چهار سیاره با قابلیت میزبانی از حیات
قمرهای تیتان و انسلادوس سیاره زحل، قمر اروپای سیاره مشتری درکنار سیاره مریخ، مکانهایی در منظومه شمسی محسوب میشوند که دانشمندان برای کشف حیات فرازمینی بر آنها متمرکز شدهاند.
محققان در پژوهشی که نتایج آن در مجله ساینس منتشر شد، از وجود میکروبهای زنده در قطرات ناچیز آب در دریاچه مملو از قیر «پیچ» (pitch) ترینیداد خبر دادند؛ این کشف زمینی یک مزیت برای جستجوی حیات در سایر سیارات با محیطهای خشنی محسوب میشود که پیش از این تصور میشد امکان حضور هیچ موجود زندهای در آنها وجود ندارد.
در ادامه چهار مکان در منظومه شمسی با قابلیت میزبانی از حیات را بررسی میکنیم.
مریخ
در اوایل قرن بیستم، اخترشناسی به نام «پرسیوال لوول» این ایده را مطرح کرد که کانالهای موجود بر سطح سیاره سرخ نشانهای از وجود هوش در این سیاره هستند، اما بعدها مشخص شد که این کانالها در حقیقت توهم دید هستند. تصاویر کاوشگرهای مارینر و وایکینگ ناسا در دهه 1960 و 1970 نشان داد که مریخ یک سیاره خشک و خشن است که هیچ نشانهای از تمدن زمینی بر روی آن وجود ندارد.
درحال حاضر دو مریخ نورد فرصت و کنجکاوی بر سطح مریخ در کنار چندین کاوشگر در مدار این سیاره درحال بررسی نشانههای احتمالی حیات هستند، اما تاکنون شواهد قطعی از وجود حیات بیگانه بدست نیامده است.
دو قطب مریخ پوشیده از یخ بوده و خاک سطح سیاره نیز حاوی دو درصد آب به نسبت کل وزن آن است؛ وجود آب، احتمال میزبانی حیات در مریخ را افزایش میدهد. همچنین نمونه خاکهایی که توسط کنجکاوی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند، از احتمال میزبانی سیاره سرخ از حیات میکروبی، در میلیاردها سال قبل خبر میدهد؛ به همین علت دانشمندان بیش از هر نقطه دیگر در منظومه شمسی بر سیاره سرخ متمرکز شدهاند.
تیتان
کشف حیات در دریاچه پیچ بیش از همه برای دانشمندانی که بدنبال یافتن نشانههای حیات بر روی تیتان هستند، هیجانانگیز است. تیتان به عنوان بزرگترین قمر سیاره زحل، بیش از هر جرم آسمانی دیگر در منظومه شمسی شبیه زمین است، اما این قمر یخزده به جای اقیانوسهای آبی، میزبان دریاچههای هیدروکربن وسیع است.
محققان عنوان میکنند که احتمال وجود قطرات مخلوط آب و آمونیاک درون دریاچههای چرب تیتان- مشابه قطرات آب موجود در دریاچه پیچ- وجود دارد. تحقیقات بعدی در خصوص چگونگی زنده ماندن میکروبها در آب گرفتار در نفت به دانشمندان برای درک بهتر ارگانیسمهای احتمالی در تیتان کمک خواهد کرد.
انسلادوس
قمر سیاره زحل دارای یک پوسته منجمد است که یک اقیانوس عمیق زیر سطحی را پوشش داده است. برخی دانشمندان معتقدند که امکان بررسی آب پنهان درعمق انسلادوس بدون انجام حفاری از طریق پوسته با ضخامت 40 کیلومتر امکانپذیر است.
فضاپیمای کاسینی ناسا 101 آبفشان بخار آب و یخ را از شکستگیهای نزدیک به قطب جنوب این قمر شناسایی کرد؛ اگر این تودهها ناشی از یک اقیانوس مدفون باشد، کاوشگر بعدی میتواند ترکیبات اقیانوس را بدون فرود بر سطح مورد ارزیابی قرار دهد.
اروپا
اگر آب کلید حیات باشد، اروپا امیدوار کنندهترین کاندید برای جستجوی حیات بیگانه در منظومه شمسی محسوب میشود؛ این قمر سیاره مشتری احتمالا میزبان یک اقیانوس آب مایع در زیر پوسته ضخیم یخ است.
در سالهای اخیر دانشمندان موفق به کشف حیات میکروبی در محیطهای خشن اقیانوسی بر روی زمین شدهاند که میتواند نوید دهنده کشف حیات مشابه در مکانی مانند قمر اروپا باشد؛ «جیمز کامرون: فیلمساز سرشناس آمریکایی سال 2012 در سفر به عمیقترین گودال جهان موفق به کشف 68 گونه جدید میکروب شد و دانشمندان سال گذشته موفق به کشف حیات میکروبی در دریاچهای در قطب جنوب در عمق ورقههای عظیم یخ شدند.
ناسا قصد دارد کاوشگری به نام Europa Clipper را راهی قمر اروپا کند؛ ماموریت این کاوشگر بررسی گازهای بخار آب از قطب جنوب این قمر عنوان شده است. استفاده از ابزار علمی پیشرفته بر روی این کاوشگر به کشف نشانههای احتمالی حیات کمک خواهد کرد.
شناسایی هزاران سیاره جدید با ماهواره گایا
تحقیقات جدید نشان میدهد، ماهواره گایا متعلق به آژانس فضایی اروپا طی چند سال آینده قادر به شناسایی هزاران سیاره جدید خواهد بود که برخی از آنها از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردارند.
براساس تحقیقات صورت گرفته توسط محققان دانشگاه پرینستون در آمریکا و دانشگاه لوند در سوئد، ماهواره گایا در طول ماموریت پنج ساله خود قادر به کشف 21 سیاره بیگانه خارج از منظومه شمسی خواهد بود و اگر این ماموریت به 10 سال افزایش پیدا کند، گایا میتواند بیش از 70 هزار سیاره فراخورشیدی را شناسایی کند.
ابزار مختلف ماهواره گایا قادر به نشان دادن اجرام نادری در کهکشان راه شیری مانند سیاراتی 25 تا 50 برابر اندازه مشتری در مدار ستارگان کم جرم موسوم به کوتولههای سرخ هستند.
سیاراتی که تاکنون شناسایی شدهاند، مناطق بسیار خاصی از فضا را اشغال میکنند؛ اما ماهواره گایا قصد دارد علاوه بر تهیه فهرست کاملی از سیارات، مناطقی که تاکنون بطور کامل مورد بررسی قرار نگرفتهاند را در جستجوی سیارات فراخورشیدی جدید مورد ارزیابی قرار دهد.
این کشفیات میتواند به محققان برای درک بهتر از تعداد، تنوع و توزیع سیارات در کهکشان راه شیری کمک کند.
ماهواره گایا متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) دسامبر 2013 به فضا پرتاب شد و در ماموریت پنج ساله خود، حرکت، ویژگیهای فیزیکی و فاصله از زمین حدود یک میلیارد جرم آسمانی در کهکشان راه شیری را با دقت بیسابقهای مورد بررسی قرار میدهد.