دانشگاهیان سراسر جهان علیه رژیم صهیونی
تعداد پروندههای تحریم دانشگاهی علیه دانشگاهها و محققان اسرائیلی از مارس ۲۰۲۵ (فروردین ۱۴۰۴) تاکنون ۲ برابر شده است. به این معنا که تعداد گزارشهای تحریم دانشگاهی علیه مؤسسات اسرائیلی در ماه مارس حدود ۵۰۰ مورد بود و هماکنون به ۱۰۰۰ مورد افزایش یافته است.
این موضوع اسرائیلیها را نگران کرده است و معتقدند وضعیت فعلی تحریم دانشگاهی نشاندهنده «یک روند نگرانکننده دانشگاهی-سیاسی است که با محرومیت محققان انفرادی آغاز میشود، به تحریم در سطح نهادی گسترش مییابد، به تحریم فعالیتها در یک انجمن دانشگاهی حرفهای منجر میشود و حتی به برنامههای بینالمللی در مقیاس بزرگ میرسد».
به نظر میرسد «برخلاف پیشبینیها و امیدهای صهیونیستها» اعلام آتشبس منجر به توقف موارد تحریم دانشگاهها و محققان اسرائیلی در اروپا نشده است. چراکه بسیاری مانند اگنس کالامارد دبیرکل عفو بینالملل بر این باورند که آتشبس در غزه به معنای بازگشت زندگی در غزه به حالت عادی نیست. کالامارد در مورد این توهم خطرناک هشدار داد و گفت در حالی که مقامات و نیروهای اسرائیلی میزان حملات خود را کاهش داده و اجازه ورود مقادیر محدودی از کمکهای بشردوستانه به غزه را دادهاند، جهان نباید فریب بخورد. چراکه نسلکشی اسرائیل تمام نشده است.
این هشدار در حالی منتشر میشود که آمار عفو بینالملل اعلام کرد از زمان آتشبس در غزه در ۱۰ اکتبر، ۳۷۴ فلسطینی، از جمله ۱۳۶ کودک، در حملات اسرائیل کشته شدهاند که نقض آشکار توافق آتشبس است. در پاسخ به این تخلفات، کارشناسان سازمان ملل متحد از جامعه بینالمللی خواستهاند تا فشارها را برای مؤثر کردن آتشبس و نجات جان انسانها افزایش دهند.
در مقابل اسرائیلیها چشم خود را به عملکرد واقعیشان بستهاند و معتقدند به نظر میرسد که تصویر منفی اسرائیل در اروپا چنان ریشه دوانده است که اقدامات سیاسی به تنهائی برای تغییر آگاهی موجود کافی نیست. چراکه توقف خصومتها نهتنها منجر به کاهش شدت تحریم نشده است، بلکه ممکن است برعکس باشد.
گزارشها نشان میدهد تا امروز (اواخر نوامبر ۲۰۲۵) حدود ۱۰۰۰ مورد تحریم علیه مؤسسات علمی و محققان اسرائیلی اعلام شده که نسبت به حدود ۹ ماه پیش ۵۰۰ مورد افزایش یافته است. یکچهارم از کل گزارشها فقط در سه ماه گذشته و در اروپایغربی متمرکز شدهاند.
ایتالیا بیشترین افزایش در گزارشهای تحریم را دارد. چراکه اخیرا دو نماینده پارلمان ایتالیا در ناوگان کمکرسانی بینالمللی به غزه حضور داشتند.
براساس آمارها از تحریم اسرائیلیها، ۵۷٪ موارد شامل محققان انفرادی (عمدتاً حذف شده از گروههای تحقیقاتی)، ۲۲٪ مربوط به قطع همکاری با موسسات، ۷٪ مربوط به انجمنهای حرفهای و ۱۴٪ مربوط به توقف تبادل دانشجو یا مشارکتهای پسادکتری است.
همچنین کمکهای مالی تحقیقاتی اعطا شده به محققان اسرائیلی توسط صندوق Horizon Europe اتحادیه اروپا (منبع اصلی تأمین مالی تحقیقات علمی برای اسرائیل) در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
طبق این گزارش، حدود ۲۰ همکاری با اسرائیلی در حال حاضر به دلیل تحریم، از پروژههای مرتبط با Horizon، عمدتاً در اسپانیا، بلژیک و ایتالیا، حذف شدهاند. همچنین تحریمهای «آرام» همچنان در پس زمینه ادامه دارد.
«دانشگاهیان برای فلسطین»، سازمانی که از آموزش عالی فلسطین حمایت میکند و برای تحریم دانشگاهی اسرائیل مبارزه میکند، تعداد دانشگاههای جهان را که تا اواسط ژوئن ۲۰۲۵ روابط خود را با مؤسسات اسرائیلی قطع کردهاند، ۵۱ دانشگاه اعلام کرده است.
