گزارشی از مشکلات دانشجویان معلول:
مصائب دانشجویان معلول
محمدامین خلیلزاده*
خیلی از افراد در این دوران دوست دارند که تحصیلات عالی داشته باشند چرا که هم برای آنان شان اجتماعی میآورد و هم امکان کسب شغلی بهتر را فراهم میکند، دانشجویان معلول که شرایط جسمی خاصی دارند در این مسیر با مشکلات جدی مواجهاند که میتواند در صورت حل نشدن آنها به انزوا و آسیب اجتماعی آنان منجر شود.
حق تحصیل یکی از همین حقوق میباشد که به صراحت در قانون اساسی آمده و در این راه باید امکانات لازم جهت بهره گیری دانشجویان معلول فراهم شود.
بنا بر آمار منتشر شده، از جمعیت 4 میلیونی دانشجویان کشور هم اکنون 25 هزار نفر از دانشجویان معلول میباشند که با توجه به مشکلات و سختیهایی که در راه تحصیل آنان وجود دارد، توجه بیشتر وزارتین علوم وتحقیقات و علوم پزشکی برای حل مشکلات این قشر از دانشجویان ضروری به نظر میرسد.
حمایتهای قانونی و کاستیهای اجرایی
در ماده هشت قانون جامع حمایت از معلولان آمده است: معلولان نیازمند واجد شرایط در سنین مختلف میتوانند با معرفی سازمان بهزیستی کشور از آموزش رایگان در واحدهای آموزشی تابعه وزارتخانههای آموزش و پرورش، علوم تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دیگر دستگاههای دولتی و نیز دانشگاه آزاد اسلامی بهرهمند گردند.
اما اجرای این قانون با کاستیها و ضعفهای زیادی مواجه شده است، از جمله این کاستیها میتوان به عدم تامین بودجه مربوطه و ناهماهنگی میان بهزیستی و موسسات اموزشی اشاره کرد که باعث بروز مشکلات جدی بر سر تحصیل دانشجویان معلول شده است در مواقع بسیاری معلولان از عدم پرداخت هزینههای تحصیل خود سخن میگویند و در مواردی نیز کل هزینه پرداخت نمیشود و مبالغ واریزی در حکم کمک هزینه تحصیلی میباشد.
حرکت در مسیر صعب العبور
یکی از مشکلاتی که دانشجویان معلول با آن مواجه هستند مربوط به محیط و فضاهای آموزشی مورد استفاده آنها میباشد که بر رنج ضایعه جسمانی آنها میافزاید و حتی در مواردی باعث ترک تحصیل عدهای از آنان میشود.
عدم وجود آسانسور در مراکز آموزشی، سطح شیبدار، صفحههای کلید مخصوص، امکانات مربوط به خط بریل، تابلوهای راهنما برای افراد ناشنوا، سرویسهای بهداشتی فرنگی و همچنین سرویسهای ایاب و ذهاب که معلولان بتوانند برای فعالیتهای خود مورد استفاده قرار بدهند در کنار کارگاهها و میزهای غیر قابل انطباق با وضعیت جسمی معلولان از مشکلات پیش روی آنها میباشد.
در زمینه فضای پارک ماشین مخصوص معلولان نیز مشکلات جدی وجود دارد، حتی در بعضی دانشگاهها امکان عبور و مرور ماشین در فضای دانشگاه به دلیل محدودیتهای ایجاد شده توسط خود دانشگاهها سلب شده که برای این دسته از دانشجویان مشکلات جدی ایجاد میکند.
در بخش نامه وزارت علوم که تیر ماه 91 در خصوص فضاسازی دانشگاهها آمده بر حل این مشکلات تاکید جدی شده است اما متاسفانه در بسیاری از دانشگاهها، دانشجویان معلول هنوز مشکلات جدی را در سر راه دارند.
امروز در بسیاری از دانشگاههای جهان امکانات ویژهای برای دانشجویان معلول در نظر گرفته میشود، یا حتی دانشگاههای مخصوص افراد معلول ساخته شده است، در ایران نیز اخیرا یک دانشگاه با امکانات خاص برای معلولان افتتاح شده که در رشتههای محدودی دانشجو جذب میکند اما قطعا باید قدمهای بیشتری در جهت حل مشکلات دانشجویان معلول برداشته تا آنها نیز در جامعه به انزوا کشیده نشوند. چه بسا از میان همین دانشجویان، محققان و مخترعانی بزرگ برای میهن عزیزمان پرورش یابد.
* دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد