گزارشی از شانزدهمین جشنواره بین المللی فیلم مقاومت ـ بخش نخست
جبهه مقاومت و مدافعان سلامت بر پرده سینـما
گروه گزارش
دنیای کنونی، تشنه سینمایی است که تصویری متفاوت از آنچه غرب عرضه میکند را نشان دهد. سینمایی که ضمن پاک بودن از خشونت و وقاحت، چراغ راه رستگاری، آزادگی و عدالت هم باشد. جشنوارههای خارجی از میل روشنفکران و نخبگان غربی به سینمایی متفاوت با هالیوود سوءاستفاده کرده و جریانی انحرافی را ایجاد کردهاند. جریانی که در ایران به نام سینمای شبه روشنفکری یا سینمای جشنوارهای شناخته میشود. یعنی سینمایی که در عین برخورداری از مولفههایی غیرهالیوودی اما تصویری هماهنگ با منافع غرب را به نمایش میگذارد؛ سینمایی سترون و ناتوان از ایجاد شور و حرارت برای بخشیدن روشنایی به دنیای بلا زدهامروز.
اما سینمای مقاومت را باید جایگزینی ورای هالیوودزدگی و روشنفکرنمایی دانست. سینمایی که هم از خشونت و اخلاقستیزی رهاست و هم اینکه برخلاف سینمای شبهروشنفکری، هدفش فطرت اصیل انسانی و به شور واداشتن انسان برای رسیدن به اهداف متعالی اجتماعی و فردی است؛ سینمایی که مردم ستم دیده و رنجکشان عالم را به قیام علیه مستکبران و قلدرها وادارد تا حق و حقوق خود را بستانند؛ سینمای مقاومت، سینمای گرفتن حق است! جشنواره فیلم مقاومت ایران، پایگاهی برای جریانسازی و حمایت از این نوع سینماست.
شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت، همزمان با هفته دفاع مقدس کار خود را آغاز کرد. جشنوارهای که پیش از این با عنوان «دفاع مقدس» برگزار میشد، چون صرفا نمایش دهنده فیلمهایی درباره جنگ تحمیلی هشت ساله ایران و عراق بود. اما از هشت سال قبل، با گسترش موضوعات و بخشها، به جشنواره مقاومت تغییر نام داد. چرا که این جشنواره، دیگر فقط به فیلمهای جنگی محدود نیست، بلکه به مقاومت در گستره جهانی میپردازد؛ حالا بخش عمده فیلمهای کوتاه و بلند، داستانی و مستند و انیمیشن و نماهنگ و... در این جشنواره، به جبهه مقاومت از سوریه و افغانستان تا آمریکای لاتین اختصاص دارد. البته جشنواره مقاومت، امسال نمایش فیلم در سالنهای سینما نداشت و به دلیل شیوع ویروس کرونا، برخی از برنامهها و ازجمله اکران آثار آن به صورت مجازی انجام شد.
بخشهای جدید جشنواره مقاومت
اما یکی از اتفاقات مهم در شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت را باید راهاندازی بخش «مدافعان سلامت» دانست. این بخش گویای آن است که کادر درمان، پزشکان و پرستاران و کارکنان بیمارستانها که در خط مقدم مبارزه با ویروس منحوس کرونا قرار دارند نیز امروز بخشی از فرهنگ مقاومت محسوب میشوند.
گسترده شدن بخشها و موضوعات جشنواره فیلم مقاومت، دستاندرکاران این جشنواره را برآن داشت تا برای اولین بار، جشنواره مقاومت در دو مقطع برگزار شود؛ فصل اول این جشنواره، همزمان با هفته دفاع مقدس از 31 شهریور تا ششم مهر برگزار شد و بخش دوم به مناسبت هفته بسیج، از یکم تا هفتم آذر برگزار خواهد شد.
