تبعات اقتصادی ادامه جنگ اوکراین از نگاه بانک جهانی، بلومبرگ و پولیتیکو

سرویس خارجی-
بانک جهانی و رسانه‌های آمریکایی بلومبرگ و پولیتیکو در گزارش‌هایی جداگانه نسبت به ابعاد نگران‌کننده جنگ اوکراین بر افزایش تورم و گرسنگی در جهان هشدار داده و برخی نیز نوشته‌اند، بازنده اقتصادی این جنگ، غربی‌ها هستند.
48 روز از جنگ اوکراین می‌گذرد و این جنگ تبعات بسیار گسترده سیاسی، اقتصادی و امنیتی در منطقه و جهان به دنبال داشته است. به لحاظ تحولات میدانی بر اساس گزارش‌ها تمرکز جنگ بر «شرق اوکراین» است. رئیس‌منطقه خودمختار«دونتسک» گفته بندر راهبردی «ماریوپل» به کنترل نیروهای جدایی طلب «دونتسک» در آمده‌اند. نیروهای روس هفته گذشته خروج از برخی نواحی اوکراین از جمله مناطق «کیف» را کلید زده و مسکو اعلام کرده بود در مرحله بعدی جنگ در اوکراین، تمرکز بر روی «دونباس» خواهد بود. در همین حال، شبکه «سی‌ان‌ان» هم بر اساس تصاویر ماهواره‌ای از حرکت کاروان نظامی هشت مایلی (۱۳ کیلومتری) ارتش روسیه به سمت مناطق شرقی و جنوبی اوکراین خبر داده بود.
اما در عرصه اقتصادی هشدارها درباره تاثیر این جنگ بر میزان تورم، کمبود کالاهای اساسی و گرسنگی مردم جهان بالا گرفته است. جنگ میان بزرگترین صادرکننده سوخت فسیلی و یکی از بزرگترین صادرکنندگان گندم و دانه‌های روغنی جهان، کل اقتصاد دنیا را با رشد کندتر و تورم سریعتر مواجه کرده است. روسیه صادرکننده عمده انرژی و فلزات است و اروپا ۴۷ درصد گاز طبیعی و ۲۵ درصد نفت مورد نیاز خود را از روسیه وارد می‌کند. همچنین روسیه و اوکراین بیش از ۲۵ درصد صادرات جهانی گندم را در اختیار دارند که با وقوع جنگ، این موضوع بر تولید و صادرات گندم تاثیر بسزایی گذاشته است. بنابراین، کمبود عرضه و قیمت‌های بالاتر انرژی و مواد غذایی به تورم فزاینده دامن می‌زند. به گزارش باشگاه خبرنگاران کشور‌هایی که دارای تجارت مستقیم با این دو کشور هستند و صنعت گردشگری دارند، فشار‌های بیشتری را احساس خواهند کرد. اقتصاد‌های متکی به واردات نفت شاهد کسری‌های مالی و تجاری بیشتر و فشار تورمی بیشتر خواهند بود، اگرچه برخی از صادرکنندگان مانند کشور‌های غرب آسیا و آفریقا ممکن است از قیمت‌های بالاتر سود ببرند.
