تضمین شرعی بودن قوانین و مقررات برعهده شورای نگهبان است
دکتر هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان در کارگاه تخصصی جایگاه شورای نگهبان در نظام حقوقی کشور که در حوزه علمیه مروی به صورت حضوری و مجازی برگزار شد، اظهار داشت: شورای نگهبان یکی از مهمترین نهادها برای پاسداری از شرع مقدس و قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران است. شورای نگهبان موظف است مصوبات را از این حیث که مطابق شرع و قانون اساسی باشند، بررسی کند؛ در دنیا هم، نهادهایی همانند شورای نگهبان با عناوین مختلفی وجود دارد مثل دادگاه قانون اساسی و شورای قانون اساسی که از جهت پاسداری از قانون اساسی، ماموریتهایی نزدیک به شورای نگهبان دارند و از این حیث، در کشورهای مختلف شورای نگهبان وجود دارد، منتهی با نامهای متفاوت.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی شورای نگهبان، وی با بیان سوابق تاریخی در مورد شورای نگهبان، بیان داشت: وجود نهاد صیانتکننده از شرع و قانون اساسی، قبل از انقلاب نیز یک دغدغه میان مردم و علما بوده است و سابقه آن به اصل طراز در متمم قانون اساسی مشروطه بازمیگردد که در آن، تقریباً یک نهادی مشابه شورای نگهبان فعلی پیشبینی شده بود که مصوبات مجلس را بررسی کند تا خلاف شرع نباشند اما متاسفانه با توجه به مشکلات و ابهاماتی که در این مورد وجود داشت، این مسئله در آن دوره عملا فرصت اجرایی شدن پیدا نکرد ولی این دغدغه همچنان وجود داشت.
سخنگوی شورای نگهبان خاطرنشان کرد: در جلسات کارشناسی و تخصصی برای بررسی مصوبات، گاهی اوقات مثلا برای یک کلمه یا یک جمله و یا یک عبارت، اعضای شورای نگهبان ساعتها بحث و بررسی میکنند و طبیعتا فضای مباحث جلسه کاملا تحلیلی و استدلالی است.
طحان نظیف تصریح کرد: یک کار خوبی هم در سالهای اخیر صورت گرفته و آن اینکه در پژوهشکده شورای نگهبان یک بانک نظرات و سوابق مصوبات اعم از طرح و لایحه و مشروح مذاکرات البته تا جایی که پیاده شده ایجاد شده که تحت عنوان سامانه نظرات شورای نگهبان، تمام نظرات شورای نگهبان را به صورت دستهبندی شده، منتشر میکند. به نظر بنده، این سامانه در واقع سامانه شفافیت شورای نگهبان است. اخیرا هم بخش جدیدی به این سامانه تحت عنوان «نظرات استدلالی» اضافه شده که در این بخش، استدلالها بصورت دستهبندی شده و شفاف منتشر شده است.
وی بیان داشت: یکی از وجوه قابل افتخار قانون اساسی ما این است که هر شهروندی میتواند نسبت به هر مصوبهای که از نظر او خلاف شرع یا قانون است، شکایت کند؛ اگر بگوید فلان مصوبه خلاف قانون است، دیوان عدالت اداری آن شکایت را بررسی میکند اما اگر بگوید خلاف شرع است، دیوان عدالت اداری موضوع را فقهای شورای نگهبان استعلام میکند و موضوع در دستورکار فقهای شورای نگهبان قرار میگیرد. گاهی اوقات برای بررسی شکایت یک شهروند، فقهای شورای نگهبان ۴ یا ۵ جلسه ۴ ساعته تشکیل میدهند تا موضوع را بررسی کنند. لذا تضمین شرعی بودن قوانین و مقررات، برعهده شورای نگهبان
است.