کاهش عرضه و افزایش قیمت کالاهای اساسی پس از حذف ناگهانی ارز ترجیحی

کمبود عرضه و افزایش خرید مردم، پس از حذف ناگهانی ارز ترجیحی، موجب کمبود روغن در بازار شده است.
به گزارش خبرنگار ما، بر اساس مشاهدات میدانی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای، سوپرمارکت‌های محلی و واحدهای خرده‌فروشی، روغن خوراکی به یکی از کمیاب‌ترین اقلام مصرفی خانوار تبدیل شده است. در بسیاری از فروشگاه‌ها، قفسه‌های روغن یا کاملاً خالی است یا تنها چند بطری محدود از برندهایی که پیش‌تر سهم چندانی در بازار نداشتند، دیده می‌شود. در فروشگاه‌های بزرگی که تاکنون چندین طبقه روغن بود حالا همان طبقات مملو از ماکارونی و کالاهای دیگر است.
دلیل این امر حذف ناگهانی ارز ترجیحی روغن است. برخی مصرف کنندگان برای اینکه چند بطری روغن با قیمت‌های قبل از حذف ارز ترجیحی خریداری کنند هجوم آوردند و روغن‌ها را بردند. تولیدکنندگان و عرضه کنندگان هم می‌خواهند روغن‌های خود را با نرخ‌های بعد از حذف ارز ترجیحی بفروشند و عرضه نمی‌کنند. البته این دورباطلی است که بارها در کشور رخ داده و متضرر آن مردم بوده‌اند.
قیمت روغن مایع 800 تا 900 گرمی برندهای مشهور، دو هفته پیش، از 90 هزار تومان به 115 هزار تومان رسیده بود. فروشنده می‌گفت خودم باید از بازار 107 هزار تومان خریداری کنم.  همچنین به گزارش ایسنا، فروشنده‌ای در یکی از محله‌های مرکزی شهر، دیروز گفت: حداقل سه هفته است هیچ روغنی به ما تحویل ندادند. نه جامد، نه مایع و مشتری هر روز می‌پرسد، ما هم فقط می‌گوییم نداریم.
احتکار یا نیامدن روغن وارداتی
بررسی‌ها نشان می‌دهد مشکل تنها در سطح خرده‌فروشی نیست. ویزیتورهای شرکت‌های پخش نیز می‌گویند عملاً اجازه ثبت سفارش روغن را ندارند. به گفته یکی از ویزیتورها خود شرکت می‌گوید روغن سفارش ندهید، کارخانه موجودی ندارد. مواد اولیه نیست، تولید خوابیده یا خیلی محدود شده است. به نظر می‌رسد واردکنندگان انحصاری روغن خام و دانه‌های روغنی، رو به احتکار آورده‌اند یا کالای خود را وارد کشور نکرده‌اند.
این روایت در گفت‌وگو با چندین فعال صنفی تکرار می‌شود؛ روایتی که نشان می‌دهد اختلال، در لایه‌های بالادستی زنجیره شکل گرفته و مستقیماً به بازار مصرف منتقل شده است.
بررسی میدانی از مراکز پخش عمده روغن نشان می‌دهد که اگرچه روغن در این مراکز موجود است اما عرضه آن مشروط به خرید اقلام دیگر انجام می‌شود؛ به‌طوری‌که برای دریافت هر کارتن روغن شش عددی سه کیلویی، خریداران ناچار به خرید یک کارتن ۲۴ عددی تن ماهی هستند. روغن ۱۷ کیلویی نیز با افزایش قیمت دو برابری مواجه شده و از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به دو میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است. همچنین به گفته فعالان واحدهای پخش طی هفته آینده بازار از روغن اشباع خواهد شد؛ اما با قیمت‌های پس از حذف ارز ترجیحی.
وضعیت گوشت و مرغ
همچنین پرویز جعفری؛ رئیس شرکت پشتیبانی امور دام کشور در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فارس از ابلاغ آیین‌نامه حذف ارز 28 هزار و 500 تومانی برای واردات نهاده‌های دامی خبر داد و پیش‌بینی کرد: با اجرای این طرح، قیمت مرغ در بازار حداکثر ۲۵ تا ۳۰ درصد نسبت به قیمت فعلی افزایش یابد. در عین حال، با تدابیر اتخاذ شده، افزایش قیمت گوشت کمتر از این میزان خواهد شد و قیمت 
تخم مرغ هم اضافه نمی‌شود.
او افزود: «آیین نامه حذف ارز 28 هزار و 500 تومانی، دیروز از سوی دولت به وزارت جهاد کشاورزی ابلاغ شد که بر اساس آن واردات این‌گونه کالاها [نهاده‌های دامی] با ارز تالار دوم انجام می‌شود.»
قیمت جدید نهاده‌ها 
دیروز و در اولین روز پس از ابلاغ حذف ارز ترجیحی؛ در بازارگاه (محل توزیع نهاده) ذرت کیلویی ۴۱ تا ۴۳، سویا ۶۷ تا ۶۸ و جو ۴۰ تا ۴۲ هزار تومان به فروش رفت.
«رحمان مسجدی»؛ سرپرست مدیریت زنجیره تامین و توزیع نهاده کشاورزی، دیروز در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس با بیان اینکه ارز ترجیحی 28 هزار و 500 تومانی حذف و مصوبه دولت به وزارت جهاد کشاورزی ابلاغ شد؛ ادعا کرد: قیمت‌ها با توافق شرکت‌های عرضه‌کننده و خریداران نهائی می‌شود و وزارت جهاد نقشی ندارد. قیمت‌های امروز بازار، سه تا چهار برابر نسبت به نرخ مصوب افزایش داشته اما نسبت به بازار آزاد تغییر چندانی ندارد. 
همچنین مجید آنجفی؛ معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی گفت: با توجه به استراتژیک بودن محصول گندم، دولت تصمیم گرفت ارز 28 هزار و 500 تومانی این محصول اساسی حذف نشود. 
گفتنی است، برخی معتقدند حفظ ارز ترجیحی گندم و دارو با هدف حفظ نمایشی ارزش پول ملی است چرا که تمام مؤلفه‌های قیمت نان و دارو با ارز آزاد محاسبه خواهد شد و اثر ارز ترجیحی را نابود می‌کند.
اعتراف دولت به تبعات سنگین حذف ارز ترجیحی
روز گذشته فاطمه مهاجرانی؛ سخنگوی دولت اذعان کرد: بدیهی است با آزاد کردن نرخ ارز و انتقال عددی که دولت به‌عنوان یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره خواهد داشت، رقم برخی اقلام از جمله روغن، مرغ و تخم‌مرغ افزایش می‌یابد و مابقی اقلام حدود ۲۰ درصد افزایش خواهد داشت. او همچنین مدعی شد: رقم این افزایش پیشاپیش به حساب سرپرست خانوار واریز شده است.
بعید است دولت و خانم سخنگو ندانند که یارانه یکی میلیون تومانی حتی برای جبران افزایش قیمت کالاهای اساسی هم کافی نیست، ضمن اینکه با توجه به قیمت‌های نسبی، نرخ سایر کالاها و خدمات نیز افزایش می‌یابد که نتیجه آن، کاهش بیش از پیش قدرت خرید خانوارها است.