هشدار بانک جهانی
بانک جهانی نیز با انتشار گزارشی درخصوص تبعات جنگ اوکراین پیش‌بینی کرده که تولید ناخالص داخلی کشورهای منطقه اروپا و آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۲ به طور متوسط حدود ۴.۱ درصد کاهش خواهد یافت که دو برابر بیش از تبعات رکود حاصل از همه‌گیری ویروس کرونا در این منطقه خواهد بود. به گزارش «یورو نیوز» بر پایه این گزارش، کشورهای منطقه اروپا و آسیای مرکزی به دلیل ارتباطات قوی تجاری، مالی و مهاجرتی با روسیه و اوکراین، احتمالا بیش از سایر نقاط جهان متحمل آسیب اقتصادی حمله نظامی روسیه به اوکراین خواهند شد.در میان کشورهای منطقه اروپا و آسیای مرکزی، ارمنستان، گرجستان، قزاقستان و ترکیه بیش از ۷۵ درصد گندم خود را از روسیه و اوکراین وارد می‌کنند. البته کشورهای غرب آسیا و آفریقا نیز به واردات گندم و سایر کالاهای روسی و اوکراینی از جمله دانه‌های روغنی و خوراک دام و طیور متکی هستند که ادامه جنگ می‌تواند امنیت غذایی آنها را هم به خطر بیندازد. بانک جهانی همچنین توضیح داده که جنگ و تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا علیه روسیه با ایجاد اختلال در مسیرهای تجاری موجب افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه در سطح جهانی شده است. رخدادی که می‌تواند موجب افزایش قیمت محصولات و اختلال در زنجیره ارزش طیف گسترده‌ای از صنایع، از جمله مواد غذایی، خودرو، ساخت و ساز، پتروشیمی و حمل‌ونقل شود. در ادامه این گزارش پیش‌بینی شده که نرخ رشد اقتصاد جهانی بر پایه مدل سازمان همکاری اقتصادی و توسعه حدود ۱ درصد کاهش یابد و به ۳ درصد برسد.
این نهاد بین‌المللی همچنین پیش‌بینی کرده که نرخ رشد اقتصادی اوکراین در سال ۲۰۲۲ به منفی ۴۵ درصد برسد و نرخ جمعیت فقرا در اوکراین (بر پایه درآمد ۵.۵ دلار در روز) از ۱.۸ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۱۹.۸ درصد در سال ۲۰۲۲ افزایش یابد. این نهاد بین‌المللی برآورد کرده که تولید ناخالص داخلی روسیه نیز در سال ۲۰۲۲ به دلیل تحریم‌های اعمال شده از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا ۱۱.۲ درصد کاهش یابد. بانک جهانی بر پایه سناریوهای سازمان ملل مبنی بر شدت‌گیری جنگ و طولانی بودن مدت آن، نسبت به افزایش فقر در سرتاسر جهان به دلیل کمبود مواد غذایی و گرانی هشدار داده است.
بلومبرگ: گرسنگی افزایش می‌باید
نشریه بلومبرگ نیز در گزارش مشابهی نوشته با افزایش قیمت مواد غذایی ناشی از اختلال در زنجیره تامین، ‏بحران گرسنگی در جهان افزایش می‌یابد. بر اساس این گزارش جنگ اوکراین در زنجیره‌های تامین مواد غذایی در منطقه حساس دریای سیاه آشفتگی ایجاد کرده، جریان‌های تجارت جهانی را برهم زده و وحشت از کمبود اقلام اساسی نظیر گندم و روغن‌های خوراکی را دامن زده است. این امر موجب شده قیمت‌های مواد غذایی که قبل از این درگیری هم رو به افزایش بود، در سطح بی‌سابقه‌ای بالا رود و شاخص هزینه‌های جهانی سازمان ملل، ماه پیش ۱۳ درصد مجددا افزایش یابد. این افزایش قیمت به این علت است که حدود یک چهارم کل تجارت غله جهان در منطقه دریای سیاه صورت می‌گیرد. افزایش هزینه‌ها باعث شده برخی کشور‌ها واردات را متوقف کنند و به دنبال منابع تازه‌ای باشند یا از ذخایر محلی استفاده کنند، راه‌حل‌هایی که به گفته «ارین کولییر»، اقتصاد دان سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، در بلندمدت اثربخش نیستند. فائو می‌گوید قیمت‌ها از اواسط ۲۰۲۰ در سطح جهانی حدود ۷۵ درصد افزایش یافته است. سازمان ملل نیز هشدار داده قیمت‌ها ممکن است همچنان در سطحی بیشتر افزایش یابند.
