چشم طمع روباه پیر به الازهر برای نفوذ بین مسلمانان

«بریتانیا» از زمان عقب‌نشینی از غرب آسیا به عنوان یک نیروی استعماری، پس از بحران سوئیس در سال ۱۹۵۶، کوشیده است تصویر خود در جهان اسلام را بهبود ببخشد و یک طرح حل و فصل نزاع «عربی-اسرائیلی» را به نام خود تبلیغ کند. حالا «بی.بی.سی»‌ رسانه ملکه انگلیس گزارش کرده اسنادی که به موجب قانون آزادی اطلاعات به دست آمده، نشان می‌دهد که برنامه‌ریزان سیاست در انگلیس مشتاق بوده‌اند به مؤسسه الازهر مصر به عنوان یکی از ابزارهای دستیابی به اهدافشان، اظهار احترام کنند تا شاید بدین ترتیب در دل مسلمانان جایی برای خود باز کنند!
در همین راستا «تونی بلر»، در دوم مه ۱۹۹۷ (۱۲ اردیبهشت ۱۳۷۶)، پس از پیروزی حزب کارگر در انتخابات تاریخی، تصدی منصب نخست‌وزیری انگلستان را به دست آورد و پس از چند روز، «جُرج کاری»، اسقف اعظم کانتربری (کلیسای انگلیس) از «محمد طنطاوی»، شیخ وقت‌الازهر برای سفری رسمی به انگلیس در چارچوب گفت‌وگوی ادیان دعوت به عمل آورد. در زمان سفر شیخ الازهر به انگلیس در ۱۹ تا ۲۳ مه ۱۹۹۷ (۲۹ اردیبهشت تا ۲ خرداد ۱۳۷۶)، «دومینیک چیلکات»، منشی ویژه وزیر خارجه انگلستان، نامه‌ای به «فیلیپ بارتون»، منشی ویژه نخست‌وزیر این کشور فرستاد و بر اهمیت بهره‌برداری از حضور شیخ‌الازهر در لندن برای بهبود تصویر انگلیس در جهان اسلامی تأکید کرد.
بارتون در نامه‌ای که تنها تعداد ‌اندکی از مقامات و مشاوران ارشد انگلستان از آن اطلاع یافتند، شیخ الازهر را عالی‌ترین و محترم‌ترین شخصیت اسلامی در جهان دانست. از دیدگاه دیپلماسی انگلیس، دیدار تونی بلر و شیخ طنطاوی حتی در حد گرفتن عکس با یکدیگر نیز، امری مهم قلمداد می‌شد. این نامه همچنین تمایل حکومت «حسنی مبارک»، رئیس‌جمهور یا دیکتاتور وقت مصر را برای ترتیب دادن این دیدار، علی‌رغم آگاهی از این‌که بلر در آن زمان به شدت درگیر مسائل داخلی بود، نشان می‌دهد.
بر اساس مکاتبات پنهانی دولت انگلیس، مشاوران تونی بلر به دنبال این بودند که به مسلمانان این تصور را بدهند که انگلیس با الازهر موافق است، و ممکن است در استفاده از شهرت این نهاد قدیمی در متقاعد کردن مسلمانان عامه در این موضوع که «طرح حل و فصل مناقشه اعراب و اسرائیل مغایرتی با اسلام ندارد»، مفید باشد. اسناد نشان می‌دهد که وزارت خارجه انگلیس در ارزیابی‌های خود به این نتیجه رسید که منافعی که از سفر شیخ الازهر حاصل می‌شود، از هر عکس‌العملی حتی از سوی حامیان اسرائیل در بریتانیا بالاتر است. منشی وزیر خارجه انگلیس گفته بود: «تنها بعد منفی مورد انتظار این دیدار این است که شیخ الازهر در گذشته بیانیه‌هایی با لحن تند علیه ‌اشغالگری اسرائیل در قدس صادر کرده و احتمال کمی وجود دارد که لابی طرفداران اسرائیل چنین بیانیه‌هایی را بازیابی کند. با این حال، ما معتقد نیستیم که این یک خطر جدی است.»