گزارشی از رزمایش ذوالفقار ۱۴۰۱ ارتش
دانیال بهمنش
ارتش جمهوری اسلامی ایران در جریان برنامههای سالیانه تمرینی- رزمی خود؛ رزمایش «ذوالفقار ۱۴۰۱» را در بازه هشتم لغایت دوازدهم دیماه سال جاری برگزار کرد. این رزمایش که، به صورت مشترک و با حضور نیروهای چهارگانه ارتش طرحریزی گردید، در منطقهای به وسعت دو میلیون کیلومتر مربع شامل نواحی جنوب شرقی کشور، سواحل مکران و حد فاصل شرق تنگه هرمز الی بندر گواتر در دریای عمان و همچنین محدوده اقیانوس هند تا مدار ده درجه شمالی اجرا شد.
در این رزمایش؛ گستره وسیعی از یگانهای عملیاتی ارتش جمهوری اسلامی من جمله: یگانهای پیاده، رزمی، مهندسی، مکانیزه، توپخانه، موشکی، مخابراتی، جنگ نوین، لجستیکی، تیپ نیروهای ویژه هوابرد (تیپ ۶۵ نوهد) و بالگردهای هوانیروز از نیروی زمینی؛ هواپیماهای شکاری، بمبافکن، شناسایی، ترابری- تاکتیکی، سوخترسان، گشت دریایی و طیف وسیعی از پهپادها با وظایف گوناگون از نیروی هوایی؛ سامانههای ضدهوایی توپخانهای و موشکی در بردهای عملیاتی مختلف، راداری، پهپادهای هدف و رهگیر، جنگ الکترونیک، ارتباطی، پست نظارت و فرماندهی از نیروی پدافند هوایی؛ و انواع شناورهای سطحی، زیرسطحی، یگان پروازی هوادریا و تیپ ویژه تفنگداران دریایی از نیروی دریایی با پشتیبانی جهاد خودکفایی ارتش و تحت فرماندهی قرارگاه مرکزی ذوالفقار آجا، بیش از ۲۰۰ طرح مختلف عملیاتی را در محیطی مشابه شرایط جنگی تمرین کردند.
پیش از آغاز رزمایش، انتقال تسلیحات، ادوات و نفرات اعزامی با بهرهگیری از توان لجستیکی منجمله یگانهای نیروبر /تانکبر و هواپیماهای ترابری نهاجا صورت پذیرفت. سپس و با آغاز مرحله اصلی رزمایش که از ساعات پایانی شب هشتم دیماه و با رمز مقدس «یا فاطمه زهرا (س)» در محدوده جنوب شرق کشور انجام گرفت؛ نخست یگانهای عملیاتی نیروی دریایی در تاریکی شب و با بهرهگیری از تکاوران دریایی مجهز به تسلیحاتی همچون موشکهای دوش پرتاب میثاق، موشکهای ضد زره تاو و دهلاویه و پشتیبانی آتش توپخانهای؛ دفاع مستحکم از سواحل را تمرین کردند.
صبح روز بعد؛ تکاوران نیروی دریایی با همراهی یگانهایی از نیروی زمینی، عملیات تاخت آبی- خاکی گستردهای را، به سواحل دشمن فرضی اجرا کردند. در این تمرین نیروهای عملیاتی با استفاده از توان پروازی هوادریا منجمله بالگردهای AB-212، SH-3D و هواناوهای BH-7 و همچنین زیردریاییها مرطوب، قایقهای تندرو و ناوچههای موشکانداز اقدام به حضور در مناطق ساحلی نموده وتانکهای تی ۷۲ و نفربرهای بیامپی ۲ از نیروی زمینی نیز با بهرهگیری از ناو لجستیکی ج.ا.ا لاوان، انتقال در حداقل زمان و یورش به سواحل (عملیات بیچینگ) را تمرین کردند؛ همچنین مینریزی، عملیات توپخانهای و راپل نیروها از بالگرد در محیط درگیری و آغشته به جنگ الکترونیک، بخش دیگری از ماموریتهای صورت گرفته در این روز است.
همزمان با تمرینات ساحلی، انواع پهپادهای رزمی ارتش؛ شامل مهاجر ۶، ابابیل ۵، ابابیل ۳ نوین و آرش نیز عملیاتهای محوله خود را؛ به انجام رساندند. در این رزمایش پهپاد ابابیل ۵ برای نخستین بار در نقش رزمی اقدام به رهاسازی بمب قائم نمود و مهاجر ۶ نیز با مداومت پروازی بالا، طرح گشت، نظارت و شناسایی ۲۴ ساعته را، عهدهدار شد، ضمن آنکه پهپادهای انتحاری همچون آرش بر ضد اهداف عمل کردند که در بخشی از رزمایش؛ ناحیه شبیهسازی شده از پایگاه دریایی کشور متخاصم با بهرهگیری از پهپادهای انتحاری و رزمی به پرواز در آمده از ناوشکن ج.ا.ا سهند در هم کوبیده شد.
