علت ابتلا به تیک عصبی
تیکها جزو اختلالات حرکتی شایع در کودکان هستند که در بزرگسالان نیز دیده میشود، این اختلال معمولا قبل از 18 سالگی درمان میشود و با پیادهروی، شنا و رعایت بهداشت خواب قابل کنترل است.
تیک حرکات تکراری است که به شکلهای مختلف مانند پلکزدن مکرر، بالاانداختن شانه، چین انداختن بینی، صاف کردن گلو و... خود را نشان میدهد.
تیکها به دو شکل صوتی و حرکتی خود را نشان میدهند، تیکهای صوتی با صاف کردن گلو، حالتی شبیه دفع خلط، صدای ناگهانی خود را نشان میدهند.
در تیکهای حرکتی، فرد در دست، پا و صورت خود حرکاتی تکراری انجام میدهد که غیر ارادی است.
«توره» به تیکهای پیچیدهای گفته میشود که گاهی ترکیبی از تیکهای صوتی و حرکتی است، همچنین فرد قبل از تیک احساس میکند که باید کارهایی را انجام دهد، مثلا فردی که شانههایش را بالا و پایین میاندازد میگوید احساس خستگی درشانههایم میکنم و باید با این حرکت آنها را تخلیه کنم.
تیکها خلاف سایر اختلالات حرکتی دیگر که در خواب ایجاد میشوند، موقع استراحت و خواب از بین میروند، همچنین فرد مبتلا میتواند در کوتاه مدت تیک را کنترل کند، اما بعد از آن با شدت بیشتری به این رفتارهای تکراری میپردازد، مثلا اگر از فردی که تیک حرکتی پلکزدن چشم دارد بخواهیم که برای دقایقی پلک نزند قادر است این کار را انجام دهد، اما پس از آن با شدت بیشتری پلک میزند.
معمولا مبتلایان به تیک به دارو نیاز ندارند و این اختلال در مدت کوتاهی از بین میرود.
کودکان را منع نکنید
آگاهی به اولیا مدرسه درباره منع نکردن دانشآموزان مبتلا به انجام رفتارهای تکراری بسیار مؤثر است چرا که اگر فرد مبتلا را از انجام این حرکات تکراری منع کنیم استرس بیشتری بر آنها وارد میشود و همین امر میتواند تیک را افزایش دهد.
برخی انواع تیکها طول میکشند و در عملکرد شغلی و اجتماعی فرد مبتلا اختلال ایجاد میکنند، همچنین در برخی تیکها حرکات شدید گردن دیده میشود که ممکن است به ستون فقرات آسیب وارد کند بنابراین در این موارد به تجویز دارو نیاز است.
تیک با افزایش استرس بیشتر میشود
مبتلایان باید خود را در معرض استرس، اضطراب و بیخوابی قرار ندهند چرا که این سازهها منجر به افزایش و تشدید تیک آنها میشود، همچنین برخی داروها مانند ضد تشنجها در کودکان ایجاد تیک میکنند و برخی از داروهایی که جزو مشتقات دوپامین هستند نیز در بزرگسالان تیک به وجود میآورند.
ضربه به سر و سکته مغزی زمینه بروز تیک
برخی افراد به دنبال ضربه به سر، سکته مغزی و مسمومیت با منواکسید کربن دچار تیک میشوند که این موارد در افراد بزرگسال دیده میشود.
اختلال تیک در کودکان زودگذر است و تیکهای توره که پیچیدهتر هستند نیز تا قبل از 18 سالگی کنترل شده و نیاز به دارودرمانی ندارند.
علت ابتلا به تیک چیست؟
علت ابتلا به تیکها ممکن است ژنتیکی یا بدون علت باشد، همچنین برخی بعد از عفونتهای استرپتوکوکی تیک میگیرند که خوشبختانه با توجه به آنتی بیوتیکهایی که وجود دارد این احتمال بسیار کمتر شده است.
برای درمان تیک در کودکان باید همه عوامل فشارزا را از بین ببریم، درمورد بزرگسالان نیز انجام ورزش روزانه به مدت یک ساعت پیادهروی میتواند استرس ناشی از فعالیتهای روزمره را کاهش دهد.
برخی خانمهای خانهدار میگویند موقع خرید بیشتر از یک ساعت پیادهروی میکنند این در حالی است که پیادهروی به قصد ورزش با پیادهروی که ناشی از فعالیت دیگر است متفاوت بوده چرا که پیادهروی به خاطر انجام امور روزمره خود عامل استرس محسوب میشود.
شنا کنید و خوب بخوابید
شنا، خواب مناسب و رعایت بهداشت زندگی میتواند در کاهش استرس و ابتلا به اختلالاتی که فشارهای روانی عامل ایجاد آنها هستند، مؤثر باشد بر این اساس توصیه میشود تا افراد به ویژه کسانی که شبها تا دیروقت بیدار میمانند و صبح تا نیمروز میخوابند به رعایت بهداشت خواب پرداخته و خود را در معرض استرس و ابتلا به اختلالاتی مانند تیک قرار ندهند.