آغاز مسابقه جدید هستهای در جهان
شبکه خبری یورونیوز با استناد به گزارش مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکلهم سوئد نوشت که دوران کاهش سلاحهای هستهای پایان یافته و اکنون زمان شروع مسابقه جدید در این رابطه است.
گزارش مؤسسه صلح استکهلم نشان میدهد که دوران جدیدی از رقابت هستهای و تلاش برای دستیابی به سلاحهای هستهای آغاز شده است و این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران سالهاست که شعار منطقه عاری از سلاح هستهای داده است و امروز به بهانه تلاش برای ساخت سلاح هستهای از سوی رژیم صهیونیستی و غرب هدف تهاجم نظامی قرار گرفته است. وبسایت شبکه خبری یورونیوز با استناد به گزارش جدید مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکلهم (SIPRI) نوشته است: تا ژانویه ۲۰۲۵ (دیماه ۱۴۰۳)، در مجموع حدود ۱۲ هزار و ۲۴۱ کلاهک هستهای در جهان وجود دارد که از این تعداد ۹ هزار و ۶۱۴ کلاهک در زرادخانههای عملیاتی نگهداری میشوند و نزدیک به ۲ هزار و ۱۰۰ عدد از آنها که عمدتاً در ایالاتمتحده و روسیه هستند، در حالت آمادهباش بالا قرار دارند. روند نزولی تعداد سلاحهای هستهای که پس از جنگ سرد آغاز شده بود، متوقف شده است و اکنون نهتنها کاهش آنها ادامه نمییابد، بلکه شاهد افزایش مستمر آنها هستیم. این گزارش تأکید کرده است که کشورهای هستهای بزرگ از توافقهای کنترل تسلیحاتی فاصله گرفتهاند. مؤسسه صلح استکلهم در گزارش خود نوشته است: گرچه شمار سلاحهای عملیاتی آمریکا و روسیه نسبتاً ثابت مانده، ولی هردو در زمینه برنامههای جامع برای مدرنیزهسازی زرادخانههای خود سرمایهگذاری کردهاند.
چین در ردیف اول
براساس این گزارش، چین با رشد تقریبی سالانه ۱۰۰ کلاهک جدید از سال ۲۰۲۳، سریعترین روند رشد را در بین کشورهای دارنده تسلیحات هستهای داشته است. این کشور در مسیر دستیابی به تواناییهایی مشابه ایالاتمتحده و روسیه در بخش موشکهای قارهپیما قرار دارد. علاوهبر آمریکا، روسیه و چین، کشورهایی مانند هند، پاکستان، کرهشمالی، اسرائیل نیز همچنان زرادخانههای خود را تقویت یا مدرن میکنند. در این زمینه هند در سال گذشته حدود پنج درصد به موجودی زرادخانههای خود افزود. معاهدات کنترل تسلیحاتی همچون «استارت جدید» در حال از بین رفتن هستند و حتی معاهدات غیررسمی هم بهخاطر تنشهای منطقهای مانند درگیریها در اوکراین، غزه و تنشهای اخیر بین اسرائیل و ایران تضعیف شدهاند.
یورونیوز با اشاره به افزایش احتمال بحرانهای هستهای، نوشته است از جمله این احتمالات، بروز اشتباه محاسباتی یا اشتباه فنی است که میتواند به درگیری هستهای ناخواسته منجر شود. یورونیوز از این گزارش نتیجهگیری کرده است که جهان وارد دورانی جدید و خطرناک از مسابقه تسلیحاتی هستهای شده است. جمعآوری و کاهش سلاحهای هستهای جای خود را به تقویت زرادخانهها داده و معاهدات حیاتی کنترل تسلیحاتی در حال فروپاشی هستند. برای جلوگیری از تشدید این بحران و کاهش ریسک جهانی، بهویژه لازم است دولتهای بزرگ با همکاری بینالمللی اقدام کنند تا مانع بازگشت به یک دوران پرخطر شوند.
