ضرورت نظارت بر تاکسیهای اینترنتی
چالش تاکسیهای اینترنتی از نارضایتی مردم تا دغدغه رانندگان
سمیه دولتی
در یک صبح سرد زمستانی بهمنماه از خواب بیدار میشوم و سریع خودم را به بازار میوه و ترهبار میرسانم، قصدم خرید مقداری میوه و سبزیجات است. بعد از اتمام خرید، سبدم بسیار سنگین است و به سختی میتوانم آن را جابجا کنم.
اما ماجرا از اینجا شروع میشود که برای برگشت به منزل چند بار به اسنپ درخواست میدهم اما متاسفانه پذیرفته نمیشود و از آنجایی که مدت زمان زیادی را منتظر ماندهام، تصمیم میگیرم از تپسی اقدام به گرفتن تاکسی کنم. بعد از دقایقی درخواستم پذیرفته میشود؛ پراید سفیدرنگ تا 6 دقیقه دیگر به مقصد میرسد... اما نرسید! چرا؟ ادامه را بخوانید.
با پیشرفت تکنولوژی و رواج تلفنهای همراه هوشمند و با هدف راحتتر شدن زندگی انسانها، آژانسهای کرایه اتومبیل کمکم جای خود را به تاکسیهای اینترنتی دادند. اما علیرغم اینکه هزینههای گزافی برای راهاندازی این نرمافزارها نیاز است، افرادی که اقدام به مدیریت این پلتفرمها میکنند میبایست خدمات و پشتیبانی قدرتمند و همهجانبهای را به صورت مستمر و دائمی ارائه دهند، زیرا تاکسیهای اینترنتی در جامعه امروز بخش کلیدی یک سفر راحت و ایمن درونشهری یا برونشهری محسوب میشود و با استقبالی که از این نرمافزارها و پلتفرمهای ایرانی شده باید انتظارات و حقوق مسافران و رانندگان نیز مدنظر قرار بگیرد.
در این گزارش سخنان مردم و رانندگان تاکسیهای اینترنتی، و انتظارات و خواستههای آنان و پاسخ مسئولان را میخوانید، همراه ما در این گزارش باشید.
مردم چه میگویند؟
وقتی درخواست تاکسی را به صورت آنلاین انجام میدهید هیچ شکی در جزئیات و هزینه سفر وجود ندارد و اطمینان دارید که تاکسی مطابق با جزئیات رزرو و برنامهریزی شده در محل مورد نظر شما حاضر خواهد شد، اما چرا بعضا شاهد نارضایتیهای مردم از برخی از این تاکسیهای اینترنتی هستیم؟
مریم پازوکی، یکی از شهروندان تهرانی که خانهدار است در گفتوگو با گزارشگر روزنامه کیهان میگوید: «چند روز قبل که میخواستم مادرم را به بیمارستان ببرم از اسنپ درخواست ماشین کردم، وقتی از روی نقشه متوجه شدم اسنپ نزدیک شده است به این دلیل که منزل ما آسانسور ندارد و به خاطر رعایت حال راننده و عدم معطلی، همراه مادرم که درد شدیدی در زانوها داشت زودتر خودمان را به جلوی درِ آپارتمان رساندیم و چند دقیقهای معطل ماندیم، اما چون مادرم توان ایستادن نداشت با اسنپ تماس گرفتن و گفتم شما پیام ارسال کردید که رسیدید اما شما را نمیبینیم. راننده در پاسخ گفت: جای پارک یا توقف نبود و ماشین پشت سرم بود و نتوانستم بایستم و مجبور شدم به انتهای خیابان بروم!
از این راننده پرسیدم که چرا تماس نگرفتی و اطلاع ندادی؟ گفت: من وظیفهای ندارم که به شما اطلاع دهم! خلاصه به این دلیل که باید زودتر به بیمارستان میرسیدیم به اتفاق مادرم و به سختی خودم را به انتهای خیابان رساندم و سوار همان تاکسی شدم، اما متاسفانه راننده نهتنها عذرخواهی نکرد بلکه رفتاری حق به جانب هم داشت!
محمد ایرانمنش، کارمند یک سازمان دولتی از دیگر شهروندانی است که از تاکسی اینترنتی گلهمند است و میگوید: «اخیراً بهدلیل قرار کاری ضروری مجبور شدم اسنپ بگیرم. خودم را به لابی سازمان رساندم و در طول مسیر درخواست خود را ثبت کردم، حدود ۱۰ دقیقه از درخواستم گذشت مجدد گوشی را چک کردم تا ببینم راننده دقیقاً کجاست که متوجه شدم درخواستم را لغو کرده است! از این اتفاق بهشدت ناراحت شدم زیرا هم وقتم تلف شده بود و هم قرار کاریم به تأخیر افتاده بود و این موضوع باعث شد در مواقع اضطراری به تاکسیهای اینترنتی خیلی اعتماد نکنم.»