تیم نظارت بر تحریم دانشگاهی اسرائیل معتقد است که گروههای مختلف حتی پس از پایان جنگ، برای تشدید فشار بر اسرائیل، سختتر تلاش میکنند. چراکه برای بسیاری، آتشبس تنها گام اول و نه پایان درگیری تلقی میشود.
تیم نظارت هشدار میدهد که اشکال رو به گسترش تحریم دانشگاهی میتواند آموزش عالی اسرائیل را به «انزوای خطرناکی سوق دهد که تهدیدی استراتژیک واقعی برای جایگاه بینالمللی آن محسوب میشود». این روند پیامدهای بالقوه دیگری را نیز دارد، از جمله کاهش کمکهای مالی تحقیقاتی EU Horizon Europe برای محققان اسرائیلی، محرومیت از پروژههای همکاری بینالمللی و اختلال در برنامههای مشارکتی.
اسرائیلیها تاکید میکنند که «پدیده تحریم» برای مدت طولانی با دانشگاههای اسرائیل همراه خواهد بود و فقط در نتیجه «تحریمهای عمیق منطقهای» محو خواهد شد. در این راستا، رژیم صهیونیستی قصد دارد استراتژی بلندمدتی با تمرکز بر تقویت همکاریها با آن دسته از مؤسسات و همکاران در اروپا که هنوز از اسرائیل حمایت میکنند، تدوین کند و به طور مداوم در دیپلماسی عمومی و ایجاد سیستمهای اطلاعرسانی سرمایهگذاری کند.
تیم نظارت بر تحریم دانشگاهی اسرائیل پیشنهاد ایجاد انجمنی برای هماهنگی بین مؤسسات دانشگاهی و وزارتخانههای دولتی مربوطه را برای مدیریت کمپین علیه تحریمها و ایجاد یک سیاست واحد ارائه میدهد. همچنین خواستار برنامههای تبادل دانشجویی و دانشگاهی بیشتر و بورسیههای تحصیلی برای محققان جوان برای ارتقای همکاریهای دانشگاهی است. تدوین یک کمپین استراتژیک اختصاصی برای تقویت حضور دانشگاهی اسرائیل در عرصه بینالمللی یکی دیگر از پیشنهادات این تیم است.
نو گوردون استاد حقوق بینالملل و حقوق بشر در دانشگاه کوئین مری لندن معتقد است که تحریم دانشگاههای اسرائیل یک استراتژی است که زمانی که اسرائیل نقض قوانین بینالمللی و آزادی دانشگاهی فلسطینیان ساکن تحت کنترل خود را متوقف نکند و تا زمانی که دانشگاهها از حمایت از مجتمعهای نظامی و امنیتی که این تخلفات را انجام میدهند، دست نکشند، به کار گرفته میشود. انتظار میرفت که دانشگاههای اسرائیل برای آزادی دانشگاهی همکاران در بیرزیت و النجاه فلسطین محکم بایستند. در حالی که آنها برای آزادی افراد ممتاز مبارزه میکنند و حتی حاضر نیستند تخلفاتی را که روزانه علیه دانشگاهیان فلسطینی انجام میشود، تصدیق کنند.
دیوید هارل رئیس آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل و استاد گروه علوم کامپیوتر و ریاضیات کاربردی در مؤسسه علوم وایزمن اسرائیل در ۱۷ ژوئیه امسال نامهای سرگشاده منتشر کرد و از دولت اسرائیل خواست تا از جان غیرنظامیان در نوار غزه محافظت کند، رنج انسانی را در آنجا کاهش دهد و زیرساختهای اولیه بهداشت و زندگی را احیا کند.
وی در این زمینه گفت بارها نظر خود را ابراز کردهام که دلیل اصلی تحریمها علیه علم اسرائیل، جنگ در غزه و نتایج وحشتناک آن است. احتمالاً وقایع تحریم به این سرعت از بین نمیروند، مگر اینکه اسرائیل غزه را ترک کند و نشانههای صادقانه و روشنی از تلاش برای دستیابی به یک راهحل مسالمتآمیز در کل منطقه نشان دهد.
اطلاعات این گزارش از سوی نشریه «مبارزه با تحریم دانشگاهی» ارائه شده است. این نشریه توسط تیم نظارت بر تحریم دانشگاهی اسرائیل ایجاد شده و توسط کمیته رؤسای دانشگاهها در تلآویو (VERH) هدایت میشود. یافتههای این گزارش که به زبان عبری نوشته شده است، توسط The Marker، نسخه اقتصادی روزنامه عبری هاآرتص، منتشر شده است.