رکورد زنی هزینههای نظامی جهان
گزارش دیگری از مؤسسه صلح استکهلم که اخیراً منتشر شد نشان میدهد که هزینههای نظامی در سراسر جهان طی سال ۲۰۲۴ با شدیدترین افزایش خود از زمان پایان جنگ سرد، به ۲.۷ تریلیون دلار رسیده است. طبق این گزارش هزینههای نظامی در سراسر جهان بهویژه در اروپا و خاورمیانه افزایش یافته است. در این گزارش آمده است که چندین کشور اروپایی شاهد افزایش بیسابقهای در هزینههای نظامی خود بودهاند. به طور واقعی، هزینهها در مقایسه با سال ۲۰۲۳ میلادی ۹.۴ درصد در سطح جهان افزایش یافته است و سال ۲۰۲۴ دهمین سال افزایش متوالی هزینهها را نشان میدهد.
«شیائو لیانگ»، محقق برنامه هزینههای نظامی و تولید تسلیحات مؤسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم، به خبرگزاری فرانسه گفت: این امر واقعاً بیسابقه بود و این بالاترین افزایش سالانه از زمان پایان جنگ سرد بهشمار میرود. لیانگ، بیان کرد: در حالی که ممکن است در طول جنگ سرد افزایشهای شدیدتری وجود داشته باشد، دادههای مربوط به اتحاد جماهیر شوروی در دسترس نیست. در این گزارش آمده است که بیش از ۱۰۰ کشور، از جمله هر ۱۵ کشور با بیشترین هزینه، بودجه نظامی خود را در سال گذشته افزایش دادهاند. براساس این گزارش بسیاری از کشورهای اروپایی هزینههای دیگری مانند کمکهای بینالمللی را برای تأمین مالی افزایش هزینههای نظامی، کاهش دادهاند و سعی در افزایش مالیات یا تکیه بر وام یا بدهی برای تأمین مالی این هزینهها داشتهاند. عامل اصلی افزایش هزینهها، منطقه اروپا از جمله روسیه بود که هزینهها در آن ۱۷ درصد افزایش یافت و به ۶۹۳ میلیارد دلار رسید.
مؤسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم اعلام کرد که همه کشورهای اروپایی، بهجز مالت، بودجههای خود را افزایش دادند و هزینههای نظامی اروپا را فراتر از سطح ثبتشده در پایان جنگ سرد سوق دادند. هزینههای نظامی روسیه نیز در سال ۲۰۲۴ به ۱۴۹ میلیارد دلار رسید؛ افزایشی ۳۸ درصدی نسبت به سال گذشته و دو برابر شدن از سال ۲۰۱۵. هزینههای نظامی اوکراین هم با ۲.۹ درصد افزایش به ۶۴.۷ میلیارد دلار رسید. هزینههای آلمان هم با ۲۸ درصد افزایش به ۸۸.۵ میلیارد دلار رسید و از هند به عنوان چهارمین کشور بزرگ جهان پیشی گرفت.
براساس این گزارش آمریکا، بزرگترین هزینهکننده نظامی جهان، هزینههای خود را ۵.۷ درصد افزایش داد و به ۹۹۷ میلیارد دلار رسید؛ این رقم بهتنهائی ۳۷ درصد از هزینههای جهانی و ۶۶ درصد از هزینههای نظامی در بین کشورهای ناتو را تشکیل میدهد. کل هزینههای نظامی ۳۲ عضو این اتحاد به ریاست آمریکا با افزایش هزینههای همه اعضا به ۱.۵ تریلیون دلار افزایش یافت. در حالی که برخی از این افزایشها نتیجه کمکهای نظامی اروپا به اوکراین بوده است، نگرانیها از احتمال قطع همکاری آمریکا با این اتحاد نیز به آن دامن زده است. بودجههای نظامی در خاورمیانه نیز بهطرز چشمگیری افزایش یافت و به حدود ۲۴۳ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳، افزایشی ۱۵ درصدی را نشان میدهد.