زهرا اکبری، ناظر کیفی یکی از شرکتهای معتبر داخلی و ساکن استانی در غرب کشور است، از تجربهاش درباره تاکسی اینترنتی به گزارشگر کیهان میگوید: «چندی پیش ۲ فرزندم را برای سفری به خارج از شهر با اسنپ راهی کردم، فرزندانم هنگامیکه به مقصد رسیدند تماس گرفتند. درحالیکه از سرعت رسیدنشان به مقصد متعجب شده بودم از پسرم پرسیدم چطور مسیر یک ساعت و نیم را ۴۵ دقیقهای رسیدید؟! فرزندم پاسخ داد، راننده جوانی بود با خالکوبیهای زیاد و هیجان جوانی با ماشین کاملاً اسپرت و سرعتش طوری بود که از کنار کامیونها و اتوبوسها و ماشینها مثل موشک عبور میکرد و ما حس سواری در ماشین بدلکاران سینمایی را داشتیم! دو فرزندم درحالیکه رنگ به رخسار نداشتند تا مدتها از تجربه تلخشان میگفتند! تا قبل از این اتفاق همواره با اعتماد کامل خودم و فرزندانم از تاکسیهای اینترنتی استفاده میکردیم اما بعد از آن اتفاق چگونه میتوانم به این تاکسیها اعتماد کنم و سیستم نظارتی در این لحظات کجاست؟
رؤیا موسیوند، دانشجوی رشته هنر میگوید: «گاهی به خاطر شلوغی مترو و اتوبوس مجبورم از تاکسیهای اینترنتی استفاده کنم. در یکی از این سفرها بعد از اینکه درخواستم را ثبت کردم و پذیرفته شد راننده تماس گرفت و گفت اگر مبلغ را از 250 هزار تومان که تعرفه شده بود به 300 هزار تومان افزایش دهید در خدمت شما هستم. پرسیدم چرا؟ گفت: ساعتی که درخواست سفر دادید پیک ترافیک است و هیچکس راضی به پذیرش سفرتان نیست و اگر مبلغ را اضافه کنید میبرمتان. خلاصه چون دیرم شده بود و زمان زیادی را منتظر پذیرش درخواستم تلف کرده بودم پذیرفتم اما به مقصد که رسیدم راننده گفت هزینه را آنلاین پرداخت نکنید و شماره حساب خودش را داد. با توجه به اینکه احساس کردم کارم قانونی نیست اعتراض کردم اما بالاجبار پرداختم و پیاده شدم، حال سؤال من این است که آیا رانندگان تاکسیهای اینترنتی مجاز به گرفتن مبالغی خارج از تعرفه تعیین شده هستند؟ و اگر نیستند این شکایت را کجا ببریم؟
ثریا توکلی، که دبیر ادبیات است در گفتوگو با گزارشگر کیهان از خاطره تلخ استفاده از تاکسیهای اینترنتی اینچنین میگوید: «برای خریدن مایحتاجمان به بازار ترهبار رفتم و موقع برگشت بهخاطر بار زیاد تصمیم گرفتم اسنپ بگیرم چند باری امتحان کردم اما درخواستم پذیرفته نشد و اینبار از تپسی درخواست کردم که بعد از لحظاتی پذیرفته شد. ازسوی راننده بعد از یک دقیقه پیامی دریافت کردم که تا 5 دقیقه دیگر میرسد. درحالیکه مسیر راننده را تا رسیدن به مبدأ نظاره میکردم، متوجه شدم راننده قبلاز اینکه به محلی که در آن حضور داشتم برسد، یعنی حدود یک ایستگاه جلوتر، درحالیکه در ترافیک اتوبان جلال به سمت میدان ترهبار بود پیام فرستاد که رسیدم. بلافاصله با او تماس گرفتم که کجا تشریف دارید، شمارو نمیبینم. که پاسخهای ضد و نقیضی دادند و در نهایت گفتند جلوی نگهبانی هستم. متوجه شدم بهمحض حرکت بعد از لحظاتی پیام «رسیدم» را ارسال کردند تا رسیدن به مبدا مسافر، هزینه معطلی را برایم محاسبه کنند. بعد از حدود ۱۰ دقیقه ایشان رسید با توجه به اینکه آرتروز دست دارم برای قرار دادن وسایلم در ماشین از راننده خواهش کردم کمکم کند اما ایشان بدون اینکه حرفی بزند بهسرعت از محل دور شد و وسایلم روی زمین و خودم متعجب نظارهگر بودم.»
وی ادامه میدهد:«بعد از لحظاتی که به خودم آمدم برای درخواست تپسی دیگری اقدام به لغو درخواست قبلی و ثبت درخواست جدید کردم. ناگهان تپسی پیامی فرستاد مبنی بر اینکه باید به آن راننده هزار تومان به عنوان جریمه لغو سفر از حسابم بپردازم و این درحالی بود که راننده از سفر منصرف شده بود نه مسافر!»
