سازگارا رابط نهضت آزادی با ‌اصلاح‌طلبان (پاورقی)

Research@kayhan.ir
تالیف: کامران غضنفری
یکی دیگر از اعضای نهضت آزادی، محمد محسن سازگارا بود. وی پیش‌از انقلاب، در آمریکا از نزدیکان و یاران دکتر ابراهیم یزدی بود. پس از پیروزی انقلاب، با کمک یزدی سعی در به دست گرفتن بخشی از سپاه پاسداران داشتند که با هوشیاری شورای انقلاب، ناکام ماندند. سازگارا ضمن نقل خاطراتی از دولت موقت، اظهار می‌دارد که وی در آن زمان از اعضای شورای مرکزی نهضت آزادی بوده است .1
پس از استعفای دولت موقت، سازگارا در کنار بهزاد نبوی ـ که روس‌ها در شهریور سال 1360 از ارتباط وی با سازمان سیا خبر دادند ـ به فعالیت‌های خود ادامه داد. در دوران ریاست جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی نیز وی از فعالان مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری و مدیر اجرایی حلقه کیان بود. علاوه بر آن، وی نقش رابط میان نهضت آزادی و جناح موسوم به چپ را ایفا می‌کرد. در حال حاضر، وی چند سالی است که به آمریکا پناهنده شده و تحت حمایت سازمان سیا، به فعالیت علیه جمهوری اسلامی ایران مشغول است. 2
رابطه نهضت آزادی با آمریکا، همچنان تا زمان حاضر نیز ادامه دارد و نهضت آزادی به نمایندگی از دولت آمریکا، در هر اقدام ضد انقلابی علیه جمهوری اسلامی ایران، به طور مستقیم یا غیر مستقیم مشارکت دارد.
عاملی به نام دکتر ابراهیم یزدی
 ابراهیم یزدی ـ که پس از فوت مهندس بازرگان در سال 1373، سمت دبیر کلی نهضت آزادی را به دست گرفت ـ در سال 1339 برای ادامه تحصیل از ایران به آمریکا رفت .3
وی در سال 1341 با کمک یکی از سناتورهای آمریکایی به نام هریسون ویلیامز به تابعیت آمریکا درآمد.4
البته کسی که می‌خواهد تابعیت آمریکا را کسب کند، باید به پرچم آمریکا سوگند یاد کند که همواره حافظ منافع آمریکا خواهد بود ؛ حتی اگر این کار مغایر با منافع موطن اولیه آن فرد باشد .5
به نظر می‌رسد که ارتباط اطلاعاتی ابراهیم یزدی با آمریکایی ‌ها نیز از همین مقطع شروع شده است. همچون برخی از دیگر اعضای نهضت آزادی، وی نیز با ریچارد کاتم مأمور سازمان سیا، ارتباط داشته است. میزان دوستی یزدی و کاتم به حدی بوده که یک بار همسر یزدی می‌گوید :
« کاتم بیش از من که همسر ابراهیم هستم، از زندگی او اطلاع دارد» .6
هنگامی که در اوایل سال 1358 موضوع تابعیت آمریکایی دکتر یزدی مطرح شد، وی طی مصاحبه‌ای در تاریخ 20 اردیبهشت 58، اعلام داشت که برخلاف شایعات موجود، تابعیت او ایرانی است و هیچ گاه تبعه آمریکا نبوده است !7
برای این که میزان عدم صداقت دکتر یزدی مشخص شود، به موارد زیر توجه کنید:
در یک گزارش سرّی وزارت امور خارجه آمریکا به تاریخ 13 دسامبر 1978 ( 22 آذر 1357 ) که توسط هنری پرشت ـ مسئول میز ایران در وزارت خارجه آمریکا ـ تهیه شده، اظهار شده که دکتر یزدی یک شهروند آمریکایی است .8
یک گزارش محرمانه سفارت آمریکا به تاریخ 25 آوریل 1979 ( 5 اردیبهشت 1358 ) نیز حاکی است که دکتر ابراهیم یزدی دارای گذرنامه (پاسپورت ) آمریکایی است.9
ویلیام سولیوان ـ آخرین سفیر آمریکا در ایران ـ نیز در کتاب خود می‌نویسد :
« ابراهیم یزدی که سال ‌ها قبل به آمریکا مهاجرت کرده و در شهر هوستون تگزاس زندگی می‌کرد، تابعیت آمریکا را کسب کرده بود». 10
سایروس ونس ـ وزیر امور خارجه آمریکا در دوره کارتر ـ نیز در خاطراتش نقل می‌کند که یزدی قبلاً در آمریکا زندگی می‌کرده و به تابعیت آمریکا درآمده بود .11
جان استمپل ـ عنصر اطلاعاتی بخش سیاسی سفارت آمریکا ـ نیز در کتاب خود می‌نویسد :
« ابراهیم یزدی هرگز از تابعیت خود که در سال 1962 (1341 ) از آمریکا پذیرفته بود، صرف نظر نکرد و حتی امروز نیز یک شهروند آمریکایی است». 12
فرح پهلوی نیز در خاطراتش نقل می‌کند:
«در دولت موقت انقلابی آقای بازرگان، اشخاص زیادی بودند که ملیّت آمریکایی داشتند. افرادی مانند آقای یزدی، قطب‌زاده، امیر انتظام و عده‌ای دیگر که حالا اسم آن‌ها را به یاد ندارم» .13
باید توجه داشت که پیش از انقلاب، ارتباط دکتر یزدی با مأمورین اطلاعاتی آمریکا هیچ گاه قطع نشد. به عنوان مثال، چند روز پس از کشتار میدان شهدا در 17 شهریور سال 1357، یزدی در آمریکا با ریچارد کاتم مأمور سیا، ملاقات می‌کند. 14
احسان نراقی که با شاه و فرح ارتباط داشت، در یکی از کتاب هایش در مورد نگرانی ابراهیم یزدی از افشای ارتباطاتش با آمریکایی ‌ها توسط وی،  می‌نویسد :
« ابراهیم یزدی می‌ترسید تا مبادا من در کتابم سخنانی از شاه را که در باره او گفته است، نقل کنم و احتمالاً از بستگی تنگاتنگش با محافل آمریکایی حرفی به میان آورم». 15
یعنی ابراهیم یزدی می‌دانست که شاه از ارتباطات اطلاعاتی وی مطلع بوده و این مسئله را با احسان نراقی نیز مطرح کرده بوده ؛ لذا از برملا شدن آن وحشت داشت.
در طی مدت اقامت امام خمینی در حومه پاریس، ابراهیم یزدی اخبار و اطلاعات به دست آمده از اقامتگاه امام را مخفیانه به مأمورین اطلاعاتی آمریکا می‌داد. وی در تاریخ 24 دی ماه 57 (دو روز قبل از خروج شاه از کشور)، در یک رستوران کوچک در حومه پاریس با وارن زیمرمن مسئول بخش سیاسی سفارت آمریکا در فرانسه، ملاقات می‌کند و از تشکیل شورای انقلاب در تهران و برنامه‌ریزی آن‌ها برای تشکیل یک دولت موقت سخن می‌گوید. ابراهیم یزدی طی روزهای 26 دی تا 7 بهمن نیز پنج دیدار دیگر با زیمرمن در پاریس برگزار می‌کند. 16
منابع در دفتر روزنامه موجود است