سیاهنمایی رسانهای پیرامون رتبه جهانی دانشگاههای ایرانی
تعداد 81 دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در رتبهبندی تایمز 2025 حضور دارند و آمار نشان از افزایش سال به سال تعداد دانشگاههای ایرانی دارد، البته رتبه چند دانشگاه کشورمان در رتبهبندی امسال چند پله افت داشته است.
«دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی جهانی دچار سقوط شدهاند.»؛ این تیتر برخی رسانهها در روزهای گذشته بوده است، در حالیکه آمار از حضور ۳۲ دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در رتبهبندی کیو اس آسیایی ۲۰۲۵ و تعداد 81 دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در رتبهبندی تایمز 2025 حکایت دارد.
این آمار نشاندهنده افزایش تعداد دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی جهانی نسبت به سال گذشته است.اما با وجود این آمار، چرا بحث افت دانشگاههای ایرانی مطرح
میشود؟
تعداد دانشگاههای ایران در رتبهبندی تایمز ۲۰۲۵ افزایش یافته و آمار نشان از افزایش سال به سال تعداد دانشگاههای ایرانی در این رتبهبندی دارد به طوری که برخی دانشگاهها که در سالهای گذشته در این رتبهبندی نبودهاند به این لیست وارد شدند، اما مسئله اینجاست که چند دانشگاه دارای رتبه در میان دانشگاههای جهان بودند با چند پله افت مواجه شدند و این مسئله از سوی رسانهها برجسته شده
است.
برترین دانشگاه ایران در رتبهبندی تایمز ۲۰۲۵ دانشگاه صنعتی شریف است که در بازه رتبهای ۳۵۰-۳۰۱ جهان قرار گرفته و رتبه آن نسبت به سال گذشته هیچ تغییری نداشته است؛ اما رتبه دانشگاههای علوم پزشکی تبریز، تبریز، بینالمللی امام خمینی، علوم پزشکی مشهد، شهید بهشتی، کاشان، محقق اردبیلی، لرستان، علوم پزشکی قم، رازی، چمران اهواز، شهرکرد، مراغه، مازندران، علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، یزد، علامه طباطبایی، هرمزگان، قم و زنجان در رتبهبندی تایمز ۲۰۲۵ دچار کاهش شده است.
رتبهبندی دانشگاههای جهانی تایمز دانشگاهها را در پنج حوزه کلیدی آموزش، محیط پژوهش، کیفیت پژوهش، مشارکت در صنعت و چشمانداز بینالمللی رتبهبندی میکند که بر این اساس؛ دانشگاه علوم پزشکی تهران در حوزه «آموزش»، دانشگاه صنعتی شریف در حوزههای «محیط پژوهشی» و «مشارکت در صنعت»، دانشگاه نوشیروانی بابل در حوزه «کیفیت پژوهش» و دانشگاه گلستان در حوزه «چشمانداز بینالمللی» برترین رتبهها را کسب کردهاند.
با وجود جایگاه ارزشمند دانشگاههای ایرانی در رتبهبندیهای جهانی، کارشناسان آموزشی و پژوهشی از خطر افت دانشگاههای کشورمان در سالهای آینده با توجه به برنامهریزی و هزینهکرد کشورهای رقیب خبر میدهند که این موضوع باید مورد پیگیری، بررسی و ارائه راهحلهای کارشناسی از سوی مسئولان قرار گیرد.
رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام در این باره میگوید، اینکه میگویند دانشگاههای ایرانی سقوط کردهاند درست نیست چرا که شاخصهای ارزیابی نسبی است و براساس شاخصها ممکن است رتبهها تغییر کند و این مسئله کاملا طبیعی است اما برخی قصد سیاهنمایی دارند.
وی معتقد است که البته کشورهای منطقه با برنامهریزیهایی که انجام دادهاند احتمال پیشی گرفتن از دانشگاههای ما در سالهای آینده را دارند زیرا اعتبارات بیشتری دارند و دارای ارتباطات بینالمللی قویتری هم هستند که ما هم باید برای این موضوعات برنامهریزی داشته باشیم.
معاون پژوهشی وزیر علوم هم میگوید که متوسط بودجه در دانشگاههایی که جزو 100 دانشگاه برتر جهان هستند، بیش از هزار و 400 میلیون دلار است، دانشگاههایی که رتبه بین 100 تا 200 دارند، متوسط 600 میلیون دلار و دانشگاههای دارای رتبه زیر 500 به طور متوسط 400 میلیون دلار بودجه دارند، بنابراین رابطه مستقیمی بین تامین مالی و رتبه وجود دارد.
نامبرده عواملی مانند مشکلات مالی، کاهش حضور پژوهشگران در همایشهای بینالمللی، دسترسی نداشتن پژوهشگران به پایگاه علمی بینالمللی را به عنوان دلایل کاهش انتشار مقالات بینالمللی و کاهش رتبه علمی کشور ذکر کرده و میگوید که در این زمینه
2 آیین نامه تصویب شد، آیین نامه جامع پژوهانه و
آیین نامه تعاملات بینالمللی که میتواند تاثیرات خوبی
داشته باشد.
به گفته معاون پژوهشی وزیر علوم، مسئله دیگر این است که تجهیزاتمان فرسوده شده، البته حدود 3 هزار میلیارد تومان برای این موضوع در نظر گرفته شده بود که امیدواریم بتوانیم دوباره مجوزی برای خرید تجهیزات بگیریم.
به نقل از فارس؛ عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف هم در این باره میگوید که تحولاتی که در علم روز دنیا است باید به دانشگاههای ما منتقل شود، هر چند خیزش علمی ما خوب بوده اما تواناییهای علمی ما بسیار بیشتر است و باید معیارهای دست و پاگیر سر راه محققان از بین برود، باید بر روی نوآوری کار کنیم و معیارهای ارتقای اساتید را هم بازنگری کنیم.