جرعه های معرفت - شرح حدیث معصومین(ع) در کلام رهبر انقلاب
مأیوس نشدن از کار خیر حتی با وجود ناسپاسیها
عن امیرالمومنین(ع) عن رسولالله(ص): یدالله تبارک و تعالی فوق رووس المکفرین ترفرف بالرحمهًْ (1)
«امیرالمومنین(ع) از قول پیامبر(ص) نقل میکنند که فرمود: دست خدای تبارک و تعالی رحمت را بر سر هرکسی که کار نیک او مورد ناسپاسی قرار بگیرد، گسترده است.»
- یدالله تبارک و تعالی فوق رووس المکفرین؛
این [روایت] درباره آن کسانی است که احسان آنها، کار نیک آنها، خدمت آنها مورد ناسپاسی قرار میگیرد. چون یک چنین کسانی که مورد ناسپاسی قرار میگیرند، ممکن است که از کار خیر مایوس بشوند. این روایات شریفه[که امیرالمومنین(ع) از قول پیامبر(ص) میفرماید]، این معنا را میخواهد در ذهنها از بین ببرد که اگر دیدید که شما خدمت میکنید، کار نیک انجام میدهید اما از شما سپاسگزاری نمیشود، قدردانی نمیشود بلکه خدمت شما کفران میشود، بدانید که نفس این کفران شدن نعمت، موجب جلب رحمت خدا است؛ مثل همه مشکلات دنیا. چون ترازوی الهی ترازوی میزانی است و هیچ کم نمیگذارد، [لذا] خطاب به کفار و متنعمین به نعمتهای ظاهری خداوند در دنیا که خدا را عبادت نمیکنند -کسانی در اینجا بهرهمندیهای زیادی دارند-[میفرماید:] آذهبتم طیبانکم فیحیاتکم الدنیا؛ (2) خیری که لازم بود به شما برسد همینجا بردید؛ دیگر طلبی از خدا ندارید؛ این مال آنها است. از آن طرف هم هر بلایی، هر شدتی- روحی، جسمی، عنوانی، شانی، مالی، شکمی- هرجور سختیای به کسی برسد، یک اجری در مقابلش، آن طرف هست؛ میزان الهی کاملا درست و دقیق است، که نمیگذارند؛ هرچه اینجا از شما کم گذاشته شد، آنجا به شما عوضش داده خواهد شد؛ بدون تردید. یکیاش هم همین است؛ خدمت میکنید، زحمت میکشید، کار خوب انجام میدهید اما کسی نمیفهمد یا میفهمد و عمدا کفران میکند یا خیانت میکند یا جهالت میکند بدانید که در مقابل این، رحمت الهی هست.
- ترفرف بالرحمهًْ؛ و رحمت را بالای سر اینها برافراشته میکند؛ چه از این بهتر! مثل اینکه آدم آرزو میکند که جزو « مکفرین» قرار بگیرد و قدردانی نشود، تشویق و تقدیر[نشود]. حالا ما هم- که متاسفانه تقدیرها و تشویقهای بیخودی هم داریم برای کار نکرده مورد تشویق قرار میگیریم- یواشیواش عادت کردهایم و میخواهیم به خاطره کارهای خوبی هم که انجام ندادهایم، ما را حمد کنند، سپاسگویی کنند، سپاسگزاری کنند: و یحبون ان یحمدوا بما لم یفعلوا ولا تحسبنهم بمفازهًْ من العذاب؛ (3)این اخلاقیات اسلامی اینجور در متن زندگی است؛ آنکسانی که دوست دارند بر کار نکرده پاداش بگیرند، بر حسن نداشته حمد و سپاسگویی بشوند و تمجید بشوند، خیال نکنید که از عذاب الهی خیلی دور هستند.
* شرح حدیث در ابتدای درس خارج، 1383/10/28، به نقل از کتاب نسیم سحر
1- نوادر راوندی، ص 104
2- سوره احقاف، بخشی از آیه 20؛ «... [به آنان میگویند] «نعمتهای پاکیزه خود را در زندگی دنیایتان[خودخواهانه] صرف کردید»...»
3- سوره آلعمران، بخشی از آیه 188؛ «... و دوست دارند به آنچه نکردهاند مورد ستایش قرار گیرند، قطعا گمان مبر که برای آنان نجاتی از عذاب است...»