نمایشگاه ایران پلاست و جای خالی صنایع پاییندستی شهرستان بندرماهشهر
ایران پلاست که به عنوان تخصصیترین رویداد صنعت پتروشیمی شناخته میشود، محلی برای گردهم آمدن شرکتهای پتروشیمی است و
هر یک از شرکتها تلاش میکند با حضوری پررنگ در این نمایشگاه به معرفی محصولات، خدمات و دستاوردهای خود بپردازد و در این میان، سرمایهگذاران داخلی یا خارجی پس از آشنایی بیشتر با حوزه تولیدات صنایع پتروشیمی، شاید به فکر راهانداختن یک کسب و کار جدید یا تکمیل زنجیره تولیدات خود بر پایه محصولات پتروشیمیایی بیفتند.
غرفههای شرکتهای پتروشیمی بخشی از این نمایشگاه بود، بخش دیگر اما مربوط به صنایع پایین دستی بود، صنایعی که اکثر آنها با تامین خوراکشان از همان شرکتهای پتروشیمی انواع فراوردهها را تولید میکنند و شاید بتوان گفت که هدف ذاتی این دست نمایشگاهها معرفی همین صنایع پایین دستی است که برخی از آنها در صورت حمایت میتوانند تولیدات خود را متنوعتر و گستردهتر کنند و علاوهبر بینیاز کردن کشور به واردات برخی اقلام، به اشتغالزایی نیز کمک کنند. شرکتهایی که به پشتوانه تامین خوراکشان از سوی شرکتهای پتروشیمی میتوانند انواع کارگاهها و کارخانهها را از قبیل لوله سازی، بستهبندی، لاستیک سازی، تولید لوازم بهداشتی، مبلمان، مواد شوینده، پلاستیکها و انواع دستگاهها برای تولید بسیاری از محصولات با مواد اولیه تامین شده از شرکتهای پتروشیمی راهاندازی کنند.
در اغلب کشورهای صاحب نام در حوزه پتروشیمی، این صنعت جهت اشتغالزایی شناخته نمیشود و احداث یک پتروشیمی با اولویت اصلی ایجاد شغل، به دلیل هزینههای بالای راهاندازی واحدهای تولیدی آن، چندان توجیه اقتصادی ندارد اما اگر یک پله پایینتر برویم یعنی جایی که کارخانههای کوچکتر انواع محصولات را با استفاده از مواد اولیه پتروشیمیایی تولید میکنند، معادلات تغییر خواهد کرد.
در صنایع پایین دستی هزینه راهاندازی خط تولید یک محصول بسیار پایینتر است و علاوهبر ارزانتر بودن دستگاهها، خوراک این کارخانهها به شکل راحت تری تامین میشود و مشکلات و خطرات در روند تولید این محصولات در مقایسه با خط تولید محصولات پتروشیمایی بسیار پایینتر است.
یکی از مزیتهایی که سرمایهگذاران برای راهاندازی یک کارگاه یا کارخانه به دنبال آن میگردند، تامین خوراک از نزدیک ترین تولیدکننده و با کمترین قیمت است، مزیتی که باعث کاهش هزینهها و سودآوری بیشتر میشود و در حالی که این مزیت در دو هاب پتروشیمی ایران یعنی عسلویه و بندرماهشهر بیشتر از هرجای دیگری دیده میشود، اما شاهد آن هستیم که بندرماهشهر کمترین سهم را از این بازار پرسود دارد و این مزیت که همان نزدیکی به تامینکننده مواد اولیه(شرکتهای پتروشیمی) بوده، مغفول مانده است.
کم نیستند کسانی که در بندرماهشهر توانایی مالی برای راهاندازی صنایع پایین دستی را دارند و با کمی ترغیب و مانع زدایی از پیش روی آنها میشود امید به ایجاد تحولی در این حوزه داشت، تحولی که یکی از بزرگترین معضلات منطقه که همان بیکاری است را تا حدود زیادی برطرف میکند اما گاهی کار چنان سخت میشود که سرمایهگذاران عطای راهاندازی کسب و کار در منطقه را به لقای آن میبخشند.
شهرستان بندرماهشهر از غرفههای نمایشگاه ایران پلاست در حوزه صنایع پایین دستی بیبهره بود و همین موضوع نشان میداد که چقدر امکان انجام کار در این حوزه وجود داشته و در این سالها تنها توجهمان به این بوده که چند نفر دیگر را میتوان در یکی از شرکتهای پتروشیمی بکار گرفت.
در اولویت قرار دادن جوانان بومی برای استخدام در شرکتهای پتروشیمی و تشویق سرمایهگذاران برای سرمایهگذاری در صنایع پایین دستی و ایجاد تسهیلات برای آنها، دو بالی هستند که در کنار هم میتوانند گره اشتغال و بیکاری در شهرستان بندرماهشهر را باز کنند و صرفا ایجاد فشار برای بهکارگیری چند نفر در شرکتهای پتروشیمی کاری از پیش نخواهد برد.
احسان خجستهفرد