رویارویی مـرگ و زنـدگی در جـادههای کوهستـانی
بخش پایانی-تارا وحیدی
هنگام سفر در زمستان و احتمال قرار گرفتن در شرایط جوی نامناسب به جای پوشیدن لباس سنگین، چند دست لباس مناسب، راحت، سبک و گرم بپوشید. وسیله نقلیه را برای قرار گرفتن در شرایط نامساعد جوی، بهخوبی بررسی کنید. روغنگیری، تعویض فیلتر هوا و سوخت، روشن بودن بخاری، صحت عملکرد لولههای اگزوز، سلامت ترمزها و دندهها مواردی است که حتماً باید در نظر داشته باشید. در شرایط نامساعد جوی در صورت ضرورت به رانندگی، برنامه سفر را حتماً با دیگران در میان بگذارید، برای حفظ ایمنی خود در جاده اصلی رانندگی کنید و از مسیر میانبرها استفاده نکنید.
در شرایط یخبندان ضمن خودداری از گردش و انحراف ناگهانی، با سرعت مطمئنه حرکت کنید. توجه داشته باشید حتی در صورت پاشیده شدن نمک و شن بر روی جاده، سطح راه ممکن است لغزنده باشد. هنگام سفر در زمستان، به دلیل بارش و یخزدگی و لغزندگی جادهها لوازم و ابزارهای اضطراری مانند؛ زنجیرچرخ به همراه داشته باشید و حتماً در شرایط نامساعد جوی از آن استفاده کنید. تجهیزات کمکی مثل: نمک، زنجیرچرخ و پارو یا بیلچه برای آب کردن یخ جاده، سهولت در رفتوآمد و کنار زدن برف را به تجهیزات زمان اضطراری وسیله نقلیه خود اضافه کنید. سوخت موردنیاز خودرو برای سفر را بهاندازه کافی تأمین کنید، قطع سوخت در شرایط اضطراری و عدم دسترسی آسان به سوخت مناسب، باعث مشکلاتی برای شما خواهد شد.
وقتی در کولاک میمانیم چه کنیم؟
حتماً در رادیاتور خودروی خود ضد یخ بریزید. حرکت وسایل نقلیه با لاستیکهای یخشکن باعث صدمه زدن به خطکشی و آسفالت خیابانها میشود؛ لذا ضروری است که بهمحض تغییر در وضعیت فیزیکی خیابانها نسبت به تعویض لاستیکهای یخشکن اقدام کنید. در صورت توقف ناگهانی در جاده و شرایط بحرانی کولاک هوا با پلیسراه و ندای امداد (112 و 110) تماس بگیرید و شرایط و موقعیت دقیق خود را گزارش دهید. برای حفظ ایمنی در شرایط نامطلوب و بارش شدید از خودرو خارج نشوید و پیاده در برف به راه نیفتید. هنگام بارش برف، تشخیص فاصلهها واقعی نیستند، و یک فاصله از دید ما نزدیک، اما در عمل یک پیادهروی طولانی در برف عمیق است، با درایت و دقت بهترین کار را انجام دهید. اگر در راه ماندید و ناچار به ماندن در خودرو هستید، برای اینکه گرم بمانید بخاری و موتور خودرو را هر یک ساعت، حدود ده دقیقه روشن کنید.
مهدی صدری، امدادگر جادههای کوهستانی به گزارشگر کیهان میگوید: «اگر شرایط جوی نامطلوب و ماندن در بین راه خطرساز است، خودرو خود را رها کرده و پیاده به راه بیفتید، البته به شرطی که کولاک و بوران از شما عبور کرده باشد. هنگام مسافرت به مناطق سردسیر و كوهستانی برای غافلگیر نشدن در برف و سرما میتوانید از قبل چند آجر بهمنی را در نفت مدتی قرار داده و آنها را در فویل نگه دارید. چنانچه در مكانی نیاز به حرارت داشته باشید هر كدام حداقل دو ساعت خواهند سوخت. در صورت نداشتن چراغ روشنایی میتوان از مخلوط تعدادی قند و خاكستر بهعنوان شمع روشنایی استفاده کرد. برای یخ نزدن شیشه اتومبیل از چسباندن یکتکه مقوا یا روزنامه استفاده شود در صورت یخزدگی شیشه نباید از برفپاککن كه احتمالاً لاستیك شیشهشور نیز یخزده استفاده كرد.»
