آثار امانتداری در جامعه (پرسش و پاسخ)

 

 

پرسش: 

براساس آموزه‌های وحیانی صفت امانتداری چه آثار و دستاوردهایی در جوامع انسانی دارد؟

پاسخ:

شاخص مسلمانی

ویژگی و اهمیت صفت امانتداری تا آنجا مورد توجه اسلام است که آن را با ایمان به خدا ملازم و برابر دانسته و ایمان افراد را آنگاه می‌پذیرد که با امانتداری توأم باشد. خدای متعال در قرآن کریم آن را از خصوصیات مومنان واقعی دانسته و می‌فرماید: آنان که امانت‌ها و پیمان خویش را به انجام می‌رسانند.(مومنون- 8) همچنین امام علی(ع) می‌فرماید: «لاایمان لمن لاامانه له» کسی که امانتدار نیست ایمان ندارد.(شرح غررالحکم، ج 6، ص 400)

بنابراین حفاظت و نگهداری امانت و بازگرداندن آن به موقع به صاحب امانت چه نیکوکار باشد یا بدکار، معیار و شاخص مسلمانی افراد و جامعه است که اگر به آن مقید باشند دارای اسلام واقعی‌اند در غیراین‌صورت آنان فاقد ایمان و دارای اسلام صوری و ظاهری‌اند! ادای امانت تحت هیچ شرایطی استثناپذیر نیست و امانت باید به صاحب آن اعم از مومن و کافر، دوست و دشمن و... مسترد گردد. 

امام صادق(ع) می‌فرماید: در انجام سه چیز برای کسی عذری نیست. اول ادای امانت به نیکوکار و بدکار(خصال، شیخ صدوق، ص 139) همچنین پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: کسی که می‌خواهد از ما باشد، باید به ما اقتدا کند، به‌راستی که ورع و کوشش و بازگرداندن امانت به نیکوکار و بدکار از شأن ما است. (بحارالانوار، ج 75، ص 115)

آثار امانتداری در جامعه

این صفت برجسته مسلمانی آثار و پیامدهای سازنده و ارزنده‌ای در جوامع اسلامی دارد که به برخی از اهم آنها ذیلا می‌پردازیم.

1- شاخص خیر و سلامت جامعه

امام رضا(ع) از پدرانش از رسول خدا(ص) می‌فرماید: «لاتزال امتی بخیر ما تحابوا و تهادوا و ادوا الامانهًْ» پیروان من مادامی که یکدیگر را دوست دارند و به یکدیگر هدیه دهند و ادای امانت کنند، در خیر و سلامت خواهند بود.(بحارالانوار، ج 75، ص 115) همچنین لقمان حکیم به فرزندش می‌گوید: «اد الامانه تسلم لک دنیاک و اخرتک» امانت خود را ادا کن تا دنیا و آخرتت سالم شود.(همان، ج 74، ص 176)

2- شاخص صداقت و درستی جامعه

اگر افراد یک جامعه امانتدار باشند و امانت یکدیگر را محافظت کنند و در آن خیانت نورزند و همگی امانت‌های الهی را پاس دارند، صداقت و درستی در آن جامعه فزونی و رونق پیدا خواهد کرد. به تعبیر امام علی(ع): «اذا قویت الامانهًْ کثرالصدق» وقتی امانتداری تقویت گردد راستی فزونی می‌یابد.(شرح غررالحکم، ج 3، ص 134) بنابراین وقتی صداقت و درستی در یک جامعه فزونی یابد و افراد از این حیث به یکدیگر اعتماد داشته باشند، بقای آن جامعه تضمین می‌گردد.

3- شاخص ثروت‌ و روزی

در آموزه‌های وحیانی وقتی افراد یک جامعه به صفت امانتداری مزین باشند، خدای متعال به آنها ثروت و روزی فراوانی را خواهد داد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «الامانهًْ تجلب الغناء» امانتداری ثروت فراوان به همراه می‌آورد.(بحارالانوار، ج 75، ص 114) همچنین امام علی(ع) می‌فرماید: الامانهًْ تجر الرزق» امانتداری، روزی‌آور است.(همان، ج 78، ص 60) بنابراین صفت امانتداری سلامت و بقای یک جامعه را در ابعاد مختلف تضمین می‌کند.

آثار اخروی امانتداری

صفت امانتداری علاوه بر آثار دنیوی، آثار اخروی هم دارد که در آموزه‌های وحیانی اسلام به آن تاکید شده است.

1- امنیت روز جزا

امام هادی(ع) فرمود: حضرت موسی(ع) در مناجات خود از خدا پرسید: «پاداش کسی که از تو شرم کند و خیانت را ترک نماید چیست؟ خداوند فرمود: امنیت روز جزا.» (همان، ج 75، ص 170)

2- رهایی از دوزخ

مومن پاک سرشتی که در هیچ امانتی خیانت نورزد و هر امانتی را سالم به صاحبش برگرداند، چنین کسی روحی بهشتی دارد و در فضایی بهشتی زیسته و در آخرت نیز جایگاهی جز بهشت نخواهد داشت. ابوذر گوید: از رسول خدا(ص) شنیدم که فرمود: روز قیامت در دو سوی صراط «صله رحم» و «امانتداری» قرار دارند. هنگامی که انجام‌دهنده صله رحم و امانتداری از روی پل صراط عبور کند، به وسیله آن دو از لغزیدن در دوزخ نجات می‌یابد.(همان، ص 116)