آن‌سوی دیوارهای قصر باکینگهام چه خبر است؟

 حسام آبنوس
 آگاهی گذاره‌ای است که در هر جامعه‌ای نیاز است و مخاطبان و شهروندان آن جامعه برای به دست آوردن از هیچ اقدامی فروگذار نمیکنند، تا بتوانند عطش و آتش دانستن خود را کمی سرد نمایند و مناسبت خود را براساس آن دانسته‌ها و آگاهی‌ها شکل دهند. حال اگر در جامعه‌ای سطح آگاهی شهروندان با کاهش روبرو شود و یا در ناخودآگاه اعضای یک جامعه این حس ایجاد شود، نارضایتی رو به افزایش می‌گذارد و موجب ایجاد رخنه در نظام سیاسی و اجتماعی هر جامعه‌ای می‌شود. توجه به این نکته ضروری است؛ در این مواقع نخبگان جامعه که معمولا در هر شرایطی مورد اطمینان و وثوق شهروندان هستند می‌توانند در جهت دادن به ذهنیت و تفکر مخاطبان تاثیر داشته باشند.
این مسئله در نظامهای سیاسی نیز صادق بوده و در صورتی که حکومت‌ها و گردانندگان آنها با شهروندان خود صداقت نداشته باشند و جریان آزاد اطلاعات را برقرار نکنند، این اتفاق می‌تواند زمینه ساز ایجاد نارضایتی در میان شهروندان شود و آنها را نسبت به نظام سیاسی بدبین نماید. از همین رو برخی حکومتها در نقاب شعارهای دموکراتیک و حقوق بشری سعی در منحرف کردن اذهان عمومی از زد و بندهای پشت پرده سیاسیون دارند. رسانه اما در این بین باید نقش آگاهی بخش ایفا کند. هر رسانه‌ای به فراخور نقش و کارکرد خود طیفی از مخاطبان را در برگرفته و روی آنها عملیات روانی انجام می‌دهد.
مستند «پشت دیوار باکینگهام» که به تازگی از شبکه یک سیما پخش شد اثری است به تهیه کنندگی و کارگردانی سعید غفاری که به موضوع رفت و آمدها در پشت پرده خاندان سلطنتی بریتانیا اشاره می‌کند و در گفت‌وگو با افراد مختلف، پرده از زوایای مخوف و دهشت‌انگیز این خاندان سلطنتی بر می‌دارد. این مستند نمونه‌ای از ابزار عملیات روانی بر مخاطبان داخلی و خارجی است که به صورت یک تحلیل از وضعیت کنونی خاندان سلطنتی و میزان نفوذ آنها در سیستم دولت و پارلمان (مجلس) در برابر دیدگان مخاطب به تصویر کشیده می‌شود. این مستند با حضور جیمز براون روزنامه‌نگار مخالف نظام سلطنتی به عنوان راوی جلو می‌رود و او در گفت‌وگو با افراد مختلف از نماینده مجلس اعیان تا پژوهشگر و نویسنده، نظام سلطنتی بریتانیا و اعمال آنها را هدف نقد و چالش قرار می‌دهد.
در این مستند سوالات و قرار دادن پاسخهای افراد مختلف به نحوی است که ذهن مخاطب را درگیر مسئله می‌کند تا نسبت به موضوع حساس شود و توانمندی تدوینگر «پشت دیوار باکینگهام» در این اتفاق بی‌تاثیر نبوده و مخاطب نسبت به موضوعات مطرح شده از زبان هرکدام از شخصیت‌ها قانع می‌شود، حتی نحوه چیدمان افراد در بیان نظرات خود به گونه ای است که جهت مورد نظر کارگردان را به ذهن مخاطب القا می‌نماید.
یکی از نقاط قوت مستند «پشت دیوار باکینگهام» حضور افراد مختلف از طبقات مختلف اجتماعی در گفت وگوها و پرسش و پاسخها است و هرکدام با زبان خود اعتراضش نسبت به نظام سلطنتی و فسادها و پشت پرده آنها را بیان می‌کند. این مستند که قرار است در نقش یک عملیات روانی ایفای نقش نماید به طرز کاملا اصولی عملیات می‌کند و ذهن مخاطب را درگیر می‌کند تا مبادا این ذهنیت به وجود بیاید که سازنده ایرانی در نظر داشته تا به مقاصد سیاسی خود جامه عمل بپوشاند و نظام سیاسی انگلستان را هدف گرفته است، بلکه حضور شهروندان بریتانیایی در بخشهای مختلف و بیان آراء و نظرات خود کاملا این شائبه را برطرف می‌کند.
«پشت دیوار باکینگهام» در چهار قسمت 25 دقیقه‌ای تصاویری از اشرافیت خاندان سلطنتی، فشارهایی که بر مردم از سوی این خانواده وارد می‌شود، انحصار رسانه‌ای و ... در برابر دیدگان مخاطب نقش می‌بندد و وی را نسبت به این مسئله که تبلیغات رسانه‌های غربی در نشان دادن چهره‌ای بی‌عیب و نقص از این قبیل کشورها یک دروغ بزرگ رسانه‌ای است مطلع می‌سازد و این همان وظیفه و رسالت اصلی رسانه است.
موسیقی و همچنین تصاویر پر زرق و برق از لندن پایتخت سیاسی و اقتصادی انگلستان که کاخ باکینگهام نیز در آن قرار دارد در نمایاندن چهره روباه پیر به مخاطب کمک شایانی می‌کند. در این مستند همچنین به نقش دخالتهای ملکه انگلستان و همچنین چارلز در امور سیاسی این کشور به صورت غیرمستقیم و مستقیم نیز اشاره می‌شود و علی‌رغم اینکه در آن به این موضوع که این افراد نمیتوانند دخالتی داشته باشند و این قدرت برای آنها در قانون دیده نشده اما در عمل چیزی خلاف آن ثابت شده و مخاطب نسبت به آنها آگاهی پیدا می‌کند.
«پشت دیوار باکینگهام» در حقیقت تصویری از نارضایتی اقشار مختلف از حکومت خانواده سلطنتی نشان می‌دهد که تصویری است خلاف آنچه در رسانه‌ها از این خانواده نشان داده می‌شود. رسانه که به عنوان ابزاری برای آگاهی بخشی و امید در جامعه مورد استفاده قرار می‌گیرد در حکومت پادشاهی انگلستان به عنوان ابزاری برای تامین مخارج زندگی پر زرق و برق این خانواده تبدیل شده است.