گپ و گفتی با رانندگان تاکسیهای اینترنتی
در گزارش پیش رو به گلایههای مردم از تاکسیهای اینترنتی پرداختیم اما در ادامه لازم است به چالشهای رانندگان تاکسیهای اینترنتی هم اشارهای داشته باشیم.
«حمید» یکی از رانندگان تاکسیهای اینترنتی است که از نداشتن بیمه و عدم ارائه امکانات و تسهیلات مناسب که سابقاً به آنها ارائه میشد از قبیل لاستیک و بنزین و... اشاره میکند و میگوید: «قوانینی که برای رانندگان مشخص شده است ۸۰ درصد به نفع مسافران است و در این بین رانندگان متضرر میشوند و این در حالی است که بسیاری از رانندگان اسنپ در این وضعیت بیکاری تنها راه کسب درآمدشان اسنپ و یا تپسی است و لازم است مورد حمایت قرار بگیرند. اما مدیران این نرمافزارها مدعی هستند که آنها کارفرمای رانندگان نیستند و تنها در صورتی که رانندگان کارفرما داشته باشند بیمه میشوند.»
اباالفضل راننده دیگری که لیسانس روانشناسی دارد در گفتوگو با گزارشگر کیهان میگوید: «مبلغ خسارت ناشی از جریمههای تأخیر مسافران بسیار ناچیز است و بازدارنده نیست، گاهاً تأخیر به اندازهای است که راننده میتواند سفر دیگری را انجام دهد و از طرفی هم کمیسیونهای اسنپ و تپسی بالاست و از مبلغ ناچیز کرایهها باید ۱۵ درصد به عنوان کمیسیون به مالکان نرمافزارها بپردازند و رشد نرخ کرایهها با رشد تورم تناسبی ندارد.»
وی تصریح میکند: «برخی مسافرانشان و احترام رانندگان را نادیده میگیرند و بدون توجه به زمان، هزینه و استهلاک خودروها زمان زیادی رانندگان را معطل میکنند و در برخی موارد نیز مسافران قوانین الزام شده همچون عدم حمل حیوانات خانگی و رعایت حجاب را نادیده گرفته و موجب جریمه شدن و حتی توقیف خودروی راننده میشوند.»
خبر خوش وزیر کار به رانندگان تاکسیهای اینترنتی
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفتوگو با تسنیم، در خصوص بیمه افرادی که در فضای مجازی فعالیت میکنند، بیان میکند: «ما آییننامهای را در دولت در دست بحث داریم تا بیمه اجتماعی یا بیمه تأمین اجتماعی برای کسانی که بر تاکسیهای اینترنتی و مشاغل مشابه کار میکنند، را داشته باشیم. این نخستینبار در ایران است که قصد داریم این طرح را اجرا کنیم.»
وی میافزاید: «ما تجارب جهانی درباره اینکه چگونه میتوان در مورد بیمه این گروهِ حدود چند میلیون نفری که در سکوهای مختلف فضای مجازی کار میکنند، را بررسی کردهایم.»
وزیر کار با بیان اینکه از پیشنهاداتی که نخبگان، دانشگاهیان و افراد دارای تجربه در این زمینه استقبال میکنیم، خاطرنشان میکند: «افراد میتوانند پیشنهادات خود را به وزارت تعاون ارسال کنند تا بررسی شود اما باید توجه داشت این مسئله تاکنون در ایران وجود نداشته و باید با بررسی کامل و در نظر گرفتن همه جوانب کار را به پیش ببریم.»
میدری اضافه میکند: «تدوین لایحه را در این زمینه آغاز کردهایم ولی هنوز نهایی نشده است.»
ضرورت نظارت مستمر در مسیر رفع چالشها
در دنیای مدرن امروز و با توجه به افزایش روزافزون تردد در شهرهای پرترافیک، افراد بهدنبال راههای سریع و راحتتر برای جابهجایی هستند که تاکسیهای اینترنتی این امکان برایشان فراهم آورده است که مزایای بسیاری نیز دارد و ازجمله تعرفه قابل مشاهده، دسترسی آسان و پرداخت آنلاین و... همچنین با چالشهایی نیز روبهروست از جمله نرخهای متغیر و افزایش ناگهانی کرایهها، دسترسی محدود در ساعات و مناطق خاص، کیفیت متفاوت خدمات رانندگان و... بنابراین با توجه به گسترش استفاده از این نرمافزارها و پلتفرمهای ایرانی، نظارت گسترده و دائمی بر روند فعالیت تاکسیهای اینترنتی بیشاز پیش احساس میشود و امروزه به یمن ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.