سهم بالای موتورسیکلتهای کاربراتوری و ناوگان دیزلی فرسوده در آلودگی هوا
بهزاد اشجعی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد موتورسیکلتهای در حال تردد تهران و دیگر نقاط کشور فرسودهاند، اظهار داشت: درصد قابل توجهی از این موتورسیکلتهای فرسوده کاربراتوری هستند. از سال ۹۵ به بعد موتورسیکلتسازان موظف به نصب انژکتور روی موتورسیکلتها شدند و به همین سبب هم تعداد موتورسیکلتهای کاربراتوری قابل توجه است.
به گفته اشجعی، یک موتورسیکلت کاربراتوری میتواند تا ۱۵ برابر یک خودروی سواری یورو۵ یا دیگر خودروهای نوشماره آلایندگی به همراه داشته باشد.
ناکارآمدی معاینه فنی فعلی
برای موتورسیکلتهای کاربراتوری
وی درباره تاثیر معاینه فنی بر کاهش آلایندگی موتورسیکلتها بیان داشت: معاینه فنی نمیتواند از تردد موتورسیکلتهای فرسوده جلوگیری کند چراکه سیستم واشرِ سوخت اغلب موتورسیکلتهای فرسوده، کاربراتوری است. در سیستم کاربراتوری میتوان به راحتی با پیچ تنظیم، میزان پاشش و مصرف سوخت را کم یا زیاد کرد. در نتیجه سنجش معاینه فنی از موتورسیکلتهای کاربراتوری دقیق نخواهد بود. عضو سابق کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، تنها راهکار مؤثر بر کاهش آلودگی هوای ناشی از موتورسیکلتها را اسقاط موتورهای فرسوده یا جایگزینی موتورهای کاربراتوری با سیستمهای سوخت انژکتوری دانست و گفت: طرحهایی هم در زمینه جایگزینی سیستمهای سوختی موتورسیکلتها از سوی سازمانها ارائه شده است. به عنوان مثال در یکی از این طرحها شهرداری تهران ادعا کرده قصد دارد حدود ۱۵۰ هزار موتورسیکلت برقی را وارد ناوگان شهر تهران کند.
به گفته اشجعی، بر مبنای مطالعات، در شهر تهران ۱۰ درصد از انتشار ذرات معلق که آلاینده اصلی هوای پایتخت است، به ناوگان موتورسیکلت باز میگردد که عدد قابل ملاحظهای است.
وی تاکید کرد: مهمتر از مرحله معاینه فنی، نظارت و اعمال قانون است که در وهله اول بسیاری از موتورسیکلتهای قدیمیتر اسناد معتبر ندارند و در بسیاری موارد دیگر نیز جریمهپذیر نیستند و به همین سبب روشی همچون معاینه فنی بازدارندگی لازم را برای موتورسیکلتها ندارد.
نقش خودروهای دیزلی در آلودگی هوا
این کارشناس آلودگی هوا درباره تاثیرگذاری معاینه فنی خودروهای دیزلی بر کاهش آلایندگی هوا نیز گفت: عددی که برای سنجش آلایندگی خودروهای دیزلی در نظر گرفته شده ۲.۷ یا ۲.۸ است. این عدد را ۸۰ یا ۹۰ درصد ناوگان دیزلی پاس میکنند. این عدد در حد پایین در نظر گرفته شده است چرا که بخش قابل توجهی از خودروهای دیزلی، کامیون، اتوبوس و مینیبوسها فرسودهاند. به این ترتیب اگر حد مجاز بالایی قرار داده شود، اغلب خودروها مردود خواهند شد. به همین سبب نظارت بر اعداد تعیین شده یکی از اقدامات لازم در این زمینه است.
3 راهکار برای کنترل آلایندگی خودروهای دیزلی
به عقیده اشجعی، نظارت بر مراکز معاینه فنی از یکسو، نظارت بر اعداد تعیین شده از سوی دیگر و بهسازی و نوسازی ناوگان، راهکار کاهش آلایندگی خودروهای دیزلی است. وی با اشاره به لزوم نظارت بر مراکز معاینه فنی گفت: بعضی رانندگان خودروهای دیزلی برای دریافت معاینه فنی به شهرهای اطراف تهران مراجعه میکنند، بعضی مراکز معاینه فنی بهویژه در تهران سختگیرانه برخورد میکنند. در مقابل مراکزی در شهرهای اطراف معاینه فنی را بسیار راحتتر صادر میکنند. در همین رابطه برای دریافت معاینه فتی تخلفاتی هم صورت میگیرد.
اشجعی در پایان بر لزوم بهسازی و نوسازی خودروهای دیزلی نیز تاکید کرد و اظهار داشت: علاوهبر نظارت بر اعداد تعیین شده و نظارت بر عملکرد مراکز معاینه فنی، جایگزین کردن خودروهای پاک با خودروهای فرسوده راهکار اصلی کاهش آلودگی هواست.
کم توجهی به اسقاط موتورسیکلت
و ناوگان دیزلی فرسوده
از سوی دیگر، احمد طاهری، سرپرست مرکز ملی هوا و سازمان حفاظت محیط زیست درباره اقدامات انجام شده برای کاهش آلودگی هوای ناشی از منابع متحرک به عنوان اصلیترین علت آلودگی هوای تهران به ایسنا گفت: چند محور عمده درخصوص ناوگان حمل و نقل عمومی وجود دارد که سازمان حفاظت محیط زیست در زمینه آن فعالیت میکند. یکی از مهمترین موارد اسقاط خودروهای فرسوده است که در این زمینه آییننامهای در اواخر سال ۱۴۰۲ تصویب شد و در پی آن شاهد افزایش قابل ملاحظه تعداد اسقاط خودروهای فرسوده بودهایم.
طاهری افزود: تعداد اسقاط خودروهای فرسوده در سال ۱۳۹۹ به ۶ هزار دستگاه میرسید اما در سال ۱۴۰۲ این تعداد به ۷۰ هزار دستگاه افزایش یافت و در 6 ماهه ابتدائی سال ۱۴۰۳ نیز اسقاط خودروها از ۱۴۰ هزار دستگاه فراتر رفت و در حال حاضر این آمار نزدیک به ۲۰۰ هزار دستگاه نیز رسیده است و امیدواریم که تا پایان سال در این زمینه رکورد جدیدی ثبت شود. وی ادامه داد: یکی از نواقصی که در این طرح وجود دارد، این است که عمدتا ناوگان سواری اسقاط میشود و متاسفانه موتورسیکلت و ناوگان دیزلی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. همانگونه که در کارگروه ملی آلودگی هوا مصوب کردیم، قصد بهروزرسانی این شیوهنامه را داریم، بهطوری که به این دو ناوگان توجه بیشتری شود.
سرپرست مرکز ملی هوا و سازمان حفاظت محیط زیست همچنین پیش از این گفته بود: حدود
۱۳ میلیون دستگاه موتورسیکلت در کشور وجود دارد. فقط ۶ هزار دستگاه از آنها به معاینه فنی مراجعه کردهاند و پنج هزار موتورسیکلت توانستهاند تاییدیه معاینه فنی را بگیرند.