درخواست افزایش قیمت خودروسازان در شرایط رکود بازار!
دو خودروساز بزرگ در حالی درخواست افزایش قیمت دادهاند که بازار خودرو در رکود است و تقاضا وجود ندارد!
دو خودروساز بزرگ کشور ایرانخودرو و سایپا در روز یکشنبه، درخواست رسمی خود را برای اصلاح قیمت محصولات خود ارائه دادهاند. سایپا با اشاره به «زیانده بودن فروش فعلی»، خواستار بازنگری در نرخها شده است و ایرانخودرو نیز با انتقاد از عدم اعلام قیمتهای جدید، از وضعیت فعلی ابراز نارضایتی کرده است.
طلبکار شدن خودروسازان تا جایی پیش رفت که مدیرعامل ایران خودرو مدعی شد؛ اگر وزارت صنعت، معدن و تجارت قیمتهای جدید خودرو را ابلاغ نکند خودمان قیمتها را محاسبه و تصویب میکنیم! وزارت صمت هم در مقابل تهدیدهای ایرانخودرو سکوت کرده است.
این درخواستها و تهدیدات در شرایطی مطرح شده که بازار خودرو با رکود تقاضا، کاهش معاملات و سردرگمی در قیمتها مواجه است؛ از سوی دیگر، نرخ ارز در ماههای اخیر نسبتاً تثبیت شده و بسیاری از مصرفکنندگان انتظار کاهش قیمتها را دارند نه افزایش آن.
مخالفت همگانی با افزایش قیمت خودرو
با اینحال از نظر تولیدکنندگان، افزایش هزینههای نهادههای تولید
(از جمله دستمزد، انرژی و قطعات) و ثبات قیمت فروش، به کاهش حاشیه سود یا حتی ضرر عملیاتی انجامیده است؛ بنابراین درخواست اصلاح قیمت از نگاه بنگاه اقتصادی قابل دفاع است.
اما از منظر مصرفکننده و بازار، افزایش مجدد قیمت خودرو بدون بهبود محسوس در کیفیت، خدمات پس از فروش، یا عرضه مستمر، باعث تشدید نارضایتی عمومی خواهد شد؛ ضمن اینکه توان خرید خانوارها نیز کاهش یافته است و هرگونه افزایش قیمت میتواند به رکود بیشتر در بازار بینجامد. بهنظر میرسد در شرایط فعلی افزایش قیمت تنها راهکار نیست بلکه میتواند آخرین راهکار باشد؛ آنهم بهشرط رعایت چند نکته کلیدی.
بازار خودروی ایران اکنون درگیر رکود تقاضا، افت قدرت خرید و کاهش اعتماد عمومی به کیفیت محصولات داخلی است؛ در چنین بستری، افزایش قیمت بدون اصلاح ساختار، صرفاً به عمیقتر شدن رکود و انباشت خودرو در پارکینگها منجر میشود.
خودروسازان بزرگ سالهاست از سنگینی هزینههای سربار، مدیریت نابهینه، عدم شفافیت همهجانبه و ساختار عریض و طویل رنج میبرند اما به جای اصلاح وضع موجود، کاستیهای خود را از جیب مردم و بودجه دولت (بیتالمال) جبران میکنند.
در این شرایط خریداران منتظرند ببینند دولت چهتصمیمی درباره قیمتگذاری و عرضه خودروسازان خواهد گرفت؛ البته در این وضعیت، نه افزایش قیمت راهگشاست و نه طرحهای فروش فعلی کارآمد بهنظر میرسد.
کورتر شدن گره بازار خودرو
در چنین وضعیتی، شورای رقابت و سازمان حمایت که به جای پایان دادن به انحصار، خود به معضلی در بحث خودرو تبدیل شدهاند، صرفاً با افزایش خودسرانه قیمت و عرضه خودرو در بورس مخالفت کرده، اما راهکار عملی برای رفع انحصار ارائه ندادهاند.
سپهر دادجوی توکلی؛ سخنگوی شورای رقابت با تاکید بر این که ایران خودرو نمیتواند راسا برای محصولات خود قیمت اعلام کند گفت: عرضه خودروهای این شرکت در بورس هم غیرقانونی است و حتما با آن برخورد میشود.
حسین فرهیدزاده رئیس سازمان حمایت هم اعلام کرد: ایران خودرو اگر بدون مجوز وزارت صنعت افزایش قیمت بدهد مصداق گرانفروشی است.
شروع ماجرای جدید خودروسازان
گفتنی است، ماجرای جدید خودروسازان بزرگ، از دهم خرداد آغاز شد؛ زمانی که عادل پیرمحمدی، مدیرعامل ایرانخودرو در همایش بینالمللی صنعت خودرو، از ارسال نامهای به وزارت صمت خبر داد. وی صراحتاً اعلام کرد که به دلیل عدم تعیین قیمت خودرو، فروش محصولات با زیان انجام میشود و در چنین شرایطی، امکان ادامه فروش وجود ندارد. این شرکت همچنین پیش از این، پرداختی به قطعهسازان را متوقف کرد و ادامه فروش خودرو را به «اصلاح قیمتها» مشروط کرد.
چند روز بعد، در بازدید مدیران ارشد بورس کالا، مدیرعامل ایرانخودرو بار دیگر بر زیاندهی ایرانخودرو تأکید کرد و از تصمیم هیئتمدیره برای عرضه خودرو در بورس کالا خبر داد. مدیرعامل سایپا هم روز یکشنبه اعلام کرد که بهروزرسانی نرخ فروش محصولات در دست پیگیری است و به محض نهائی شدن نتایج را اعلام میکنیم.
نتیجه معکوس حمایت از خودروسازان
گفتنی است، راهکار پایان دادن به وضع خستهکننده خودروسازی کشور که نارضایتی و اعتراض شدید مردم و مسئولان را در پی داشته، تسهیل واردات خودروهای باکیفیت نو و کارکرده با تأکید بر خودروهای اقتصادی، خصوصیسازی واقعی با در نظر گرفتن سقف تولید (سهم از بازار) با هدف جلوگیری از انحصار و تسهیل رقابت برای تولیدکنندگان جدید با دو خودروساز بزرگ است. همه سالهاست به این نتیجه رسیدهاند که حمایت از تولید، درباره خودروسازان همواره نتیجه عکس داده و اجحاف آنها در حق مصرفکننده را افزایش داده است. کلانشهرها در حال حاضر به تعویض فوری خودروهای فرسوده نیاز دارند و تولیدات داخلی پاسخگوی آن نیست. از طرفی عمده کشورهای قدرتمند جهان اگرچه خودروسازی دارند، اما تمرکز خود را روی صنایع دانشبنیان همچون هستهای، فضائی، هوش مصنوعی و... گذاشته و بخشی از نیاز خود به خودروهای با کیفیت را از آلمان، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا و حتی برزیل وارد میکنند.