در بخش اول، شاهد برگزاری بخشهای «مدافعان سلامت»، «جشنواره جشنوارهها» و انتخاب استانیِ بخش «فیلمسازان بسیجی» و «نشان رسول» بودیم و در فصل دوم، بخشهای «سینمای ایران و جهان»، «سیدالشهدای مقاومت»، «روایت قلم»، «نقد و پژوهش تحلیل» و انتخاب برگزیدگان ملی «فیلمسازان بسیجی» برگزار خواهد شد. شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت علاوهبر این بخشها که اغلب تازگی دارند، دارای یک بخش جدید دیگر با عنوان «سینمای سامری» هم هست که به بررسی سینمای صهیونیستی میپردازد.
مهدی عظیمی میرآبادی، دبیر شانزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مقاومت در این باره به گزارشگر کیهان میگوید: «جشنواره فیلم مقاومت دارای دو هدف عمده است؛ یکی تقویت سینمای دفاع مقدس بهعنوان سینمای طراز انقلاب و دیگری حمایت از هنرمندان سینمای انقلاب. یکی از اقدامات برای برگزاری منظم جشنواره ایجاد دبیرخانه دائمی بود. در گذشته، فاصله بین دو جشنواره باعث قطع رابطه میشد اما ایجاد دبیرخانه دائمی باعث شد کار به گونهای پیش برود که فاصله نیفتد و کارها پیگیری شود. فعلاً بنا داریم این جشنواره به صورت دو سالانه برگزار شود.»
جشنواره فیلم مقاومت در مقابل اسکار
اگر بخواهیم معادلی ایرانی برای مراسم سینمایی اسکار معرفی کنیم، بدون شک باید جشنواره فیلم مقاومت را نام ببریم. همان طور که بارها اعلام شده، جایزه اسکار با دو هدف عمده بنیان نهاده شده و برگزار میشود؛ توسعه صنعت سینمای آمریکا و بسط فرهنگ و ایدئولوژی آمریکایی. جشنواره فیلم مقاومت هم با اهداف مشابهی برگزار میشود. یعنی این جشنواره هم از یک طرف فرهنگ و آرمانهای ملی و انقلابی سرزمین ما را جلوه میبخشد و این جلوهگری به پیشرفت صنعت سینما در کشور کمک میکند. نکتهای که در صحبتهای متولی برگزاری جشنوارههای هنری مقاومت نیز شنیده شد.
محمد یاشار نادری مدیرعامل بنیاد فرهنگی روایت فتح در مراسم افتتاحیه شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت میگوید : «امروز در شرایطی قرار داریم که سینما نه یک هنر و یک صنعت که یک ظرفیت و بستر مهم برای ملتها و حکومتها به شمار میرود. سینما با سرمایه آغاز به کار کرد و با هنرتداوم یافت و با صنعت ادامه داد. اما امروز نه سرمایه، نه هنر و نه صنعت صرف است بلکه یک بستر برای بیان منویات دولتهاست. خام خیالی است که فستیوالهای رنگارنگ را صرفا رویدادهای هنری تصور کنیم....ما در این گوشه دنیا زیر پرچم اسلام در راه رسیدن به تمدن اسلامی میبایست به این پرسش پاسخ دهیم که از این ظرفیت بینظیر چگونه استفاده کردیم و نقشه آینده را چگونه ترسیم کردیم. بیشک و یقینا ذات سینمای ایران عاری از هرگونه ناخالصی است اما در برهههایی از زمان این آبراه زلال آغشته به آلودگی شده است و ما را از داشتن چنین ظرفیتی مهم و جهانشمول محروم ساخته و متاسفانه جز انگشت شماری در وسعت تولیدات سالانه سبد این ظرفیت فرهنگی خالی نگه داشته شده است. در این میان سینمای مقاومت با نگاهی جهانی و فرامرزی در جایگاهی قرار گرفته که با انتشار بینالمللی فراخوان از سرتاسر دنیا هنرمندان آزاده و آزادیخواه را برای حضور در جشنواره آماده کرده که خود واقعیتی انکارناپذیر است. تنها کافی است که به آثار رسیده به جشنواره مراجعه کنیم که تعداد هنرمندان را مشخصنماییم.»
