چالشهای پیش روی سازمان برنامه و بودجه در دولت سیزدهم
سازمان برنامه و بودجه هماکنون با سه چالش، ناترازی بودجه امسال، لایحه همسانسازی حقوق بازنشستگان و مخاطرات تدوین بودجه ۱۴۰۱ مواجه است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، در هشت سال گذشته محمدباقر نوبخت سکاندار سازمان مهم اقتصادی برنامه و بودجه بوده و به هر ترتیب بسیاری از اقتصاددانان تاکید دارند بخش مهمی از چالشهای اقتصادی ایران، امروز مربوط به ناترازی بودجهای به خصوص در سه سال اخیر است.
منابع بودجه سال جاری بالغ بر 1270 هزار میلیارد تومان است که بنابر اعلام بانک مرکزی در سه ماه نخست امسال، 55 هزار میلیارد تومان آن تحت عنوان تنخواه خزانه از محل پایه پولی تامین شده است. همچنین بنابر اعلام مراکز پژوهشی بودجه امسال با حداقل 250 هزار میلیارد تومان کسری روبهرو خواهد شد که این موضوع از همینجا زنگ خطر بازگشت نرخهای تورمهای بالا را به صدا درآورده است.
از سوی دیگر بحث لایحه همسانسازی حقوق بازنشستگان نیز که چندی قبل از سوی سازمان برنامه و بودجه تهیه و به دولت و سپس به مجلس ارائه شده نقدها و اظهارنظرهای مختلفی را در خصوص تشدید ناترازی بودجه به همراه داشته است.
در چنین وضعیتی سید مسعود میرکاظمی با تجربه وزارت بازرگانی و وزارت نفت با حکم سیدابراهیم رئیسی سکاندار جدید سازمان برنامه و بودجه شده است.
هرچند در یکی دو روز اخیر اظهارنظر مشخصی از وی برای تشریح نحوه مدیریت بودجه امسال و رویکرد بودجه 1401 مطرح نشده، اما به نظر میرسد بایستی هرچه سریعتر تغییرات اساسی در هزینههای جاری دولت و ایجاد منابع پایدار درآمدی اعمال گردد.
جدای از دو چالش فوری سازمان برنامه بودجه، یعنی احتمال کسری بودجه فزاینده در سال جاری و همچنین افزایش مطالبات کارمندان و مستمریبگیران، این سازمان بزودی با بزنگاه تدوین لایحه بودجه 1401 نیز مواجه خواهد شد.
سال گذشته شاهد افزایش چشمگیر مصارف بودجه به خصوص در بخش هزینههای جاری بودیم که این موضوع در صورت تداوم در لایحه بودجه 1401 می تواند به تنشهای جدی در حوزه اقتصاد کلان کشور منجر شود. در واقع درحالی بودجه 1400 نسبت به بودجه 570 هزار میلیارد تومانی سال1399 تقریبا دو برابر شد که هرگونه افزایش بیپشتوانه هزینهها در بودجه 1401 در مقطعی که چشمانداز مشخصی از منابع پایدار وجود ندارد، میتواند مخاطرات جدی از جمله شوک تورمی جدید و ... برای اقتصاد ایران ایجاد کند.
به نظر میرسد اولین گام در سازمان برنامه و بودجه شکل دادن کمیته اصلاح مصارف بودجه میباشد. همچنین باید به این نکته توجه داشت که تحقق منابعی در بودجه از جمله فروش نزدیک 100 هزار میلیارد تومان سهام دولتی، وصول 30هزار میلیارد تومان حقوق گمرکی از محل افزایش نرخ محاسباتی ارز در گمرک، فروش اموال مازاد دولت، عرضه 70 هزار میلیارد تومان اوراق و از همه مهمتر ابهاماتی در خصوص تحقق درآمد 100 هزار میلیارد تومانی از محل فروش نفت و فرآوردهها فعلا چشمانداز روشنی نداشته و باید اصلاحات فوری در این زمینه نیز اعمال شود.
در همین زمینه، وزیر اسبق صمت گفت: اگر در نیمه باقی مانده سالجاری با کسری بودجه مواجه شویم و دولت سیزدهم از راهکار دولت دوازدهم برای تامین کسری بودجه استفاده کند، وضع تورم بدتر خواهد شد.
مهدی غضنفری با اعلام اینکه گلوله برفیِ تورمی که از دولت دوازدهم شکل گرفت، هنوز تخلیه نشده است، یادآور شد: حتی اگر دولت جدید سیاستهایی مجزا اعمال کند، آثار تورمی فعالیت گذشته در ماههای آینده پدیدار میشود.
وی تاثیرات تورمی را همراه با تاخیر دانست و توضیح داد: تیم اقتصادی دولت سیزدهم باید تلاش کند تا مخارج را کنترل و هزینهها را کاهش دهد و از طرفی در هزینههای جاری سیاستهای انقباضی داشته باشد.