فهم علم و علم زمان

پيغمبر در موضوعات زيادي سخن گفته است‌، از جمله در اخلاق، فقه‌، عرفان‌، معارف و فلسفه. تاريخ علوم اسلامي نشان مي‌دهد که مفسريني که در دوره‌هاي بعد آمده‌اند، واقعا بهتر توانسته‌اند به عمق کلام پيغمبر برسند. 
علماي قرن اول و دوم هرگز به اندازه علماي قرن سوم نتوانسته‌اند به عمق مطالب پيغمبر برسند و علماي قرن سوم به اندازه علماي قرن چهارم نتوانسته‌اند و.... اعجاز پيغمبر در همين است. 
البته مي‌دانيد که مسلما اوصيای پيغمبر و ائمه اطهار حسابشان جداست. کلمات آنها مثل کلمات پيغمبر است. 
راجع به افراد عادي دارم صحبت مي‌کنم. به عنوان مثال اگر تنها فقه خودمان را در نظر بگيريم‌، مي‌بينيم که شيخ مرتضي انصاري نهصدسال بعد از شيخ طوسي و شيخ مفيد و شيخ صدوق بهتر مي‌تواند سخن پيغمبر را تعبير و تفسير کند. آيا اين، از آن جهت است که شيخ مرتضي از شيخ طوسي نبوغ بيشتري داشته است؟ نه‌، علم زمان او وسعت بيشتري از علم زمان شيخ طوسي داشته است، علم که جلوتر رفته، بهتر توانسته‌اند به عمق سخن پيغمبر برسند تا در هزار سال پيش. در آينده هم همين‌طور خواهد بود‌. 
صدسال و دويست سال ديگر افرادي پيدا خواهند شد که خيلي عميق‌تر از شيخ انصاري سخنان پيغمبر را درک مي کنند....
استاد شهید مطهری، سيره نبوي، صص 42- 41