مجله آتلانتیک در گزارشی تحلیلی هشدار داده که دونالد ترامپ، با وجود تسلط کامل بر حزب جمهوریخواه، ممکن است بهدلیل تصمیمهای خود و از جمله آغاز جنگ علیه ایران شانس این حزب را در انتخابات میاندورهای نوامبر 2026 (آبان) به خطر بیندازد و زودتر از موعد به یک «اردک لنگ» یا رئیسجمهور ضعیف و کمنفوذ تبدیل شود.
هشدار نهادهای بینالمللی
در سایر مناطق جهان نیز وضعیت تعریف چندانی ندارد. ترامپ همچنان که در باتلاق تنگه هرمز فرو میرود، دیگران را نیز به قعر آب میکشاند. پنجشنبه گذشته رؤسای آژانس بینالمللی انرژی، صندوق بینالمللی پول، گروه بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی برای بررسی «راههای مقابله با تاثیر جنگ بر اقتصاد جهانی» تشکیل جلسه دادند. خروجی این جلسه بیانیه هشدارآمیزی است که رویترز روز جمعه آن را منتشر کرد. رؤسای این نهادهای مهم بینالمللی هشدار دادهاند که جنگ علیه ایران عرضه جهانی انرژی و اقتصادهای آسیبپذیر را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است. به گزارش ایرنا به نقل از رویترز، رؤسای این نهادها جمعه شب در بیانیه مشترکی اعلام کردند: جنگ در خاورمیانه تأثیرات قابلتوجه و بسیار نامتقارنی بر منابع انرژی، امنیت غذایی و فعالیتهای اقتصادی در سراسر کشورها و مناطق دارد.
این بیانیه میافزاید: «در حالی که اقتصاد جهانی همچنان انعطافپذیری خود را نشان میدهد، اثرات این درگیری بهطور نامتناسبی از طریق افزایش قیمت سوخت و کود، افزایش عدم قطعیت و خطرات برای مشاغل و معیشت، آسیبپذیرترین کشورها را تحت تأثیر قرار میدهد. با ورود بسیاری از کشورها به فصل کاشت، افزایش قیمت کود مشخصا یکی از عوامل نگرانی است... بهدلیل کاهش عمده عرضه نفت از طریق تنگه هرمز، موجودی نفت جهانی با سرعت بیسابقهای در حال کاهش است. اگر جریان کشتیرانی به حالت عادی بازنگردد، ادامه کاهش سریع موجودی نفت جهانی پیش از اوج تقاضای نفت در تابستان در نیمکره شمالی، خطرات فزایندهای را برای امنیت سوخت، شرایط بازار و انعطافپذیری اقتصادی گستردهتر ایجاد خواهد کرد.»
مردم اروپا، قربانیان بزرگ
همزمان با این بیانیه، بانک مرکزی اروپا نیز براساس آخرین تحقیقات خود هشدار داد که جنگ علیه ایران میتواند آسیب اقتصادی مصرفکنندگان اروپایی را دو برابر کند، زیرا مردم اروپا هنوز گرانیهای ناشی از جنگ اوکراین را فراموش نکردهاند که حالا با یک بحران تازه روبهرو شدهاند. به نوشته رویترز و براساس گزارش محققان بانک مرکزی اروپا، آغاز جنگ اوکراین در ۲۴ فوریه سال ۲۰۲۲ (پنجم اسفند ۱۴۰۰) باعث افزایش شدید قیمت انرژی و تورم در اروپا شد و اروپاییها تازه داشتند از آن بحران خارج میشدند که تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران در ۲۸ فوریه سال جاری میلادی (نهم اسفند ۱۴۰۴) شروع شد و دوباره اختلال بیسابقهای در عرضه انرژی ایجاد کرد. پژوهشگران بانک مرکزی اروپا (ECB) بررسی کردهاند که آیا مصرفکنندگان منطقه یورو نسبت به پیامدهای اقتصادی چنین تحولات ژئوپلیتیکی حساستر شدهاند یا خیر و میگویند که شواهد نشان میدهد چنین اتفاقی رخ داده است.پژوهشگران بانک مرکزی اروپا همچنین اعلام کردند که مردم اروپا در حال تجربه یک آسیب دوگانه هستند و این دو آسیب که در مرحله اول ناشی از آغاز جنگ در اوکراین و در مرحله بعدی ناشی از شروع جنگ علیه ایران به وجود آمده است، میتوانند یکدیگر را تقویت کرده و انتظارات و رفتار مردم اروپا را در ماههای آینده شکل دهند. این پژوهشگران هشدار میدهند که چنین خاطرات تلخی از گرانی و تنشهای اقتصادی میتواند حساسیت مردم را به هر شوک جدیدی بیشتر کند و باعث شود شهروندان انتظار یک «رکود تورمی» را داشته باشند که در نهایت بر روی خرج و مخارجشان تأثیر میگذارد.
