«ارزشیابی» حلقه مفقوده امور تربیتی

  محمدابراهیم محمدی*
  معلم مدرسه که بودم به دانش‌آموزان کلاسم گفتم هر کس هر کار نیکی که در هفته انجام داده است برایم نقل کند.
یکی گفت: من دست مادرم را بوسیدم. دیگری گفت: پدرم برمن خشم گرفت و توبیخ کرد اما من به ایشان اخم نکردم. سومی گفت: مبلغی پول پیدا کردم، می‌گردم تا صاحبش را بیابم.
چهارمی: پیرمردی را از خیابان عبور دادم و سبدی را از دست بانویى سالمند گرفتم؛ پنجمی: جایم را به فرد کم توانی در اتوبوس دادم و...
وقتی از علت این کارم پرسیدند، گفتم می‌خواستم تأثیر کتاب، کلاس و آموزش‌ها و فعالیت‌های تربیتی‌ام را ببینم و دیدم.
بهتر است نهاد امور تربیتی در چله دوم و در اقدامی جسورانه مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب در سیاست‌های تربیتی خود تجدید نظر کند. در بروندادهای آموزش و فعالیت‌های تربیتی خود بازنگری کند و مهمتر از همه این دوازده سال را به تفکیک هدف‌گذاری‌های دوره‌ای ارزشیابی کند.
اصلاح گفتمان تربیتی و ریل‌گذاری‌های جدید در فرآیند آموزش و سنجش، بزرگترین مطالبه بی‌پاسخ از این نهاد مسئول است!
امور تربیتی باید از لاک آموزش و برنامه‌های هیجانی و جریانی درآید و به بررسی تأثیر و آثار میدانی فعالیت‌های خود بپردازد.
امروز دوره نسخه‌های اداری و آمرانه و نیاز سنجی‌های یک سویه و بعضا تحمیلی گذشته است؛ زمانه اقتضا می‌کند تا برآیندها بر عیار رفتارهای محیطی و بیرونی دانش‌آموزان سنجیده شود.
امور تربیتی مسئول تربیت و متولی ارتقای شاخص‌های تربیتی در نظام آموزش رسمی و عمومی است و به قاعده ملزم است، مثل شاخص‌های سلامت و آلودگی هوا، بروندادهای رفتاری را با فرآیندهای آموزشی و تربیتی مدرسه ارزیابی و ارائه تحلیل نماید.
شاید دوستان امور تربیتی و صاحب‌نظران دغدغه‌مند می‌دانند که شکل جاری، هیچ مطلوبیتی با انتظارات ندارد و به ناچار باید انقلابی هوشمندانه در شاخص‌ها و سنجش‌ها صورت پذیرد.
نگاه یک سویه به هندسه تربیتی و تأمین رضایت‌های فرادست محور، نمی‌تواند حداقل‌های این انتظارات را از این نهاد مقدس و انقلابی برآورده سازد.
پیشنهاد می‌شود امور تربیتی فعالیت‌های جریان‌ساز و همایشی را که در جای خود خوب و مناسب است و نیز مسابقات و جشنواره‌های موسمی و پرتکرار را به تشکل‌ها و کانون‌های دانش‌آموزی واگذارد و تمام توش و توان خویش را برای بازیابی توان درون مدرسه‌ای خویش معطوف سازد تا به احیای مأموریت مغفول خویش توفیق یابد.
بازنمایى نقش مدرسه‌ای و بسیج تمام ظرفیت‌های مدیریتی، آموزشی و تربیتی مدرسه، آغاز رسیدن امور تربیتی به مأموریت‌های پنهان در توسعه تربیت دینی،  سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی و...در افق انقلاب و بیانیه گام دوم انقلاب خواهد بود.
مهم‌ترین گام در این مسیر پس از مشارکت دادن و بسیج تمام ظرفیت‌های داخلی، مشارکت و نظارت جدی، بازتدوین و عملیاتی کردن سند برنامه درسی ملی با رویکرد تربیتی و یا تدوین برنامه‌ریزی تربیتی زیرنظام سند تحول و طرح نظام ارزشیابی فعالیت‌های تربیتی است.
اینک انتظار مى‌رود تا امور تربیتی با اصلاح شاخص‌ها و سنجه‌های میدانی، اعتبار و اعتماد را به کانون‌های تربیتی بازگرداند و امید را برای تربیت نسل اخلاق مدار و مسئول در خانواده‌ها و جامعه بدمد.
* کارشناس مسائل امور تربیتی