روسیه، پیروزاقتصادی جنگ
پولیتیکو هم در گزارشی با اشاره به جنگ اوکراین نوشته: «اگر شما فکر می‌کنید که روسیه در اوکراین در حال برنده شدن نیست، این را در نظر بگیرد که درآمد ماهانه صادرات گاز روسیه نسبت به یک سال قبل سه برابر شده است؛ مارین لوپن رهبری یک بلوک سیاسی طرفدار روسیه را در فرانسه برعهده‌ دارد که ریاست جمهوری را دور از دسترس خود نمی‌بیند و از امروز رهبران غربی بار دیگر وارد مسکو می‌شوند تا با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه درباره یک سازش درباره اوکراین رایزنی کنند.»
به گزارش ایسنا، در ادامه گزارش «پولیتیکو» آمده: «یکی دیگر از موضوعاتی که باید به آن اشاره داشت این است که پوتین درحال پیروزی در جنگ اقتصادی است. با مقایسه درآمدهای روسیه از فروش گاز متوجه می‌شویم که صادرات در حال رشد است و قیمت آن هم در مقایسه با پارسال در اوج خود است. اروپا بزرگترین واردکننده گاز و غلات از روسیه است و جنگ اوکراین موجب شده تا هزینه‌های زندگی در اروپا افزایش یابد و این به نارضایتی‌ها دامن زده است. به عبارت دیگر، حتی اگر شما در حال تحقیر در میادین نبرد باشید، می‌توانید برنده باشید.»
اوپک: نمی‌توانیم کسری نفت را جبران کنیم
دبیرکل اوپک نیز اعلام کرده این سازمان توانایی تامین کسری عرضه ناشی از تحریم‌های روسیه به بازار را ندارد. «محمد بارکیندو»، دبیرکل سازمان کشور‌های صادرکننده نفت (اوپک) در دیدار روز دوشنبه با مسئولان اتحادیه اروپا ضمن هشدار نسبت به تحریم‌های نفتی علیه روسیه افزود جایگزین کردن این میزان از کاهش احتمالی عرضه نفت روسیه به بازار جهانی امری غیرممکن خواهد بود.
هشدار نفتی بایدن به هند
خبر دیگر اینکه رئیس‌جمهور آمریکا در یک نشست مجازی یک‌ ساعته درخصوص حمله روسیه به اوکراین با نخست‌وزیر هند گفت‌وگو کرد. به گزارش ایسنا، به نقل از خبرگزاری رویترز، در این نشست مجازی جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا به «نارندرا مودی»، نخست‌وزیر هند هشدار داده که خرید نفت از روسیه «به نفع» هند نیست. او درخصوص موضع هند نسبت به روسیه نیز این طور موضع گرفت که: «ما می‌دانیم که هند به عنوان مصرف‌کننده اصلی نفت روسیه محسوب نمی‌شود. ما درخصوص اعلام ممنوعیت واردات نفت از روسیه صریح بوده‌ایم. اما سایر کشورها باید تصمیم خود را بگیرند. دولت آمریکا از هند می‌خواهد که درخصوص افزایش واردات و خرید نفت از روسیه عجله نکند. خرید نفت بیشتر از روسیه به نفع هند نیست و ممکن است واکنش آمریکا به حمله روسیه را تضعیف کند.» هند تلاش کرده است تا روابط خود را با روسیه متعادل نگه دارد و از اعمال تحریم‌ها علیه این کشور خودداری کرده است. در میان فشارهای آمریکا بر کشورهای جهان برای کاهش خرید گاز از روسیه، وزیر خارجه هند از خرید گاز کشورش دفاع کرده و گفته مصرف گاز روسیه در اروپا چندین برابر هند است. او در یک کنفرانس خبری مشترک با همتای آمریکایی خود و همچنین وزرای دفاع آمریکا و هند، گفته بود: «اگر به خرید انرژی از روسیه نگاه می‌کنید، پیشنهاد می‌دهم که توجهتان را بر اروپا متمرکز کنید.»