آیا امروز تکلیف نخستوزیر عراق روشن میشود؟
ائتلاف حاکم در عراق تا امروز مهلت دارد که در مورد نامزد نخستوزیری تصمیم بگیرد؛ اما با توجه به پیچیدگی شرایط سیاسی در عراق، واقعا مشخص نیست اینبار نیز این انتخاب صورت میگیرد یا خیر؟
نتیجه انتخابات پارلمانی اخیر عراق روشن بود؛ اکثریت مردم عراق به نامزدهای نزدیک به مقاومت رأی دادند و گرایش سیاسی و اراده خود را به نمایش گذاشتند. چارچوب هماهنگی شیعی عراق نیز، در راستای همین انتخابات و تصمیم مردم، گزینه خود برای نخستوزیری را اعلام کرد. گروههای مختلف شیعه به اتفاق «نوری مالکی»، نخستوزیر اسبق عراق را برای تصدی مجدد پست نخستوزیری به پارلمان معرفی کردند. اما همانگونه که پیشبینی میشد، این انتخاب با مداخله آمریکاییها مواجه شد. ترامپ در پستی که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، نهتنها با این انتخاب علناً مخالفت کرد، بلکه تهدیداتی را نیز علیه جریانهای سیاسی و مردم عراق مطرح کرد. بعد از آن، فشارهای آمریکا علنیتر شد. بعد از این فشارها و تهدیدها خبر رسید که ائتلاف فراکسیونهای سیاسی شیعی عراق معروف به چارچوب هماهنگی قصد دارد «باسم بدری» را به عنوان نامزد پست نخستوزیری عراق معرفی کند!
دخالتهای آمریکا در عراق ابعاد گستردهای دارد. دولت ترامپ ارسال دلار به عراق را به حالت تعلیق درآورد و برنامههای همکاری امنیتی با ارتش این کشور را نیز متوقف کرد. عراق میخواست این پول را از سپردههای خود در بانک مرکزی آمریکا برداشت کند اما به دلیل مخالفت دولت آمریکا نتوانست.
این پول بابت فروش نفت عراق در حسابهای بانکی عراق در آمریکا قرار دارد. دولت آمریکا این اقدام را برای فشار بر دولت عراق با هدف مقابله با گروههای شیعه انجام میدهد. چندی پیش، روزنامه «والاستریتژورنال» با اشاره به گروههای نزدیک به مقاومت در عراق نوشته بود آمریکا برای فشار بر دولت عراق، ارسال دلار به این کشور را متوقف میکند. در این گزارش همچنین آمده بود واشنگتن به بغداد اطلاع داده تا زمانی که حملات متحدان مسلح ایران متوقف نشود و مقامات عراقی گامهایی برای برچیدن این گروههای مسلح برندارند، پرداخت بودجه برخی از برنامههای مبارزه با تروریسم و آموزش نظامی را متوقف خواهد کرد. حالا در این اوضاع آشفته که آمریکا در عراق ایجاد کرده است، روشن است که یک انتخاب ساده گاهی چگونه پیچ و تاب میخورد و چگونه به کاری سخت تبدیل میشود.
دیگر وقتی نمانده
«چارچوب هماهنگی»، ائتلاف حاکم در عراق تا یکشنبه (امروز) مهلت دارد که در مورد نامزد نخستوزیری تصمیم بگیرد زیرا مهلت در حال نزدیک شدن به پایان است و نشانههای فزایندهای از احتمال وقوع نقض قانون اساسی دیگر در صورت ادامه اختلافات داخلی بدون توافق وجود دارد. طبق گزارش «ایسنا» به نقل از «العربیالجدید»، این تحولات در سایه فشارهای سیاسی فزاینده، پس از آن رخ میدهد که «هیبت الحلبوسی»، رئیس پارلمان، از بزرگترین فراکسیون، یعنی «چارچوب هماهنگی»، خواست تا به مهلتهای قانون اساسی برای معرفی نخستوزیر پایبند باشد. وی در بیانیهای بر ضرورت ارائه ساختار کابینه و برنامه دولت، ۴۸ ساعت قبل از جلسه رأیگیری، برای اطمینان از بررسی آن توسط پارلمان تأکید کرد.
این موضع، نگرانی نهاد قانونگذاری را از ادامه فلج امور، بهویژه با توجه به ادامه کار دولت موقت و فعالیت چندین وزارتخانه بدون اداره کامل منعکس میکند. قانون اساسی عراق مهلت ۱۵روزهای را برای بزرگترین جناح پارلمان تعیین کرده بود تا نامزد خود را برای دولت جدید معرفی کند که این مهلت امروز به پایان میرسد. علیرغم تلاشها نشانهها حاکی از ادامه اختلاف در «چارچوب هماهنگی» است. یک منبع سیاسی آگاه به العربیالجدید گفت که بحثها هنوز بین گروههای مختلف در «چارچوب هماهنگی» ادامه دارد و هیچ راهحلی نیست. این منبع خاطرنشان کرد که «رهبری این چارچوب تمایلی به برگزاری جلسه رسمی ندارد مگر اینکه توافق قبلی برای تضمین یک نامزد مشخص وجود داشته باشد.» این منبع هشدار داد که «عدم دستیابی به راهحل میتواند منجر به پیامدهای جدی برای کل چشمانداز سیاسی شود.»
سناریوهای محتمل
در همین حال، برخی از اعضای پارلمان به گزینههای جایگزین در صورت عدم دستیابی به توافق در «چارچوب هماهنگی» اشاره کردند. «محمود الشمری»، عضو فراکسیون «خدمات»، اظهار داشت که نمایندگان پارلمان قصد دارند امضاهایی را برای ارسال درخواست رسمی به رئیسجمهور عراق برای معرفی نامزد مناسب برای نخستوزیری جمعآوری کنند.
وی در بیانیه مطبوعاتی روز پنجشنبه اظهار داشت که «پارلمان، به عنوان مرجع عالی، قادر به مداخله برای پایان دادن به بنبست سیاسی است. اگر چارچوب هماهنگی نتواند در مورد انتخاب نامزد نخستوزیری در بازه زمانی تعیین شده در قانون اساسی به توافق برسد، اعضای پارلمان نظر متفاوتی در این مورد خواهند داشت. ما به رهبری چارچوب فرصت میدهیم و اگر آنها برای انتخاب نامزد مناسب به توافق نرسند، اعضای پارلمان امضاها را جمعآوری میکنند و نامهای رسمی به رئیسجمهور ارسال میشود تا فرد مناسب را معرفی کند و از بنبست سیاسی خارج شود.» به اعتقاد کارشناسان با توجه به مداخلات شدید آمریکا و اختلافات داخلی، احتمال انتخاب نخستوزیر در جلسه امروز «ضعیف» است.