نقش کشورهای بیگانه در تحولات این روزهای تونس
سرویس خارجی-
«قیس سعید» رئیسجمهور تونس یکشنبهشب در اقدامی غیر منتظره، نخستوزیر را برکنار و فعالیتهای پارلمان این کشور را به مدت 30 روز به حالت تعلیق درآورد. مخالفان این اقدام را «کودتایی تمام عیار» خواندهاند. با این وجود رئیسجمهور تونس اعلام کرده هیچ کودتایی در کار نبوده و او صرفا از اختیارات قانونی خود استفاده کرده است. از سوی دیگر برخی از رسانهها و احزاب تونسی معتقدند که ناآرامیهای تونس حاصل دخالت کشورهای دیگر است. برخی نیز نام کشورهای فرانسه، عربستان و امارات را آورده و نقش این دوکشور در تحولات تونس را «پررنگ» دانستهاند. اتحادیه سراسری کار تونس قویترین نهاد سیاسی و اقتصادی این کشور که دارای نفوذ زیادی در محافل مختلف این کشور آفریقایی است، معتقد است کودتایی در کار نبوده و در عین حال از «قیس سعید» رئیسجمهور این کشور خواسته، ضمانتهای قانون اساسی را در ازای تدابیر فوقالعادهای که اتخاذ کرده است، مشخص کند. به گزارش القدس العربی، این اولین موضع اتحادیه کار تونس از زمان اعلام تعلیق فعالیت پارلمان و برکناری دولت توسط رئیسجمهور این کشور است. اتحادیه کار تونس که از سال ۲۰۱۱ بازیگر اصلی در مهندسی دوره گذار سیاسی در تونس بوده پس از نشست دفتر اجرایی خود است که، موضعش را در حمایت از جنبش مردمی علیه فقر و فساد اعلام میکند. اتحادیه مشاغل تونس تأکید کرده اقدامات استثنایی انجام شده توسط رئیسجمهور باید همراه با مجموعهای از ضمانتهای اساسی باشد و مهمترین آنها نیاز به کنترل اهداف تدابیر و اقدامات فوقالعادهای است که در این شرایط اتخاذ میشود. در همین حال «محمد البوغدیری» معاون دبیرکل اتحادیه سراسری کار تونس در گفتوگو با المیادین با تاکید بر اینکه رایزنیها با ریاست جمهوری همچنان ادامه دارد، گفته:«پس از رایزنی با کارشناسان قانون اساسی معلوم شد که تصمیمهای قیس سعید مبتنی بر قانون اساسی است». البوغدیری ضمن اشاره به درخواست چند هفته پیش اتحادیه کار تونس برای برگزاری انتخابات زودهنگام گفت: «نقش ما حفظ حاکمیت ملی و تعامل مثبت با قدرتهای خارجی و خنثی سازی هر گونه دخالت خارجی است، زیرا این اتحادیه به وضوح از نقشه مداخلات بیگانگان آگاه است». در واقع این اتحادیه ضمن تایید تلویحی مداخلات خارجی در این تحولات میگوید، کودتایی در کار نیست.
کدام کشورها نقش دارند؟
دخالت عوامل خارجی در تحولات تونس ابتدا روز دوشنبه (فردای اقدام رئیسجمهور تونس در برکناری نخستوزیر) از سوی برخی چهرههای سیاسی و رسانهای مطرح شد. مجتهد افشاگر معروف عربستانی گفته بود حوادث تونس کودتای «قیس سعیّد» رئیسجمهور این کشور برای برچیدن حزب النهضه به روش کودتای «عبدالفتاح السیسی» رئیسجمهور مصر برای کنار زدن اخوانالمسلمین بود. وی در حساب توئیتری خود نوشته بود: «این کودتا با همکاری السیسی، بن زاید، بن سلمان و فرانسه انجام شد...کودتاچیان تعداد زیادی از مزدوران احزاب چپگرا را برای تظاهرات به خیابانها سوق دادند تا برای تصمیمات صادره از رئیسجمهور جشن بگیرند. البته این تعداد برای اثبات شور و شادی مردمی کافی نبود و شبکه العربیه و دیگر رسانهها مجبور شدند به جعل و استفاده از تصاویر تظاهرات قدیمی روی آورده و به دروغ آنها را تظاهرات و شادی مردمی از تصمیمات رئیسجمهور جا بزنند». مجتهد همچنین نوشته که عربستان و امارات با وجود اختلافات کنونی اما درباره حمایت از این کودتا اتفاق نظر دارند.