با سرمازدگی چه کنیم؟
در دماهای پایین، یخبندان، برف و کولاک، انتهای اندامهای بدن مانند نوک انگشتان به دلیل دمای پایین یخ میزند که در موارد شدید میتواند باعث ازبین رفتن دائمی حس و در نهایت منجر به مرگ بافت و ازبین رفتن آن اندام شود. کرخت شدن و رنگپریدگی در قسمت انتهایی انگشتها، شصت پا، نرمه گوش و نوک بینی و علائم افت شدید دمای بدن و لرزش غیرقابل کنترل اعضا، عدم انسجام فکری و رفتاری، بریدهبریده حرف زدن، کسالت و خستگی از علائم سرمازدگی است.
مصدوم سرمازده را به مکان گرم انتقال دهید، لباسهای خیس را از تنش بیرونآورید، به او پتو بپوشانید، اگر هوشیار است نوشیدنیهای گرم و بدون کافئین به وی بخورانید، فوراً به وی کمکهای پزشکی ارائه دهید. از مهمترین علائم سرمازدگی؛ احساس گزگز، سوزش یا درد، سردی پوست، رنگپریدگی و بیحسی، پوست براق و تغییر رنگ دادن پوست به رنگ سفید و سپس لکه، لکه و در نهایت آبی و تیره شدن (به دلیل نرسیدن خون) آن است. هنگام بهبودی در سرمازدگی پوست قرمز، گرم، دردناک و تاولدار میگردد و در صورت ازبین رفتن بافت، پوست سیاه میشود.
از پزشک عمومی زهرا محمدی سؤال میکنم: «اقدامات اولیه در سرمازدگی چیست؟» وی پاسخ میدهد: «ابتدا مصدوم را به یک مکان گرم منتقل کنید، دستکش، حلقه و زیورآلات و لباسهای تنگ مصدوم را بهسرعت بیرون آورید. عضو سرمازده را زیر بغل خود مصدوم قرار دهید یا بین دستهای خود بگیرید تا گرم شود.
بههیچوجه عضو سرمازده را مالش ندهید. (خطر آسیب بیشتر به عضو) برای بهبودی سریع، عضو را بهسرعت گرم نکنید و آن را روی منبع حرارتی قرار ندهید. آب گرم با دمای 40 درجه سانتیگراد فراهم کرده، اندام را در آن بگذارید، سپس آن را خشک کرده، بانداژ کنید. (لای انگشتها گاز استریل بگذارید.) اندام آسیبدیده را بالا نگه دارید تا تورم آن کم شود، برای کاهش درد به مصدوم هوشیار مسکن بدهید. مصدوم را بهسرعت به مرکز درمانی انتقال دهید.»
سؤال دیگری از این پزشک میپرسم: «اقدامات ضروری برای مصدوم دچار سرمازدگی چیست؟» وی برایمان تبیین میکند: «بهسرعت لباسهای خیس را از تن مصدوم بیرون آورید، لباس گرم و خشک به وی بپوشانید. اگر فرد جوان است با آب 40 درجه سانتیگراد دوش بگیرد، اما در افراد مسن توصیه نمیشود؛ چون گرمای ناگهانی، جریان خون پوست را زیاد کرده؛ ولی خونرسانی به مغز و قلب فرد کُند میگردد. مصدوم را در رختخواب یا جای گرم بخوابانید و به او مایعات گرم، سوپ یا غذاهای پرانرژی مانند شکلات بدهید تا گرم شود. مصدوم را در تماس مستقیم با منبع گرمایی قرار ندهید؛ چون این حرارت میتواند باعث سوختگی اندام وی شود. اگر در کوهستان هستید، مصدوم را درون کیسهخواب قرار دهید. او را کاملاً بپوشانید و به داخل پناهگاه انتقال دهید. فرد را بهآرامی جابهجا کنید، چون ممکن است در موارد شدید، انجام یک حرکت موجب ایست قلبی وی شود.»
پرهیز از سفرهای غیرضروری
در شرایط برف و کولاک
سرهنگ احمد محبی، جانشین پلیسراه راهور فراجا درباره وضعیت راههای کشور تأکید دارد: «توصیه ما به هموطنان این است که از سفرهای غیرضروری در شرایط کولاک پرهیز کنند و سفر خود را به روزهای آینده که شرایط آبوهوایی مساعدتر خواهد بود موکول کنند. در صورتی که سفر ضروری باشد، رانندگان باید تجهیزات زمستانی و ایمنی بهویژه زنجیرچرخ را همراه داشته باشند. در واقع زنجیرچرخ در این روزها جزو ملزومات سفر است.»
