شرایط مجازات بدکاران در قیامت

 
براساس آموزه‌های قرآن، باید شروطی تحقق یابد تا بتوان شخصی را مجازات به خیر یا شر کرد:
1. در کارهای مادی دنیوی لازم است تا دو شرط «علم و عمد» تحقق یابد تا شخص از آثار کارش بهره‌مند شود؛ یعنی شخص نسبت به کاری که انجام می‌دهد عالم باشد و هم از روی عمد و قصد آن کار را انجام دهد. خدا می‌فرماید: لِلرِّجالِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ؛ مردان، نصیب و بهره‌ای از بخشی از آن چیزی که اکتساب می‌کنند دارند و زنان نیز بهره‌ای از بخشی از آن چیزی که اکتساب می‌کنند دارا می‌باشند.(نساء، آیه 32)؛ زیرا واژه «اکتساب» از ریشه «کسب» به معنای کسب از روی «عمد» است؛ یعنی اگر شخص کاری را عالمانه و عامدانه انجام دهد؛ اکتساب است.
2. قرآن برای کارهای ناظر به مسائل اخروی و مجازات در آخرت، فرقی میان کار خیر و کار بد قائل است؛ به این معنی که اگر کار خیری حتی به غیر «عمد» انجام شود، خدا به سبب کرامت خویش، پاداش نیک و خیر برایش قرار می‌دهد؛ اما اگر کار شر و بدی انجام شود، لازم است که «علم و عمد» تحقق یابد تا مجازات کیفر اخروی برای آن تعیین شود. از همین رو خدا می‌فرماید: لَهَا مَا کَسَبَتْ وَ عَلَیْهَا مَا اکْتَسَبَتْ؛ برای هر نفسی هر آن چیزی است که کسب کرد؛ و علیه هر نفسی هر آن چیزی است که اکتساب کرد.(بقره، آیه 286) واژه «کسب» به معنای تحقق آن است حتی اگر از روی «عمد» نباشد. پس اگر شخصی کار خوبی را به «غیر عمد» انجام دهد، خدا به کرامت خویش او را پاداش خیر دهد؛ اما در مجازات بدکار در آخرت افزون بر علم باید عمدی هم در کار باشد تا مجازات بد برای بدکار مقرر شود؛ لذا خدا در یک آیه‌، از دو واژه مختلف برای کار خوب و بد استفاده می‌کند؛ در پاداش کار خیر از واژه «کسب» و در مجازات نسبت به کار بد، از  واژه «اکتساب» بهره می‌برد تا بیان کند مجازات کار بد، زمانی خواهد بود که آن کار بد، اکتسابی و از روی عمد و با سوء اختیار باشد. پس از نظر قرآن آنجایی که بخواهد ثواب دهد «کسب» معیار است و آنجایی که بخواهد عقاب کند «اکتساب» معیار است.
فرشته محیطی