اظهارات تازه پوتین و پاشینیان درباره بحران قرهباغ و گذرگاه لاچین
سران کشورهای روسیه و ارمنستان درباره بحران قرهباغ و مسدود ماندن گذرگاه لاچین از سوی جمهوری آذربایجان و همینطور اختلافاتی که بین این دو کشور بروز کرده است، مواضعی اتخاذ کردند.
روابط جمهوری ارمنستان و روسیه طی روزها و هفتههای اخیر با تنشهایی مواجه بوده است. همهچیز در این میان به روابط بین آذربایجان و ارمنستان و مسئله کریدورهای «زنگزور» و «لاچین» برمیگردد. جمهوری آذربایجان در جنگ سال 2020 بخشهای بزرگی از قرهباغ را تحت کنترل خود درآورد و در ماههای گذشته نیز با اعمال محدودیتهایی، دسترسی ارمنستان از طریق کریدور لاچین به منطقه قرهباغ را با محدودیت جدی مواجه ساخته است. دولت باکو همچنین با همراهی ترکیه و با سوءاستفاده از شرایط منطقه ظاهراً تصمیم گرفته است کریدور «زنگزور» در نوار مرزی بین ایران و ارمنستان را تصرف کرده و خاک اصلی خود را به جمهوری خودمختار نخجوان و از آنجا به ترکیه متصل کند؛ موضوعی که جمهوری اسلامی ایران به صراحت اعلام کرده است که اجازه چنین کاری را نخواهد داد.
در این میان ارمنستان که تا پیش از این، روابط خوبی با روسیه داشت به نظر میرسد که با این کشور دچار مشکلاتی شده و مدتی است آن را متهم میکند، بهعنوان متحد سنتی این کشور در مقابل اقدامات آذربایجان و ترکیه ساکت و بیعمل نشسته است. همین مسئله زمینه دور شدن ایروان از مسکو و نزدیک شدن به آمریکا را فراهم کرده است.
از همینرو روز دوشنبه رزمایش ۱۰ روزه موسوم به «شریک عقاب» با شرکت ۸۵ نظامی آمریکایی و ۱۷۵ سرباز ارمنی آغاز شد. روسیه اما تمامی اتهامات ارمنستان را رد کرده و همچنان میگوید که بازیگر کلیدی در قفقاز محسوب میشود و ارمنستان را نیز متحد سنتی خود میداند. روز جمعه (17 شهریور) نیز وزارت خارجه روسیه «واغارشاک هاروتونیان» سفیر ارمنستان در این کشور را برای «گفتوگوی جدی» درباره برخی «اقدامات غیردوستانه» از سوی ایروان احضار کرد. به گزارش خبرگزاری «اسپوتنیک»، به گفته این وزارتخانه، مقامهای ارمنستانی اخیراً اقدامات غیردوستانهای را علیه روسیه انجام دادهاند که شامل آغاز روند تصویب «اساسنامه رُم»، سفر همسر «نیکول پاشینیان» نخستوزیر ارمنستان به کییف پایتخت اوکراین و برگزاری رزمایش مشترک با آمریکا میشود. طبق این گزارش، مسکو همچنین یادداشت اعتراضی خود را به سفیر ارمنستان بهدلیل «اظهارات توهینآمیز» مطرحشده توسط «آلن سیمونیان» رئیس مجلس ملی این کشور علیه
«ماریا زاخارووا» سخنگوی وزارت خارجه روسیه و بهطور کلی این وزارتخانه تحویل داد. این وزارتخانه در ادامه تاکید کرد «در عین حال مسکو قاطعانه معتقد است روسیه و ارمنستان متحد باقی میمانند و همه توافقات درخصوص توسعه و تقویت مشارکتها بهطور کامل به نفع مردم دو کشور اجرائی خواهد شد.»
اظهارات جدید پوتین و پاشینیان
سران روسیه و ارمنستان همچنین در اظهارات جدیدی به بحران کنونی قرهباغ و همچنین بسته ماندن کریدور لاچین واکنش نشان دادند.
