منشور حقوق شهروندی در سکوت خبری

محمدرضا جعفرملک
آذرماه ماه سال 98 را درحالی پشت سر گذاشتیم که نه رئیس‌جمهور گزارشی از عملکرد یک ساله منشور حقوق شهروندی به ملت ارائه داد و نه بسیاری از نهادها و سازمان‌هایی که قرار بود هر ساله گزارش کار دهند و بسیاری از رسانه‌ها نیز بی‌سر و صدا از کنار آن گذشتند.
سه سال پیش در چنین روزهایی که هوای آلوده همانند این روزها مردم و مسئولان را زمین‌گیر کرده بود، منشور حقوق شهروندی در همایش «قانون اساسی و حقوق ملت» رونمایی شد.
روحانی در 29 آذر سال 95 خود را مكلف كرد كه هر ساله گزارشی از عملکرد خود و دستگاه‌های اجرایی در زمینه پیشرفت‌ها و راهكارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی را به ملت ارائه دهد و حتی در صورت نیاز، منشور حقوق شهروندی را به روز كند.
وی منشور حقوق شهروندی را با 23 سرفصل و 120 ماده به همراه ساز و کار اجرا و نظارت بر حسن اجرای آن امضا و رونمایی کرد.
رئیس‌جمهور اما در آخرین نشست خبری سال 92 درباره ضمانت اجرایی این منشور گفت: بعضی‌ها می‌گویند حقوق شهروندی برای انتخابات آینده منتشر شده است، حقوق شهروندی جزو قول‌های من در انتخابات سال 92 بود. یعنی یکی از وعده‌هایی که من به مردم دادم تهیه منشور حقوق شهروندی، انتشار و تلاش برای اجرای آن بود.
روحانی در همایش اولین سالگرد منشور حقوق شهروندی در سال 96 گفت: بعضی از عزیزان آن زمان گفتند كه نزدیك انتخابات است و این اقدام حركتی انتخاباتی است و حقوق شهروندی مثل خیلی چیزهای دیگر فراموش خواهد شد. همان روز هم كه این منشور را در همین مكان اعلام كردم، گفتم یكی از اهداف بسیار مهم ما، اجرای تمام این منشور است.
این در حالی است که شهيندخت مولاوردي دستیار سابق رئيس جمهوري در امور حقوق شهروندي در هفتم آذر 96 درباره اهميت منشور حقوق شهروندی به روزنامه ابتكار گفت: اهميت این منشور بر كسي پوشيده نيست و به دليل اين اهميت بوده كه فكر تدوين منشور، ابلاغ و رونمايي آن در دولت يازدهم شكل گرفته است و به عنوان وعده و شعار انتخاباتي رئيس جمهوري مطرح شده است.
رئیس‌جمهوری همزمان با رونمایی از این منشور در همایش قانون اساسی و حقوق ملت طی بیانیه‌ای دستگاه‌های تابع قوه مجریه را مکلف کرد تا ظرف 6 ماه برنامه «اصلاح و توسعه نظام حقوقی» را در حوزه مسئولیت خود با تأکید بر تحقق هر چه ‌بهتر حقوق شهروندی تهیه و به تصویب برسانند.
وی از دستگاه‌های اجرایی خواست تا بسترسازی‌های قانونی و ساختاری و همچنین تلاش‌های فرهنگی و آموزشی لازم را انجام دهند و با مشارکت بخش غیردولتی به‌ ویژه احزاب، تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد نسبت به تعیین مصادیق و تشریح حقوق شهروندی در حوزه فعالیت‌ها، مسئولیت‌ها و اختیارات خود اقدام کنند.
رئیس‌جمهوری در آذر سال 96 با برگزاری اولین اجلاس ملی گزارش پیشرفت‌ها و راهكارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی پای سخنان مسئولان 10 دستگاه ملی و وزارتخانه منتخب نشست تا عملکرد یک ساله آنان را در زمینه اجرای منشور حقوق شهروندی بشنود.
روحانی از مولاوردی دستیار ویژه خود در امور حقوق شهروندی خواست كه نظرات مردم در سایتی مربوط به حقوق شهروندی منعكس شود و نظرات مردم پس از دسته‌بندی به اطلاع دولت و سایر مردم برسد و در این اجلاس اعلام کرد که آرامش اقتصادی به عنوان یك حق مهم شهروندی دنبال می‌شود.
وی پس از شنیدن گزارش دستگاه‌های منتخب در زمینه اجرای منشور حقوق شهروندی گفت که احساس عدالت و تامین حقوق شهروندی زمینه‌ساز آرامش جامعه است و تاكید كرد كه آرامش اقتصاد، تعامل در سیاست خارجی، طرح تحول سلامت، دسترسی به فضای مجازی و حقوق شهروندی محور فعالیت‌های دولت بوده است.
آن روز روحانی درباره محیط‌زیست هم سخنانی بر زبان راند و گفت: در روزی داریم در تهران صحبت می‌كنیم كه متأسفانه مدارس ما به دلیل آلودگی هوا تعطیل است. اینجا به وزیر صنعت و وزیر نیرو و وزیر نفت و مسئول محیط‌زیست می‌گویم، این مسئولیت سنگین ماست.
وی در آن روز از همه وزرا، معاونان، استانداران، دستگاه‌ها، نهادهای عمومی و سمن‌ها خواست تا هر 6 ماه یكبار گزارش دقیق به رئیس‌جمهور و سالی یكبار نیز به مردم گزارش دهند.
روحانی وعده داد: منِ رئیس‌جمهور موظف هستم سالی یكبار گزارش به ملت دهم. سال آینده به شما خواهم گفت كه در این یكسال چه كرده‌ایم و چه مشكلاتی پیش روی ماست و شما كجاها باید ما را یاری كنید تا مشكلات را حل كنیم.
یک سال بعد یعنی اواخر آذر ماه سال 97 مولاوردی درباره اجلاس دوم حقوق شهروندی گفت: قرار بود امروز هم مانند سال گذشته برای بزرگداشت این روز تاریخی مراسم سالروز رونمایی برپا شود اما به دلیل سفر رئیس‌جمهوری به تركیه این مراسم به بعد موكول شده است.
شاید بتوان برگزاری اولین اجلاس ملی گزارش پیشرفت‌های حقوق شهروندی را اوج فعالیت‌های مربوط به منشور حقوق شهروندی دانست که به مرور زمان رو به افول گذاشت، به گونه‌ای که امسال خبری از همایش و ارائه گزارش سالانه از سوی رئیس‌جمهوری و مسئولان مربوطه در رسانه‌ها مطرح نشد اما شهروندان همانگونه که آقای روحانی برای پیگیری حقوق قانونی خود سفارش کرده بودند، منتظر شنیدن آخرین دستاوردها و اقدامات صورت گرفته در این زمینه هستند.
شاید مهم‌ترین اقدامی که امسال همزمان با سالروز رونمایی از منشور حقوق شهروندی انجام شد، تعیین شاخص‌های حقوق شهروندی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و هیچ اقدام دیگری صورت نگرفت و یا در رسانه‌ها برای آگاهی مردم منتشر نشد.