وی در ادامه میافزاید: «از ۲۵ آذرماه، همزمان با آغاز طرح زمستانی پلیس و سایر سازمانهای مرتبط، اعلام کردهایم که همراه داشتن زنجیر چرخ حتی در شرایط مساعد آبوهوایی الزامی است. همچنین توصیه میکنیم رانندگان سفرهای خود را در روز انجام دهند، زیرا در شب به دلیل کاهش دید ناشی از برف، باران و مه و همچنین محدودیت امدادرسانی، خطرات بیشتری وجود دارد.»
جانشین پلیسراه راهور با اشاره به برخورد قانونی با رانندگان فاقد تجهیزات زمستانی میگوید: «در محورهای کوهستانی هنگام بارش برف، علاوه بر اعمال قانون، اجازه تردد به خودروهای فاقد زنجیر چرخ داده نمیشود و رانندگان مجبور به بازگشت به مبدأ خواهند شد. حتی در شرایط مساعد نیز در صورت کنترل توسط همکاران پلیس، اعمال قانون صورت میگیرد.»
وی با ذکر تجربهای شخصی میافزاید: «بارها پیشآمده که در تهران شرایط جوی صاف بوده، اما در مسیرهایی مانند امامزاده هاشم یا آبعلی با بارش برف مواجه شدهایم. این نشان میدهد رانندگان باید همیشه تجهیزات زمستانی را همراه داشته باشند تا آمادگی لازم برای سفر داشته باشند.»
سرهنگ محبی، با اشاره به حادثهای در محورهای آذربایجانغربی میگوید: «برخی رانندگان علیرغم مسدود بودن محور تکاب، از راههای فرعی وارد شدند و حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ دستگاه خودرو در کولاک گرفتار شدند. خوشبختانه با حضور بموقع پلیس و دستگاههای امدادرسان، این حادثه تلفات جانی نداشت.»
وی در پایان خطاب به هموطنان تأکید دارد: «خواهش ما این است که توصیههای پلیس و هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند. همکاری مردم با پلیس و رعایت قوانین راهنماییورانندگی میتواند از وقوع حوادث ترافیکی جلوگیری کند. انشاءالله با همراهی هموطنان شاهد سفرهای ایمن و بدون حادثه باشیم.
خطر گازگرفتگی رانندگان کامیون
ویدئویی با موضوع گاز پیکنیکی، قاتل خاموش رانندگان کامیون در فضای مجازی منتشر شده که نشاندهنده حادثهای مرگبار و درعینحال هشداری جدی برای رانندگان کامیون است. در این فیلم، یک کمکراننده که در داخل کابین کامیون بود، با روشن کردن گاز پیکنیکی برای گرم کردن خود، دچار گازگرفتگی شد. خوشبختانه، با شکستن شیشه کابین و دخالت بموقع، از مرگ حتمی نجات پیدا کرد.
این حادثه به خاطر عدم آگاهی از خطرات ناشی از استفاده از گاز پیکنیکی در محیط بسته رخ داده است. گازهای خطرناکی مانند مونوکسید کربن که هنگام سوختن این گازها تولید میشوند، بهسرعت در کابینهای بسته تجمعیافته و منجر به گازگرفتگی میشوند.
این حادثه تنها یک نمونه از اتفاقات مشابه است که هر ساله جان بسیاری از رانندگان را تهدید میکند. گاز مونوکسید کربن، قاتلی بیرنگ و بیبو، تنها در چند دقیقه میتواند فرد را دچار بیهوشی و سپس مرگ کند. برای پیشگیری از وقوع چنین حوادث تلخی، رعایت نکات زیر ضروری است:
- هرگز از گاز پیکنیکی در محیط بسته استفاده نکنید: استفاده از این وسایل در کابینهای بسته، حتی برای مدت کوتاه، میتواند مرگبار باشد.
- تهویه مناسب را جدی بگیرید: همیشه فضائی برای جریان هوا باز بگذارید و از بستن کامل شیشهها خودداری کنید.
- از حسگرهای مونوکسید کربن استفاده کنید: این حسگرها میتوانند در مواقع خطر، هشدار لازم را بدهند.
- وسایل گرمایشی استاندارد تهیه کنید: تجهیزاتی که برای استفاده در محیط بسته طراحی شدهاند، ایمنی بیشتری دارند.