کودتا نکردم
از سوی دیگر، رئیسجمهور تونس شامگاه دوشنبه با ایراد سخنانی دلایل خود را درخصوص تصمیمی که برای برکناری نخستوزیر و تعلیق فعالیت پارلمان و اتخاذ تدابیر فوقالعاده در این کشور اعلام کرد. به گزارش شبکه الجزیره، «قیس سعید» با بیان اینکه اوضاع در نهادهای دولتی تونس به سطحی غیرقابل قبول رسیده بود، گفت: «اتفاقات دیروز کودتا نبوده و اجرای متن قانون اساسی است. من بر مبنای قانون اساسی تصمیمی گرفتم و تعجبم که برخی از وقوع کودتا حرف میزنند». او ضمن درخواست از ملت تونس برای حفظ آرامش و عدم پاسخ به اقدامات تحریکآمیز گفت: «من نمیخواهم قطره خونی از کسی بریزد، در حالی که برخی میخواهند انقلاب مردم را مصادره کرده و بر اراده ملت مسلط شوند». رئیسجمهور تونس با بیان اینکه نخستوزیر این کشور را در جریان تصمیم خود قرارداده و با رئیسپارلمان تونس هم در این باره تلفنی صحبت کرده است، گفت: «فعالیت پارلمان کاملا به حال تعلیق درآمده است». رئیسجمهور تونس در مورد اینکه آیا اختیار برکناری نخستوزیر را داشته است، نیز اینطورموضع گرفت که به اقتضای مسئولیت خود به اجرای ماده ۸۰ قانون اساسی در این خصوص متوسل شده است.
حکومت نظامی
رئیسجمهور تونس در ادامه اتخاذ تدابیر فوقالعاده، دستور منع آمد و شد سراسری خودروها و اشخاص از ساعت هفت عصر تا شش صبح را صادر و تاکید کرد فقط به موارد اورژانسی و افرادی که در شیفت شب مشغول کار هستند، اجازه تردد داده میشود. رئیسجمهور تونس همچنین تجمع بالای سه نفر را در خیابانها و میادین شهرهای سراسر تونس ممنوع اعلام کرد. بر اساس این دستور سفر بین شهری هم در تونس حتی در غیر از ساعات ممنوعیت تردد شبانه ممنوع است. بر اساس دستور سعید، رؤسای شهرداریها و کمیتههای ورزشی و شماری از تجار اجازه سفر ندارند.
نخستوزیر برکنار شده: من تسلیمم!
همچنین «هشام المشیشی» نخستوزیر برکنار شده تونس شامگاه دوشنبه با صدور بیانیهای نسبت به اتفاقات اخیر واکنش نشان داد. المشیشی شامگاه دوشنبه در نخستین واکنش رسمی و علنی خود به این اتفاق با صدور بیانیهای گفت: «به دلیل اهتمامی که برای جلوگیری از کشیده شدن اوضاع کشور به وخامت بیشتر دارم، آن هم در شرایطی که کشور به اتحاد همه احزاب برای برون رفت از وضعیت بحرانی در همه سطوح بیشترین نیاز دارد، من به هیچ وجه نمیتوانم یک عنصر مخل یا بخشی از مشکلی باشم که اوضاع تونس را پیچیدهتر میکند... برای حفظ امنیت و جان همه تونسیها، من اعلام میکنم که همیشه طرف مردم و حقوق آنها بودهام و اعلام میکنم که به هیچ مقام و مسئولیتی در این کشور وابستگی نخواهم داشت». المشیشی تاکید کرد که مسئولیت را به شخصی که رئیسجمهور به عنوان رئیسدولت تعیین خواهد کرد، واگذار خواهد کرد و برای تیم جدید دولت تونس آرزوی موفقیت دارد.