اروپایی که همیشه باید زیر دِین آمریکا باشد
فاطمه قاسمآبادی
یکی از ژانرهای پرطرفدار در سینما و تلویزیون، ژانر جنگی است. در این ژانر بهخصوص، هر کشوری در مورد جنگ یا جنگهای خودش با دیگر کشورها، روایتهای مختلفی را به تصویر میکشد و از زاویه دید خودش، جنگ و مقصران جنگ را بررسی میکند.
در مورد مانور روی جنگ و قهرمانسازی در سینما، هالیوود توانسته گوی سبقت را از دیگر رقبای اروپاییش برباید و با ساختن فیلمها و سریالهای جنگی با کیفیت، در جهت تبلیغات بر حق بودن موضع خودش، اقدام کند و پس از هالیوود هم سینمای انگلستان سعی کرده در این میان با ساخت فیلمهای جنگی، قهرمانان درجه دوی خود را پس از قهرمانان آمریکایی، به خورد مخاطبین دنیا بدهد.
ساخت فیلمهای ژانر جنگی به قدری برای غرب مهم است که همیشه بودجه خاص خودش را دارد و هر سال چند عنوان فیلم جنگی تازه به لیست بلند بالای ساختههای قبلی، اضافه میشود.
در مورد فیلمهای جنگی مربوط به جنگ جهانی دوم در چند سال اخیر اروپا هم میتوان گفت که، بیشترشان مستقیم یا غیرمستقیم به مدح و ستایش آمریکاییها که در جنگ علیه نازیها با آنها همکاری کردند، میپردازند و دیگر هیچ خبری از نگاه مخصوص کشورهای اروپایی در سینما وجود ندارد و همه چیز در جهت بیشتر شبیه شدن و نزدیک شدن به فیلمهای آمریکایی پیش میرود.
فیلم «نبرد فراموش شده» به کارگردانی «ماتیس ون هایکنینگن جونیور» محصول سال 2021 هلند است که از طریق شبکه نت فلیکس به پخش جهانی رسید. این فیلم در مورد مقاومت مردم هلند و کمک متفقین برای آزادی هلند از دست نازیها است.
داستان نبرد متفقین
داستان فیلم نبرد فراموش شده در «زِیلاند» (یکی از استانهای جنوب غربی کشور هلند است) میگذرد که در سپتامبر ۱۹۴۴، تحت اشغال آلمان نازی است. در طول داستان نشان داده میشود که پس از پیاده شدن متفقین در «نرماندی»، جنگ شدت میگیرد و بهخاطر قدرت نیروهای آمریکایی، کار برای آلمانها سخت میشود.
خانوادهای که داستان حول زندگی آنها در طول جنگ روایت میشود، شامل دختری به نام «تونتجه» است که در دفتر شهرداری کار میکند و پدر پزشکش و برادرش «دیرک».
تونتجه و پدرش، برای در امان ماندن در این آشفته بازار جنگ وگریز، همه سعیشان این است که از طرفداریِ هر یک از دو طرف جنگ اجتناب کنند ولی دیرک، که عقاید خودش را دارد، به تازگی به یکی از گروههای مقاومت هلند پیوسته است و مسیری خلاف پدر و خواهرش را در پیش گرفته است. پس از مدتی دیرک، به دلیل حمله به یک دسته آلمانی در حال عبور از شهر، دستگیر میشود و برای افشای نام سایر اعضای مقاومت، تحت شکنجه قرار میگیرد و در نهایت هم اعدام میشود... .
پس از مرگ دیرک، تونتجه که دیگر نمیتواند بیطرف باقی بماند، به سمت گروههای مقاومت کشیده میشود و چون میداند دیرک بهطور مخفیانه از مواضع توپخانه آلمانی در امتداد رودخانه «اسخلده» عکس گرفته است، سعی میکند این عکسها را به کمک بهترین دوستش «جانا» به نیروهای متفقین و آمریکاییها که در جزیره «والچرن» پیشروی می کنند، برسانند... .
تمرکز روی جنگ جهانی دوم
در بین ساختههای غربی و بهخصوص انگلیسی و آمریکایی از جنگها، سهم زیادی از این ساختهها، به جنگ جهانی دوم میرسد.
