اعـمال تقـرب‌سـاز

بر اساس آموزه‌های قرآن، انسان باید به خدا نزدیک شود و به او تقرب جوید. البته این بدان معنا نیست که خدا از انسان دور است؛ زیرا در قرب و بعد معنوی بر خلاف قرب و بعد مادی، ممکن است یک طرف بسیار نزدیک و طرف دیگر بسیار دور باشد؛ یعنی در قرب و بعد مادی، اگر یک طرف دو متر از طرف دیگر دور است، طرف دیگر نیز دو متر دور است؛ اما در قرب و بعد معنوی این‌گونه نیست؛ از همین‌رو خدا به انسان از شاهرگش نزدیک‌تراست: نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ(ق، آیه 16)، اما انسان ممکن است از خدا بسیار دور باشد.
به هرحال، انسان باید تلاش کند به خدا تقرب بجوید. قرب معنوی به خدا، با اعمالی انجام می‌شود که انسان را خدایی می‌سازد. این اعمال که در چارچوب مجموعه فکری و عملی، از آن به‌عنوان دین اسلام یاد می‌شود، همان صراط مستقیم عبودیت است که تقواساز نیز است.(ذاریات، آیه 56؛ حمد، آیات 6 و 7؛ بقره، آیات 21 و 138؛ آل‌عمران، آیات 19 و 85)
انسانی که متاله و خدایی می‌شود، صفات و رنگ خدایی را به خود می‌گیرد(بقره، آیه 138) و این‌گونه محبوب خدا می‌شود: یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ.(مائده، آیه 54)
همه اعمالی که بر اساس آموزه‌های اسلام در شرایع گوناگون بیان شده(مائده، آیه 48)، اعمال تقرب ساز است و انسان می‌بایست در این صراط مستقیم عبودیت کسب تقوای الهی و تقرب کند.(حمد، آیات 6 و 7؛ بقره، آیات 21 و 138؛ آل‌عمران، آیات 19 و 85)
از همین رو اعمال عبادی مالی و غیرمالی از روزه و زکات و خمس و حج و مانند آنها همگی در تقرب انسان به خدا نقش دارد و هر یک همانند مصعده(ابزار صعود) و معرجه(ابزار عروج) می‌تواند انسان را بالا برده و از دور به خدا نزدیک سازد و از برکات قرب معنوی برخوردار کند. لذا اعمال عبادی از جمله نماز وسیله معراج: «الصَّلَاةُ مِعْرَاجُ‌ المُؤْمِن»(سفینه البحار، ج 2، ص 268) و وسیله تقرب: «الصَلَاة قُرْبَانُ کُلِّ تَقِیٍّ» (کافی، ج 3، ص 265) می‌شود؛ چنانکه به‌عنوان نمونه در روایت نسبت به زکات و انفاقات مالی آمده است: اِنَّ الزَّکَاةَ جُعِلَتْ مَعَ الصَّلَاةِ قُرْبَاناً لِاَهْلِ الْاِسْلَامِ؛ زکات همراه نماز ابزار تقرب برای اسلام قرار داده شده است.(نهج‌البلاغه، دشتی، 1، ص 213)
پس انسان برای تقرب به خدا می‌بایست همه اعمال خویش را در چارچوب اسلام برای عروج و تقرب به کار گیرد تا از دوری معنوی به نزدیکی رسد و فرصت را از دست ندهد؛ چرا که خدا دور و دستیابی به او
هرگز دیر نیست.