جشنواره مقاومت، جور دیگران را میکشد!
اما کارکرد جشنواره فیلم مقاومت چیست و این جشنواره چگونه میتواند به بازتولید سینمای ملی و شریف در کشورمان کمک کند؟
محمد محمدی، کارشناس تئاتر و یکی از فعالان هنر مقاومت است که این روزها مسئولیت روابط عمومی بنیاد روایت فتح را به عهدهدارد.
وی درباره تأثیر جشنواره فیلم مقاومت به گزارشگر کیهان میگوید: «اغلب جشنوارههای هنری و به ویژه سینمایی در کشور ما متأسفانه تأثیرگذاری خوبی را ندارند، چون هدفگذاری و سیاستگذاری لازم برای آنها انجام نمیشود. مثل جشنواره فیلم فجر که علیرغم برگزاری در مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی اما نه تنها خنثی است که در برخی زمینهها در تضاد با اهداف انقلاب عمل میکند. در این فضا، این وظیفه به عهده برخی از جشنوارهها موضوعی است که در رأس آنها جشنواره فیلم مقاومت قرار دارد که جور کمبودها و کاستیهای جشنواره فیلم فجر را میکشد.»
وی میافزاید: «فارغ از برخی از فضاسازیهای رسانهای اما بدنه هنرمندان ایرانی، آزاده و آزاد و معتقد به ارزشها هستند و به جشنوارههایی چون مقاومت، دلبستگی دارند. مصداق عینی این حقیقت نیز استقبال گسترده هنرمندان از سرتاسر کشورمان است. گواه این حرف نیز ارسال بیش از 9 هزار اثر به شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت است که این آمار شاید برای خیلیها باور کردنی نباشد.»
محمدی بیان میکند: «علاوهبر داخل کشور، استقبال هنرمندان خارجی از شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت نیز خیرهکننده و فراتر از حد انتظار بود. به طوری که فقط در بخش مدافعان سلامت این جشنواره، از 130 کشور جهان، فیلمهایی ارسال شد که یک آمار بینظیر برای جشنوارهای موضوعی آن هم با موضوع مقاومت است. برخلاف خیلی دیگر از رویدادها، جشنواره فیلم مقاومت از این هنرمندان خارجی برای شرکت در این جشنواره، دعوت نکرده است بلکه خود آنها به استقبال جشنواره مقاومت آمدند. »
وی معتقد است: «به نظر من استقبال پرشور هنرمندان خارجی از شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت، یک تلنگر جدی به سایر جشنوارههای هنری و به ویژه جشنواره فیلم فجر است که متأسفانه بیشتر به یک دورهمی و نمایش لباس تبدیل شده است و از ظرفیت عظیم و قدرتمند سینما برای اهداف انقلاب و جبهه مقاومت غافل مانده است. امیدوارم جشنواره فیلم فجر و سایر جشنوارهها نیز از این تجربه جشنواره فیلم مقاومت استفاده کنند.»
مدیر روابط عمومی بنیاد روایت فتح میگوید: «جشنواره فیلم مقاومت میتواند بر اصلاح روند کلی سینمای ایران موثر باشد. متأسفانه طی سالهای اخیر به دلیل سیاستگذاریها و ریل گذاریهای غلط مدیریت دولتی، سینمای ایران از فیلمهای سخیف، بیمحتوا و بیمخاطب پر شد. سینمای مقاومت به عنوان یک سینمای درست و ارزشمند میتواند این مسیر غلط را خنثی و اصلاح کند. ضمن اینکه سینمای مقاومت، استقبال مخاطب را هم در پی خواهد داشت؛ همچنانکه آمار نشان میدهد بسیاری از پرمخاطبترین فیلمهای ما، در سینمای مقاومت قابل تقسیمبندی هستند. این جریان میتواند وضعیت سینمای ایران را بهبود ببخشد، به شرط اینکه تعداد آثار با محتوای مقاومت را بالاتر ببریم و بر فیلمهای سخیف غلبه کنند.»
