آمادگی سیستم دفاعی بدن در برابر تهاجم میکروبها
بخش دوم
سیستم ایمنی بدن زمانی بهترین عملکرد را دارد که تغذیه، خواب و مایعات کافی دریافت شود. برای تقویت سیستم ایمنی بدن چه بخوریم؟ مواد غذایی غنی از روی، ویتامین سی، پروبیوتیکها و آنتیاکسیدانها توصیه میشوند.
برای درمان آنفلوانزا چه بخوریم؟ سوپ مرغ، سیر، زنجبیل، مرکبات و عسل بیشترین اثر را دارند. بهترین مایعات برای درمان آنفلوانزا شامل آب، دمنوش زنجبیل، چای سبز و محلولهای الکترولیت است. درمان آنفلوانزا جدید معمولاً ۳ تا ۷ روز طول میکشد؛ پاسخ دقیقتر به این پرسش که دوره درمان آنفلوانزا جدید چند روز است، بهشدت علائم و وضعیت ایمنی فرد بستگی دارد. بهترین دارو برای تقویت سیستم ایمنی بدن بزرگسالان شامل مکمل ویتامین D، روی، ویتامین C و پروبیوتیکهاست.
تقویت سیستم ایمنی بدن نیازمند توجه به عوامل متعددی از جمله تغذیه مناسب، ورزش منظم، خواب کافی و مدیریت اضطراب است. مصرف میوهها و سبزیها، استفاده از مکملهای ویتامینی و گیاهی و رعایت شیوههای زندگی سالم، عملکرد سیستم ایمنی را بهبود میبخشند.
نشانههای ضعف سیستم ایمنی بدن شامل عفونتهای مکرر، خستگی غیرعادی، بهبود کند زخمها، احساس ضعف عمومی و بیماریهای مزمن است. سیستم ایمنی ضعیف با تغییرات در سبک زندگی مانند تغذیه مناسب، ورزش منظم، خواب کافی و مدیریت اضطراب قابلدرمان است. مصرف برخی مکملهای ویتامینی و معدنی، ویتامین C، ویتامین D، زینک (روی) و پروبیوتیکها و مکملهای حاوی ترکیبات طبیعی مانند اکیناسه و زردچوبه نیز برای تقویت سیستم ایمنی بدن مفیدند.
رکن اصلی تقویت سیستم ایمنی بدن
مهندس جودکیان، مدیرگروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت، با اشاره به اهمیت تغذیه در حفظ و ارتقای سلامت عمومی جامعه میگوید: «رعایت اصول تغذیه سالم، یکی از مؤثرترین راهکارها برای تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از بروز بیماریهاست.»
معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی دزفول، مهندس جودکیان با اشاره به اهمیت تغذیه در حفظ و ارتقای سلامت عمومی جامعه میگوید: «رعایت اصول تغذیه سالم، یکی از مؤثرترین راهکارها برای تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از بروز بیماریهاست. مصرف روزانه میوهها، سبزیهای تازه، منابع پروتئینی کمچرب، لبنیات کمچرب و غلات کامل میتواند توان دفاعی بدن را در برابر عوامل بیماریزا افزایش دهد.» وی میافزاید: «کمبود برخی ریزمغذیها مانند ویتامین D، روی و ویتامین C میتواند موجب ضعف سیستم ایمنی شود؛ بنابراین، آگاهی جامعه نسبت به الگوی غذایی مناسب و پرهیز از مصرف بیرویه غذاهای فاقد مواد مغذی موردنیاز بدن، غذاهای فرآوریشده و فستفودها از اولویتهای مهم حوزه بهداشت است.»
جودکیان با اشاره بهضرورت اصلاح الگوهای غذایی جامعه بیان میکند: «افزایش مصرف غذاهای فرآوریشده، فستفودها و نوشیدنیهای شیرین، علاوهبر تضعیف سیستم ایمنی، زمینهساز بروز چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی است. انتخاب مواد غذایی طبیعی و حداقل فرآوریشده، استفاده کمتر از نمک، قند و چربیهای ناسالم و نوشیدن آب کافی، از راهکارهای ساده اما مؤثر در حفظ سلامت بدن است.»
معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی دزفول، مهندس همچنین درباره استفاده از مکملهای غذایی با هدف تقویت سیستم ایمنی به صورت خودسرانه میگوید: «استفاده از مکملها باید با نظر و تشخیص مراقبین سلامت، بهورزان و یا کارشناسان تغذیه شاغل در مراکز بهداشت، صورت گیرد. درصورت نیاز به انجام بررسیهای تکمیلی، ارجاع به سطوح بالاتر، توسط این کارشناسان انجام خواهد گرفت.»
وی در پایان خاطرنشان میکند: «تغذیه سالم زمانی بیشترین اثر را دارد که با فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و مدیریت اضطراب همراه باشد. رعایت این اصول به ظاهر ساده، پایهایترین راه برای حفظ سلامت عمومی و تقویت سیستم ایمنی در برابر بیماریهاست.»
تاثیر اضطراب روی سیستم ایمنی بدن
بین همه بیماریهای موجود و اضطراب اتباطی وجود دارد که بیماری ویروس کرونا از این قائده مستثنی نیست. افراد مبتلا به ویروس کرونا اگر تحت اضطراب قرار بگیرند دچار تضعیف سیستم ایمنی بدن میشوند. اضطراب نهتنها بر روی سلامت روان بلکه تاثیر مستقیم بر روی سیستم ایمنی بدن افراد میگذارد و کار سیستم ایمنی بدن محافظت از ما در برابر عوامل و هجوم موارد مضر است که فرد را در برابر انواع بیماریها واکسینه میکند. انواع اصلی سلولهای ایمنی سلولهای سفید خون هستند. دو نوع گلبول سفید وجود دارد - لنفوسیتها و فاگوسیتها. کار سیستم ایمنی محافظت از بدن در برابر عوامل و سایر موادی است که باعث بروز بیماری میشود و برای بدن مضر است. سلولهای سیستم ایمنی (یعنی گلبول سفید) از طریق خون در سراسر بدن جریان دارد و در اندامهای مختلفی، از جمله مغز استخوان، غدهی تیموس، غدد لنفاوی و طحال نیز دیده میشود. گلبول سفید انواع مختلفی دارد ولی مهمترین نوع آن در این زمینه لنفوسیت است.
مرضیه حسینی، روانشناس برایمان تبیین میکند: «زمانی که فردی دچار اضطراب شود، بهطور طبیعی با کاهش شدید میزان تکثیر سلولهای کشنده مواد مضر در بدن مواجه میشود و بدین وسیله میتوان بیان کرد که بین مدت زمان اضطراب و میزان تغییر ایمنی بدن، ارتباط وجود دارد. وقتی اضطراب داریم، توانایی سیستم ایمنی بدن برای مقابله با آنتیژنها کاهش مییابد. به همین دلیل بیشتر در معرض عفونت هستیم.»
وی در ادامه میگوید: «هورمون اضطراب کورتیکواستروئید میتواند اثربخشی سیستم ایمنی بدن را سرکوب کند. (به عنوان مثال تعداد لنفوسیتها را کاهش میدهد.) اضطراب همچنین میتواند بر سیستم ایمنی بدن تأثیر غیرمستقیم بگذارد زیرا فرد ممکن است از استراتژیهای ناسالم مقابله با رفتار برای کاهش اضطراب خود مانند نوشیدن و سیگار استفاده کند.» پاسخهای اضطراب بر سیستم هضم تأثیر دارد. در هنگام اضطراب هضم غذا مهار میشود. بعد از اضطراب، فعالیت گوارشی افزایش مییابد. این ممکن است بر سلامت سیستم گوارش تأثیر بگذارد و باعث ایجاد زخم شود. آدرنالین ترشح شده در هنگام پاسخ به اضطراب همچنین ممکن است باعث ایجاد زخم معده شود. اضطراب همچنین میتواند بر بیماری تأثیر غیرمستقیم بگذارد زیرا با انواع عادات بد همراه است (استراتژیهای مقابلهای)، به عنوان مثال سیگار کشیدن، نوشیدن الکل بیش از حد، رژیم غذایی نامناسب به دلیل کمبود وقت، عدم ورزش به همان دلیل، کمبود خواب و... که همه اینها بر سلامتی فرد تأثیر سو دارند.
