از «اخلاق» آغاز کنید!
سید سعید مدنی
چند روز پیش یکی از دوستان تحریریه پس از احوالپرسی کردن و گفتن «خسته نباشید»، پرسید: «دیشب دربی لندن بین تیمهای چلسی و تاتنهام را دیدید؟ دربی داغ و بازی خوبی بود، اما رفتار مربیان دو تیم از همه بهتر بود. خیلی محترمانه و دوستانه با هم خوش و بش کردند و همه چیز تمام شد و رفتند برای بازی بعدی!» بعد از کمی مکث گفت: «اخلاق...!» و... و اشاره و منظور دوستمان را همه فهمیدیم. متوجه شدیم که دارد به اتفاقات اخیر فوتبال و درگیریها و بگومگوهای میان مربیان دو تیم پرطرفدار کشورمان، طعنه میزند.
خوشبختانه در واکنش به اتفاق ذکر شده برخلاف بعضی که نان و تیراژ و « دیده شدن»شان در گروی دامن زدن به اینگونه دعواها و برخوردهای ناخوشایند است، بسیاری از اهالی ورزش و فوتبال از پیشکسوت و کارشناس گرفته تا حتی طرفداران این تیمها، موضع انتقادی و گلایهآمیز داشتند و خلاصه هیچکس از افراد ذکر شده، مهر تایید پای اینگونه درگیریهای لفظی نگذاشت. واقعیت این است که این نوع برخوردها، درگیری شخصی میان دو فرد حقیقی نیست، بلکه خیلی فراتر از آن، حکایت از فضای حاکم بر فوتبال کرده و بسیاری از واقعیتهای تلخ را که پشت برخی از تعارفات کلیشهای و بزک کردنهای تهوعآور پنهان شده و تقریبا همه سعی در ندیدن و پنهان کردن آنها داریم، آشکار میکند.
این اتفاقات که نظیر و شبیه آن در فوتبال ما کم نیست و با شدت و ضعف میان اهالی و عناصر این جمع و خانواده رخ میدهد، بیش از هر چیز از کمرنگ شدن اخلاق و روحیات ورزشکاری و پهلوانی حکایت میکند. متاسفانه آنچه برای مسئولان ورزش و فوتبال کمترین اهمیت را دارد، اینگونه مسائل است. مسائل اخلاقی که اگر رعایت نشود کار در هیچ حوزه و عرصهای پیش نمیرود. اینکه پیامبر اسلام(ص) هدف خود را از بعثت، تمام کردن و اشاعه مکارم اخلاقی میداند (انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق) شوخی نیست و نباید از کنار آن سرسری و به راحتی گذشت. هرچند بعضیها برای توجیه رفتار خود و دستیابی به اهداف شخصی این اصول معنوی و حیاتی را نادیده میگیرند یا اصلا منکر میشوند اما تاریخ و تجربیات گران سنگ و غیر قابل انکار ثابت میکند و صریح و قاطع به ما میگوید که اگر «اخلاق» نباشد، هیچ کاری در هیچ عرصهای پیش نمیرود، خاصه جایی مثل ورزش که هدف اصلی و مهمترین کارکرد آن «تعلیم و تربیت» و به اصطلاح «آدمسازی» است و بعد، چیزهای دیگر.
مسئولان و بزرگترهای ورزش ما نیز اگر روزی خواستند به معنای واقعی ورزش مستعد ایران را در مسیر پیشرفت قرار دهند باید به رعایت اخلاق و رواج ارزشهای اخلاقی بها دهند و با پشتوانه قانون، با هر خطاکار و متخلفی- هرکسی که میخواهد باشد- برخورد کنند و اگر میبینیم ورزش ما علیرغم همه داشتههای مادی و انسانی اوضاعی نابسامان و حتی ناخوشایند دارد، شک نکنیم که یکی از اصلیترین دلایل آن بیتوجهی کردن به اخلاق و رعایت ارزشهای اخلاقی است.
متاسفانه یکی از اصول حیاتی و مهم دیگری که در ورزش ما کمرنگ شده و خیلی وقتها سلیقهای با آن برخورد میشود، «قانون» است و این خود علت اصلی بداخلاقیها و حرمتشکنیها و انحرافات و خلافکاریهای رایج در ورزش است. با نگاهی دقیق به ورزش دنیا و کاروبار کشورهای پیشرفته در این حوزه، حتما و بدون تردید این نتیجه به دست میآید که در آنجا این دو اصل اشاره شده، با شدت و قاطعیت و بدون تعارف درباره همه (نه هرکسی که با ما نیست!!) اعمال میشود و با هیچ فرد و مقامی در هیچ مقطع و بهانهای (مثلا الان مصلحت نیست، فعلا شرایط حساس است، بازیهای مهمی در پیش است و طرف برای ورزش خیلی زحمت کشیده و... خلاصه اینگونه حرفهای مفت و بهانههای واهی) رودربایستی و تعارف ندارند.
همین اواخر برخورد مقامات ورزش و فوتبال اسپانیا با رئیس متخلف فدراسیون فوتبال این کشور را دیدیم و شاهد بودیم که در همان شب قهرمانی و جشن و غرور ملی و... نسخه طرف را پیچیدند و هنوز هم که هنوز است، دست از سر کچلش! برنداشتهاند. ما که داعیهدار اخلاق و مدعی پیروی از پیامبر اخلاق هستیم، عملا از چه مرام و مکتبی متابعت میکنیم؟ ما اگر راست میگوییم و پیرو واقعی ابرمردی هستیم که میگفت اگر دنیا را به من بدهند تا پر کاهی را از دهان موری جدا کنم، این کار را نخواهم کرد، چرا وضعیت اخلاقی و رفتاریمان به جایی رسیده که برای کسب امتیاز بیشتر و رسیدن به یک کاپ حلبی و رفتن به مسافرت خارجی و... حاضریم همه حرمتها و کسوتها و ارزشهای اخلاقی را زیر پا بگذاریم و دروغ بگوییم و بند و بست کنیم و...؟!
تاکید میکنیم که اگر روزی، روزگاری مسئولان خواستند به ورزش مستعد ایران سروسامانی بدهند و واقعا و به طور جدی به آن بپردازند، فقط یک راه دارد: باید پیش از فکر کردن به مقام و مدال و نتیجه و قهرمانیهای زودگذر- آن هم به هر وسیله و چنگ زدن به هر ابزار- از «اخلاق» آغاز کرده و «قانون» را بر سرتاپای فضای این ورزش حاکم کنند. والسلام.