پوتین روز سهشنبه در «اجلاس اقتصادی شرق» که در «ولادیووستوک» در شرق دور روسیه آغاز شده، گفت: نخستوزیری ارمنستان اساسا حاکمیت جمهوری آذربایجان بر قرهباغ را به رسمیت شناخت و آن را بهسادگی در بیانیه پراگ اعلام داشت... ما این را میدانیم، اینجا چیزی برای گفتن وجود ندارد، حالا الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان به من میگوید آیا میدانید که ارمنستان مالکیت آذربایجان بر قرهباغ را به رسمیت شناخته است؟ هیچ مشکلی در مورد وضعیت آن وجود ندارد، یعنی مسئله حل شده است؟ و رهبران ارمنستان علناً موضوع را اعلام کردهاند.»
به گزارش ایسنا پوتین همچنین در پاسخ به این سؤال که آیا در روابط آمریکا و ارمنستان دور برگشتی وجود دارد یا خیر، گفت: فکر نمیکنم اینجا هیچ چرخشی اتفاق بیفتد. ما میبینیم و درک میکنیم که چه اتفاقی در حال رخ دادن است. پوتین همچنین گفت، با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان در ارتباط است و مشکلی در این ارتباط وجود ندارد. او گفت: نخستوزیر ارمنستان برای من نامهای نوشت. ما با او در ارتباطیم. مشکلی با ارمنستان و نخستوزیرش نداریم. معاون نخستوزیر روسیه نیز همزمان اعلام کرد که این کشور ارمنستان را بهعنوان متحد خود در نظر میگیرد و با آن همانند متحد رفتار میکند.
نخستوزیر ارمنستان نیز با بیان اینکه درمورد وضعیت تنش مرزی با آذربایجان بارها با رئیسجمهوری روسیه گفتوگو کرده است، گفت: ولادیمیر پوتین بهطور قطع از این موضوع آگاهی کامل دارد. به گزارش ایرنا از خبرگزاری آرمنپرس، «نیکول پاشینیان» در گفتوگو با تلویزیون ارمنستان در پاسخ به این سؤال که چرا روز شنبه بهجای تماس با پوتین با سران سایر کشورهای منطقه گفتوگو کرده است، گفت: درواقع، نخستین تماس تلفنی من با رئیسجمهور پوتین بود. پاشینیان با اشاره به رئیسجمهور روسیه ادامه داد: وی قطعا از وضعیت آگاه است، گذرگاه لاچین از دسامبر (آذر 1401) سال گذشته مسدود بوده و از آن زمان من دهها گفتوگو با رئیسجمهور روسیه داشتم. ولی متأسفانه وضعیت از آخرین گفتوگوی ما تغییر نکرده است. نخستوزیر ارمنستان تاکید کرد که هدف تمام تماسهای تلفنیاش اطلاعرسانی به همتایان او درباره نکات خاصی بود که آنها از آن بیاطلاع بودند. پاشینیان اوایل هفته گذشته نیز در مصاحبه با روزنامه ایتالیایی ریپابلیکا اعلام کرد: سیاست کشورش مبنی بر اتکا به روسیه برای تضمین امنیت خود یک اشتباه استراتژیک است زیرا مسکو قادر به انجام آن در یک منطقه گسترده نیست. نخستوزیر ارمنستان، روسیه را به ناتوانی در تضمین امنیت کشورش در مقابل آذربایجان متهم کرد و افزود: مسکو در حال خروج از منطقه قفقاز جنوبی است و بهخاطر همین ایروان در تلاش است روابط نظامی خود را با کشورهای غربی بیشتر کند. اظهاراتی که واکنش «دیمیتری پسکوف» سخنگوی کاخکرملین را بهدنبال داشت و در یک کنفرانسی خبری در مسکو سخنان نخستوزیر ارمنستان را رد کرد و گفت: «روسیه بخشی جداییناپذیر از منطقه قفقاز جنوبی است پس نمیتواند جای دوری برود. روسیه نمیتواند ارمنستان را رها کند. تعداد ارمنیهایی که در روسیه ساکنند حتی از ارمنیهای ساکن خود ارمنستان بیشتر است... روسیه به ایفای نقش منسجم و حیاتی خود در باثبات کردن و زدودن درگیری از این منطقه ادامه خواهد داد.»