لزوم مطالبهگری جشنواره مقاومت از مدیران
اما جشنواره فیلم مقاومت میتواند به محلی برای مطالبهگری از مسئولان سینمایی برای حمایت و تقویت از سینمای انقلاب و دفاع مقدس تبدیل شود.
رضا منتظری، منتقد سینما و کارشناس رسانه به گزارشگر کیهان میگوید: «اهمیت جشنواره مقاومت و به طور کلی سینمای انقلاب، دفاع مقدس و مقاومت، بر هیچ کس پوشیده نیست؛ همه ما میدانیم که دفاع مقدس یک گنجینه بسیار ارزشمند است و باید به طور مدام به آن مراجعه کرد. اما متأسفانه اهمال کاری و ندانم کاری برخی مدیران ناکارآمد عرصه فرهنگ و هنر باعث شده است که سینمای دفاع مقدس به دست فراموشی سپرده شود و دچار مهجوریت گردد. این درحالی است که در سینمای اغلب کشورهای غربی و به ویژه هالیوود، بخش مهمی از سرمایه و ظرفیت خود را به تولید آثاری با موضوع جنگ اختصاص میدهند. جالب این است که آنها هیچ قهرمان و اسطورهای ندارند اما دست به قهرمان سازی پوشالی میزنند.
اما سینمای ما گنجینهای عظیم و سترگ از قهرمانان و اسطورههایی که اگر نبودند بدون شک کشور ما اقتدار امروز خود و چنین صلابتی نداشتیم و همه را به دست فراموشی میسپردیم. پرسش من این است که آیا این اتفاق غیر از خیانت، اسم دیگری دارد؟ به رغم همه شعارهایی که مدیران در حمایت از سینمای دفاع مقدس سر میدهند اما در عمل اغلب سینماگرهای ارزشی ما بیکار هستند و فیلمنامههایشان رد میشود و در مقابل تا دلتان بخواهد فیلمهای مبتذل و سخیف و کثیف که بنیان خانواده و فرهنگ ملی ما را هدف گرفتهاند ساخته میشود! این یک خیانت به فرهنگ اصیل و ارزشمند مقاومت و روح شهدا و ایثارگران و جانبازان محسوب میشود.»
وی ادامه میدهد: «من به تمام دستاندرکاران جشنواره فیلم مقاومت و انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس و تمام سینماگران متعهد که علیرغم همه کارشکنیها پای این سینما ایستادهاند خداقوت میگویم. اما به نظرم صرفا برگزاری جشنواره فیلم مقاومت کافی نیست؛ متولیان جشنواره مقاومت و هنرمندان ارزشی باید با مسئولین سینمایی کشور وارد رایزنی شوند و تولید آثار ارزشمند و فاخر دفاع مقدسی و با محوریت مقاومت را مطالبه کنند که چرا مدیران، سینمای دفاع مقدس را نادیده میگیرند؟ باید از 100 فیلمی که در سینمای ما ساخته میشود حداقل 30 فیلم در حوزه مقامت باشد. چرا راجع به جنگ 33 روزه لبنان فیلمی ساخته نمیشود. چرا راجع به مدافعان حرم، فیلمهای بسیار اندکی تولید شده است. چرا به جای این همه سوژه ناب که میتوان براساس آن، دهها فیلم تکان دهنده و فاخر تولید کرد، این حجم گسترده از فیلمهای سخیف و مبتذل ساخته میشود؟ بنابراین جشنواره فیلم مقاومت باید فیلمسازها را وادار به تولید آثاری در این حوزه کند و آقایانی که بودجه را در اختیار مبتذل سازان میدهند باید پاسخگو
باشند.»