آثار سوء «فقر» از نظر امام علی(ع)
على(ع) به فرزند عزيزش محمد، معروف به ابنالحنفيّه، درباره فقر مىفرمايد:
فرزند عزيزم! من از ديو مهيب فقر بر تو مىترسم، از او به خدا پناه ببر،
1. اثر اول فقر- فَانَّهُ مَنْقَصَهًٌْ لِلدّينِ؛ فقر، موجب نقصان دين است.
«فقر موجب نقصان دين است» يعنى چه؟ يعنى فقر گناه است؟ نه، فقر، گناه نيست، اما فقر، آدمى را كه ايمان قوى نداشته باشد زود وادار به گناه مىكند.
بسيارى از گناهان هست كه از فقر و احتياج، ناشى مىگردد، لذا رسول اكرم (صلىاللهعليهوآله) فرمود: كادَ الْفَقْرُ انْ يَكونَ كُفْراً؛ فقر نزديك به سرحد كفر است.(الکافي، جلد۲، صفحه۳۰۷) فقر، روح را عاصى و عزيمت(اراده) را ضعيف مىكند.
2. امام علی اثر دوم فقر را فرمود: مَدْهَشَهًٌْ لِلْعَقْلِ؛ فقر، فكر را پريشان و دهشتزده مىكند.یعنی عقل و فكر در اثر احتياج و فقر و نبودن وسائل زندگى تعادل خود را از دست مىدهد، انسان ديگر نمىتواند خوب در قضايا فكر كند؛ همان طورى كه مصيبتها توليد پريشانى فكر و خيال مىكند.
3. اثر سوم فقر را، فرمود: داعِيَهًٌْ لِلْمَقْتِ؛ يعنى فقر، سبب ملامت و سركوبى و تحقير مردم و در نتيجه سبب پريشانى روح و موجب عقدهاى شدن انسان مىگردد.
يا شايد مقصود اين جمله اين است كه تو با مردم عداوت پيدا خواهى كرد و مردم را مسئول بدبختى خود خواهى خواند.
* مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (احترام حقوق و تحقير دنيا(بيست گفتار))، ج23، ص746-745 با تلخیص و ویرایش جزئی