شب دوم رزمایش به شلیک سامانه پدافند هوایی ارتفاع پایین مجید و بهرهگیری از کنترل آتش توپخانهای خاتم علیه اهداف متخاصم گذشت و با آغاز روز، عملیات تمرینی نیروی زمینی و در شرایط نامساعد جوی آغاز شد. در این بخش از رزمایش، یگانهای پیاده نزاجا با پشتیبانی یگانهای زرهی، توپخانه و آتش بالگردهای بل ۲۰۹ کبرا هوانیروز و در آب و هوایی به شدت بارانی؛ اهداف تعیین شده را به شدت مورد آماج حمله خود قرار دادند. همزمان در عملیات ترکیبی بالگردهای هوادریا و هوانیروز، برای نخستین بار بالگردهای بل ۲۰۹ کبرا، نشست / برخاست بر عرشه شناورهای نیروی دریایی را؛ تمرین کردند که این اقدام موجب افزایش توان عملیاتی و شعاع رزمی هوانیروز، همچنین بهبود قابلیت پشتیبانی برای ناوگان سطحی نداجا محسوب میشود.
در بخش دیگری از تمرینات برگزار شده روز دوم؛ سامانه برد متوسط پانزدهم خرداد متعلق به نیروی پدافند هوایی، یک فروند پهپاد هدف در نقش نیروی متخاصم را، منهدم نمود و همزمان جنگندههای F-4 فانتوم و Su-24 فنسر با بهرهگیری از بمبهای ۵۰۰ پوندی؛ اهداف ساحلی و دریایی را بمباران کردند. همچنین برای نخستین بار در طی رزمایشهای ارتش؛ موشک کروز نصر هواپایه با رهاسازی از یک فروند جنگنده فانتوم، هدف دریایی را منهدم ساخت و جنگنده شناسایی RF-4 و پهپادها عملیات تصویربرداری از اهداف مختلف را، به انجام رساندند.
علاوه بر پایش محدوده رزمایش با بهرهگیری از هواپیماهای شناسایی- عکسبرداری، گشت دریایی همچون P-3F اوریون و فوکر ۲۷ و پهپادهای نهاجا، وظیفه تامین امنیت فضای منطقه بر عهده شبکه یکپارچه پدافند هوایی بود که در حین برگزاری تمرینات، اخطارهای قاطع به هرگونه عملیات نیروهای فرامنطقهای در محدوده رزمایش داده شد که؛ در یک مورد، با نقض حریم هوایی کشور و حضور یک فروند هواپیمای گشت و شناسایی P-8 پوسایدن نیروی دریایی ایالات متحده، بلافاصله عملیات رهگیری هوایی صورت پذیرفت که منجر به ترک منطقه توسط هواپیمای بیگانه گردید.
اما روز و شب سوم رزمایش ذوالفقار ۱۴۰۱، با تمرینات گستردهای همراه بود. ساعاتی پس از نیمهشب، سامانه برد متوسط مرصاد نیروی پدافند هوایی با بهرهگیری از موشک شاهین، پهپادی که در نقش نیروی متخاصم عمل میکرد، به دقت منهدم ساخت و صبح فردا نیز؛ سامانه برد متوسط تلاش نپاجا، با استفاده از موشک صیاد و در شلیکی موفق، هدف خود را نابود نمود.
روز سوم رزمایش وجهههای دیگری داشت که به طور خاص در محدوده سواحل و مناطق عملیاتی نیروی دریایی برگزار گردید. در این بخش از تمرینات، برای نخستین بار اژدر میعاد با شلیک از زیردریایی سنگین کلاس طارق در محدوده اقیانوس هند؛ رسما به سازمان رزم نداجا ملحق شد. همچنین شلیک اژدر والفجر از زیردریایی غدیر و رهاسازی اژدر مارک ۴۶ از بالگردهای ضدزیردریایی SH-3D سیکینگ، بخش دیگری از برنامههای روز سوم را به خود اختصاص داد.
در ادامه، شناورهای سطحی نداجا نیز خوش درخشیدند و ابتدای امر، ناوچه موشکانداز نجم اقدام به شلیک موشک کروز نصر نمود و پس از آن ناوشکن ج.ا.ا الوند؛ موشک کروز برد بلند قدیر را شلیک کرد که؛ به دقت هدف خود را منهدم ساخت و نهایتا سامانه موشکی ساحل به دریای ولایت ۵ برای نخستین به صورت عملیاتی، مورد بهرهبرداری نداجا قرار گرفت.
روز پایانی رزمایش نیز به برگزاری رژه باشکوه دریایی و از مقابل ناو سرفرماندهی ج.ا.ا سهند گذشت و در این مراسم که با حضور فرماندهان ارشد نیروهای مسلح برگزار شد، انواع شناورهای سطحی، زیرسطحی و همچنین پروازی هوادریا، نیروی هوایی و هوانیروز از مقابل دیدگان حاضرین عبور کردند.
در پایان لازم به ذکر است که؛ پیام اصلی این رزمایش حفظ امنیت پایدار در منطقه راهبردی خاورمیانه و جلوگیری از دخالت بیگانگان است که؛ این مهم با بهرهگیری از دستاوردهای بومی ساخت متخصصان داخلی و مراکز دانشبنیان و همچنین اجرای ماموریتها، با بهرهگیری از دانش نوین حاصل شده که، علاوهبر امنیت کشورمان، صلح برای همسایگان را به ارمغان میآورد.