راهکار اروپا برای مشکلات اقتصادی
دولت ایتالیا هم اعلام کرده است بهدلیل افزایش هزینههای انرژی و فشارهای اقتصادی ناشی از تجاوز آمریکایی- اسرائیلی به ایران، میزان استفاده از طرح وام دفاعی اتحادیه اروپا را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد؛ اقدامی که نشانهای از تغییر اولویتهای رم در برابر بروکسل تلقی میشود. یورونیوز در این زمینه نوشته، دولت جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا در حال تغییر رویکرد خود در قبال هزینههای نظامی است و تصمیم گرفته پیامی روشن به بروکسل ارسال کند... برای دولت ایتالیا، اولویت اکنون انرژی است. این کشور تحت تاثیر بحران جهانی انرژی قرار گرفته که در پی جنگ و اختلال در تنگه هرمز در نتیجه حملات علیه ایران تشدید شده است. رویترز هم نوشته است قبوض انرژی در انگلیس بهدلیل تبعات جنگ با ایران، ۱۳درصد افزایش خواهد یافت. جدیدترین اظهارات مقامات آلمانی هم نشان میدهد که این کشور اروپایی بیشترین ضربه را از این مناقشه خورده است. «لارس کلینگبیل»، وزیر دارایی آلمان به تازگی فاش کرد که جنگ دونالد ترامپ علیه ایران، رشد اقتصادی آلمان را نصف کرده و هزینههای سوخت و انرژی را بهرغم عدم دخالت برلین در این جنگ، بهشدت افزایش داده است.
گرانترین تعطیلات در دو سوی آتلانتیک
از سوی دیگر با مسدود ماندن تنگه هرمز و کمبود سوخت جت در اروپا، قیمت بلیط پروازهای میان آمریکا و اروپا نیز به شکل قابلتوجهی رشد داشته است که میتواند گرانترین تعطیلات تابستانی را برای آمریکاییها رقم بزند. به گزارش ایرنا رونامه «نیویورکپست» در این زمینه نوشته است: «همزمان با کاهش هزاران پرواز از سوی خطوط هوائی و افزایش هزینهها برای مسیرهای فرا آتلانتیک، مسافران آمریکایی احتمالا با یکی از گرانترین تعطیلات تابستانی روبهرو میشوند.»
این روزنامه با اشاره به بستهشدن تنگه هرمز که حدود ۴۰درصد سوخت جت مورد نیاز اروپا از آنجا تامین میشود، یادآوری میکند که این آبراهه حیاتی از زمان آغاز جنگ علیه ایران مسدود شده و در نتیجه هزینه سوخت برای خطوط هوائی اروپایی بیش از دو برابر رشد کرده است.
براساس دادههای کایاک (Kayak) که جستوجوهای هفتگی پرواز را ردیابی میکند، میانگین قیمت بلیط هواپیما برای سفر به لندن هفته گذشته به یکهزار و ۱۵۱ دلار رسید که حدود ۴۰درصد در مقایسه با ۸۲۶ دلار مدت مشابه سال گذشته بیشتر است. نرخ پروازها به رم نیز ۳۲درصد افزایش یافته و بهطور میانگین به یکهزار و ۶۶ دلار دلار رسیده است و سفر به پاریس امسال ۲۸درصد افزایش قیمت داشته و حدود یکهزار و ۵۹ دلار تمام میشود آن هم در شرایطی که هنوز فصل سفرهای تاسبتانی فرا نرسیده است. برایان کلی بنیانگذار تارنمای مسافرتی
«The Points Guy» خاطرنشان کرد: حتی اگر همین حالا توافقی صورت بگیرد، ۶ تا هشت هفته طول میکشد سوخت مورد نیاز به هواپیماهای اروپا برسد.
تورم در جنوبشرق آسیا
در آسیا نیز تحلیلگران هشدار میدهند که کشورهای جنوبشرق آسیا بهدلیل جنگ ایران با افزایش خطرات مرتبط با امنیت غذایی و تورم روبهرو هستند؛ زیرا احتمال وقوع پدیده آبوهوایی «اَبَر النینو» برداشت محصولات کشاورزی را تهدید میکند و همزمان پیامدهای جنگ نیز هزینههای تولید و حملونقل را افزایش داده است. «چاینا دیلی» در گزارشی در همین زمینه نوشته است: «ترکیب شرایط آبوهوایی نامساعد و تنشهای ژئوپلیتیکی، آسیبپذیری کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوبشرق آسیا (آسهآن) را در برابر بحرانهای همزمان آشکار کرده است... افزایش قیمت سوخت و کودهای شیمیایی در کنار تهدید محصولات کشاورزی ناشی از خشکسالی، نگرانیها درباره فشارهای تورمی را تشدید کرده است... درگیریها در خاورمیانه با ایجاد یک شوک هزینهای، خطر افزایش قیمت محصولات کشاورزی را بالا برده است؛ شوکی که در صورت وقوع النینو میتواند با فشارهای تولید ناشی از شرایط آبوهوایی همزمان شود.»