وقتی نصف جهان از ما شکست خورد!

عباداله حنیفه‌زاده

پیش از صحبت دربارة این عملیات باید قدری به عقب برگردیم. پس از پیروزی قوای ایران در عملیات والفجر 8 فرماندهان نظامی به فکر طراحی یک عملیات سراسری به منظور پیروزی نهایی در جنگ یا حداقل گرفتن یک نتیجه مهم و احقاق حقوق ملت ایران در جنگ افتادند، ولی انجام عملیات مهم و سراسری با مشکلاتی همراه بود که عبارتند از: یک- تأمین نیروی انسانی مورد نیاز جهت انجام این عملیات فرماندهان نظامی برای انجام عملیات سراسری نیرویی به استعداد 500 الی 1000 گردان علاوه‌بر نیروهای ارتش و سپاه و سایر قوای مسلح مستقر در جبهه‌ها پیش‌بینی کرده بودند که ما فقط توانستیم نیرویی استعداد یک صد هزار نفر با نام سپاهیان محمد رسول‌الله(ص) فراهم آوریم، دو- شرایط اقتصادی حاکم بر کشور در آن مقطع اجازه انجام چنین عملیات گسترده‌ای را نمی‌داد؛ به ویژه سقوط قیمت نفت از سطح 28 دلار در هر بشکه به حدود پنج دلار در هر بشکه رسیده بود. این توطئه پس از پیروزی ایران در فاو و ظاهر شدن علائم پیروزی ایران در جنگ به منظور تحت فشار قراردادن کشورمان و تحمیل خواسته‌های دشمنان در پایان جنگ انجام پذیرفت. سه- انجام عملیاتی گسترده در جنگ نیازمند مهمات و تسلیحات فراوانی بود که با در نظر گرفتن تحریم‌های نظامی علیه کشورمان، تأمین تسلیحات و مهمات مورد نیاز این عملیات مقدور نبود، به ویژه آنکه ارتش عراق- با حمایت آمریکا و برخی از دولت‌های غربی و شرقی- به پیشرفته‌ترین سلاح‌های روز دنیا مسلح شده بود. بنابراین انجام عملیات سراسری در آن زمان غیرممکن و منتفی اعلام شد و طرح یک عملیات بزرگ در یک جبهه مهم مورد بررسی فرماندهان نیروهای مسلح قرار گرفت و پس از بررسی‌های فراوان منطقه عملیاتی بصره برای انجام این عملیات مهم مورد تصویب قرار گرفت.
قبل از پرداختن به نحوه عملیات کربلای پنج لازم است قدری درباره استحکامات و موانع ایجاد شده توسط ارتش عراق که با همکاری مستشاران نظامی خارجی (اسرائیلی، عربی و اروپایی) به منظور جلوگیری از سقوط بندر بصره در برابر حملات احتمالی ایران ایجاد شده بود توضیحاتی بیان شود تا عظمت فداکاری و ایثار فرزندان این ملت برای نسل کنونی معلوم گردد، این موانع عبارتند از: میادین وسیع مین، سیم‌های خاردار که جریان برق به آن متصل شده بود، ایجاد کانال‌های آب و کار گذاشتن انواع تله‌های انفجاری در داخل این کانال‌ها برای مثال کانال دریاچه پرورش ماهی در جزیره ماهی کانالی به عرض یک کیلومتر و طول 20 کیلومتر ایجاد شده بود و با هدایت آب رودخانه‌های اطراف از جمله ارونده صغیر و با کار گذاشتن انواع تله‌های انفجاری درون کانال به‌زعم خود پیش‌روی رزمندگان اسلام را در این منطقه ناممکن می‌دانستند علاوه‌بر آن موانع و استحکاماتی که ارتش عراق به منظور جلوگیری از پیشروی رزمندگان اسلام ایجاد شده بود کارشناسان نظامی آن را با دژهای بارلو که در جنگ جهانی اول توسط ارتش آلمان به منظور جلوگیری از پیش‌روی قوای متفقین ایجاد شده بود برابر می‌دانستند.