بمب تقویت سیستم ایمنی
ترکیب عسل لیمو و زنجبیل معجون طبیعی با ترکیب مواد مغذی و مفید است که به عنوان بمب تقویت سیستم ایمنی عمل میکند. لیمو، یکی از عناصر اصلی این معجون، سرشار از ویتامین C است که نقش کلیدی در تقویت سیستم ایمنی دارد. ویتامین C به تولید گلبولهای سفید کمک کرده و مدت زمان سرماخوردگی و دیگر عفونتها را کاهش میدهد. عسل نیز در این معجون جایگاه ویژهای دارد. این ماده طبیعی دارای خواص آنتیاکسیدانی است و باعث گلودرد و تقویت ایمنی بدن میشود. عسل به عنوان ضد باکتری موجب بهبود سلامت عمومی بدن میشود.
زنجبیل، با خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدانی، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و التهاب را کاهش میدهد. زردچوبه نیز به خاطر ترکیب فعال خود به نام کورکومین، خواص ضد التهابی بالایی دارد و به تقویت ایمنی بدن کمک میکند. برای تهیه این معجون، ابتدا آب لیمو را گرفته و زنجبیل را رنده کنید. سپس در یک لیوان، آب لیمو، عسل، زنجبیل و زردچوبه را با هم ترکیب کرده و آب گرم را به آن اضافه نمایید. بعد از هم زدن خوب این ترکیب، معجون آماده سرو است. این معجون نهتنها خوشمزه و معطر است، بلکه با تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر ویروسها و عفونتها محافظتکننده است.
تقویت بدن در برابر آنفلوانزای جدید
سیستم ایمنی بدن در روزهایی که علائم آنفلوانزا و سویههای جدید آن همهگیر شدهاند، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. این شرایط برای بسیاری از خانوادهها دردسرساز شده است. همیشه یک نفر را میشناسیم که زمستان را بدون هیچ مشکلی پشت سر میگذارد. دیگران اما هر ویروسی را میگیرند. این تفاوت به شانس ربطی ندارد؛ به سیستم ایمنی بدن مربوط است. بدن ما یک ارتش هوشمند و فعال دارد که ۲۴ ساعته برای شناسایی و مقابله با ویروسها و باکتریها تلاش میکند.
برای تقویت سیستم ایمنی بدن چه بخوریم؟
جمله «شما همان چیزی هستید که میخورید.» بیش از همیشه در مورد سلامت سیستم ایمنی صدق میکند. خوراکیهای تقویتکننده سیستم ایمنی سربازان خط مقدم شما هستند.
پژوهشهای جدید نشان دادهاند که تنوع باکتریهای مفید روده، نقش مستقیم در پاسخ سریعتر و قویتر سیستم ایمنی دارد.
مواد غذایی مناسب برای تقویت سیستم ایمنی بدن:
میوههای مرکبات و فلفل دلمهای: سرشار از ویتامین C؛ فلفل قرمز حتی بیشتر از پرتقال ویتامین C دارد.
سبزیهای برگتیره: مانند اسفناج و کلمپیچ، سرشار از آنتیاکسیدان برای مبارزه با عفونتها.
سیر و پیاز: حاوی ترکیبات سولفوری مانند آلیسین که شدت علائم سرماخوردگی را کاهش میدهد.
زنجبیل و زردچوبه: ضدالتهاب طبیعی با اثرات اثباتشده.
ماست و کفیر: پروبیوتیکهای فعال که سلامت روده و در نتیجه ایمنی بدن را تقویت میکنند.
آجیل و تخمهها: منابع غنی ویتامین E و روی؛ مواد کلیدی برای عملکرد مؤثر سلولهای ایمنی.
نوشیدنی و دمنوش مناسب برای تقویت سیستم ایمنی بدن:
چای اکیناسه: احتمال ابتلا به سرماخوردگی را کاهش میدهد.
چای آقطی: (Elderberry) میتواند تکثیر ویروس آنفلوانزا را مهار کند. چای سبز سرشار از EGCG، آنتیاکسیدانی که به بهبود عملکرد ایمنی کمک
میکند.
بهترین دارو برای تقویت سیستم ایمنی بدن بزرگسالان:
قفسههای داروخانه پر از مکملهایی است که تقویت سریع ایمنی را وعده میدهند. اما کدام ویتامینها برای سیستم ایمنی واقعاً مؤثرند؟
ویتامین D : کلیدیترین ویتامین برای تنظیم پاسخ ایمنی؛ اغلب افراد دچار کمبود آن هستند.
ویتامین C : باعث کوتاه شدن مدت و شدت علائم سرماخوردگی میشود.
زینک (روی): مصرف آن در ۲۴ ساعت اول شروع علائم میتواند مدت بیماری را کاهش دهد.