جنگ جهانی دوم از این جهت برای آمریکا مهم است که دقیقاً بعد از پیروزی در آن، آمریکا به ابرقدرت بیرقیب جهان تبدیل شد و توانست جایگاه خودش را بهعنوان کشوری که نقطه پایان جنگ را گذاشته است و به نوعی این فلاکت را تمام کرده است، تثبیت کند.
هرچند که در جنگ جهانی دوم هرچه آمریکا قدرت گرفت، در عوض قدرت انگلستان تحلیل رفت و این جنگ به نوعی روند نابودی و سقوط انگلستان را در جهان تندتر کرد ولی از طرفی، انگلستان بهعنوان مهمترین عضو اروپایی جبهه متفقین هم علاقه زیادی به نمایش کشورش بهعنوان ناجی دنیا در جنگ جهانی دوم دارد و به همین دلیل است که برای آمریکا و انگلیس جنگ جهانی دوم و نمایش چهره قدرتمند از خودشان در این جنگ و از طرف دیگر تخریب آلمانی ها، به شدت مهم است.
فیلم نبرد فراموششده، به مجموعه تلاشهایی برمیگردد که در نهایت به آزادی هلند منجر شد و قرار است در این فیلم هم مانند دیگر ساختهها در مورد جنگ جهانی دوم، مخاطبین چهره قدرتمند و بر حقی از این دو کشور ببینند و البته که تکرار کنند، تلاشهای چه کشورهایی به موقع به داد اروپا رسید و بقیه کشورها را از چنگ حکومت نازی نجات داد.
هلندی یا آمریکایی؟
فیلم «نبرد فراموششده»، اولین فیلم هلندی محصول مشترک نتفلیکس با هلند و دومین اثر سینمایی پرخرج هلند است ولی نه از نظر کیفیت ساخت و نه از نظر داستانپردازی، حکایت جدیدی برای مخاطبینش ندارد.
جنگ جهانی دوم و کوچههای پر از سرباز اسلحه به دست و سرباز آلمانی که از یهودیان متنفر است و در روند داستان به بر حق بودن جبهه خودی شک میکند و .... همه اینها مجموعه تکراری را بهوجود میآورند که مخاطبین فیلمهای جنگی با آن آشناست.
البته فیلم میتوانست بهخاطر نشان دادن یک زاویه دید دیگر از جنگ جهانی دوم از کشوری مانند هلند، برای مخاطبین جذابیت داشته باشد ولی سازندگان نخواستند این کار را بکنند و بهخاطر نوع روایت داستان، نبرد فراموششده، میتوان گفت، اگر زبان هلندی فیلم را در نظر نگیریم، مخاطبین را در زمان دیدن این فیلم، به یاد فیلمهای آمریکایی و انگلیسی و روایتهای آنها میاندازد... با وجود اینکه هلند بیشترین سرمایهگذاری را روی این فیلم کرده اما هیچ اثری از سبک زندگی و نگاه مردم هلند نسبت به جنگ جهانی دوم دیده نمیشود و بهخاطر همین هم فیلم نبرد فراموششده نه یک فیلم هلندی که در حد یک فیلم درجه دو انگلیسی، که حرف جدیدی برای گفتن ندارد و تکرار سطح پایینتری از فیلمهای هالیوودی و انگلیسی است، باقی میماند.
کممخاطب و شکستخورده در گیشه
فیلم نبرد فراموششده، با توجه به فیلمنامه تکراری و شخصیتپردازیهای ضعیفش، نتوانست نظر مخاطبین عام را به خود جلب کند. از آنجاییکه صحنههای نبرد و جنگ و خونریزی در این فیلم پشتسر هم اتفاق میافتند و داستان هم جذابیت و کشش خاصی ندارد، فیلم از نیمه به بعد، به شدت خستهکننده میشود و جذابیت نصفهنیمهاش را هم برای مخاطبین از دست میدهد.
فیلم نبرد فراموششده با بودجه 14 میلیونی خود، تنها توانست پنج و نیم میلیون در گیشه فروش داشته باشد و یک شکست مالی برای تهیهکنندگانش باشد.
البته منتقدین هم استقبال چندانی از این فیلم نکردند و این فیلم تنها در حد ساختهای درجه دو، برای تقدیر و عرض ادب هلند به آمریکا و انگلیس باقی ماند.