مضاف بر آن واحدهای توپخانه ارتش عراق 3500 گلوله در ثانیه انواع مختلف توپخانه به مواضع نیروهای ایرانی شلیک می‌کردند، به علاوه آتش خمپاره‌اندازها و‌تانک‌ها و قوای زرهی ارتش عراق علیه مواضع نیروهای عمل‌کننده ایرانی اجرای آتش می‌نمودند علاوه‌بر این جنگنده‌های مدرن و پیشرفته نیروی هوایی عراق و همچنین تیم‌های ارتش هلیکوپترهای ارتش عراق مدام مواضع رزمندگان اسلام را بمباران نموده شدت آتش به حدی بود که آیت‌الله مصباح یزدی و آیت‌الله جوادی آملی آن را جنگ جهانی سوم کوچک نامیدند چرا که نیروهای عراقی از تمام سلاح‌های پیشرفته موجود متعارف و غیرمتعارف استفاده نمودند و در یک کلمه هر آنچه که ارتش عراق در طول هشت سال از انواع سلاح‌ها و مهمات موجود در اختیار خود استفاده نمود از تمامی آنها در عملیات کربلای پنج استفاده نمود حتی سلاح‌های کشنده شیمیایی مانند گاز خردل (گاز اعصاب) استفاده نمودند و فقط از سلاح‌های اتمی استفاده نکردند ولی باز تسلیم اراده رزمندگان ایران نشد و نتوانستند از پیروزی آنها جلوگیری کنند.
تاریخ انجام عملیات ساعت 22 شامگاه 19/10/1365 منطقه عملیات شلمچه و شرق بصره و ناصریه بود.
این عملیات تحت فرماندهی قرارگاه خاتم‌الانبیاء توسط سپاه پاسداران انجام شد قرارگاه فوق‌الذکر با تشکیل سه قرارگاه فرعی به نام‌های قرارگاه کربلا نجف قدس این عملیات را فرماندهی می‌نمود.
در ضمن نیروهای ظفرمند ارتش جمهوری اسلامی ایران مسئولیت و پشتیبانی کامل این عملیات را بر عهده داشتند. برای مثال واحدهای توپخانه ارتش به طور کامل نقش فعال در ریختن آتش تهیه مناسب به مواضع ارتش عراق به منظور پیشروی سریع نیروهای عمل‌کننده و نیروهای هوایی ارتش در پوشش کامل هوایی و بمباران مواضع نیروهای عراقی به عهده داشت، همچنین تیم‌های آتش هوانیروز مسئولیت شکار ‌تانک‌ها و قوای زرهی ارتش عراق را به طور کامل به عهده داشت و بخش دیگری از نیروهای ارتش عملیاتی را با نام کربلای 6 با رمز مقدس یا زهرا(س) در محور عملیاتی سومار-نفت شهر و نیروهای لشکر 64 ارومیه عملیات مهمی را در ارتفاعات 2519 گردمن در منطقه عمومی حاج عمران تحت عنوان کربلای 7 را به منظور کاستن از فشار نیروهای عراقی در جبهه‌های جنوب اجرا نمودند.
اما آثار منطقه‌ای و بین‌المللی ناشی از پیروزی در این عملیات نیز قابل توجه بود. با ظهور علائم شکست دشمن ناو هواپیما‌بر جان اف کندی با تجهیزات کامل برای نجات نیروهای عراقی به منطقه اعزام شد. حضور فعال ناوگان‌های نظامی قدرت‌هایی که می‌توان گفت نصف جهان را در اختیار داشتند یعنی آمریکا و انگلیس و فرانسه و شوروی به منظور حمایت از صدام و نیروهای نظامی عراق و دخالت در جنگ به نفع عراق برای جلوگیری از شکست قطعی عراق به نحوی که آنها اعلام کردند تمام کاروان‌های نفتکش اعزامی به بنادر کشورهای حوزه خلیج‌فارس که متحد عراق در جنگ بودند به خاطر جلوگیری از حمله نیروهای ایرانی به آنها اسکورت خواهند نمود، چرا که ایران اعلام کرده بود در صورتی که عراق کاروان‌های تجاری و نفتکش ما را مورد حمله قرار دهد ما نیز مقابله به مثل خواهیم کرد و متحدان آن را مورد حمله شدید قرار خواهیم داد به همین منظور نیروی دریایی سپاه پاسداران هم‌زمان با عملیات کربلای 5 به منطقه اعزام گردید.