وحدت در جهان اسلام رمز پیروزی در رویارویی با توطئه تفرقه افکنی استکبار - بخش نخست
یکپارچگی با ریسمان وحدت و مقاومت در برابر تفرقه
گالیا توانگر
امروز دنیای اسلام دچار ناامنی است؛ ناامنی اخلاقی و معنوی، و ناامنی سیاسی. عامل عمده، غفلت ما و هجوم بیرحمانه دشمنان است. ما در برابر هجوم دشمن نابکار به وظیفه دینی و عقلی خود عمل نکردیم... رؤسای کشورهای اسلامی و نخبگان سیاسی و دینی و فرهنگی در دنیای اسلام، وظایف سنگین بر دوش دارند: وظیفه ایجاد وحدت و برحذر داشتن همگان از ستیزهگریهای قومی و مذهبی؛ وظیفه آگاهسازی ملتها از شیوههای دشمنی و خیانت استکبار و صهیونیسم؛ وظیفه تجهیز همگان برای مقابله با دشمن در میدانهای گوناگون جنگ نرم و سخت؛ وظیفه متوقف سازی فوری وقایع فاجعه بار در میان کشورهای اسلامی که امروز نمونههای تلخ آن همچون حوادث یمن، در سراسر جهان مایه اندوه و اعتراض است؛ وظیفه دفاع قاطع از اقلیتهای تحت ستم مسلمان است... اینها وظایف مهمی بر دوش همه ما است. ملّتها باید آن را از دولتهای خود مطالبه کنند و نخبگان باید با عزم راسخ و نیّت خالص در راه تحقّق آن بکوشند. (بیانات مقام معظم رهبری در پیام حج سال 1396)
دو تن از نو محافظهکاران آمریکا به نام «توماس فریدمن» و «مایکل لدین»، پس از اجرای پروژههای تحقیقاتی زیاد، اعلام کردند که دنیای غرب اگر به امنیت آتی خود میاندیشد باید از هیچ تلاشی برای جلوگیری از یکپارچگی مسلمانان خودداری نکند و زمینه ایجاد این شکاف هم وجود دارد. نومحافظهکاران آمریکا به دولتمردان این کشور توصیه کردند که از این به بعد از مفهوم جهان اسلام استفاده نکنید، چون مفهوم جهان اسلام در کلیت یک اتحاد اسلامی را نوید میدهد، بلکه به جای آن از مفهوم مسلمانان استفاده کنید که قابلیت شکنندگی بیشتری دارد. امروز تلاش برای ایجاد تفرقه در جهان اسلام یکی از عناصر جنگ نرم غرب است.
مهدویت و گرایش به حق
راهکار تحقق شعار«ما همه برادریم»
حجتالاسلام محمود متوسل آرانی رئیسبنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) درباره تحقق شعار «همه برادریم» میگوید: «موضوع مهدویت جزء موضوعاتی است که میان هر دو گروه شیعه و سنی به عنوان یک امر مشترک، مورد پذیرش طرفین است و با همه اختلافاتی که حتی در موضوع امامت بین شیعه و اهل سنت وجود دارد، ولی اهل سنت براساس روایت رسول خدا(ص) معتقد هستند در آخرالزمان فردی به نام مهدی از نسل پیامبراعظم(ص) ظهور و جهان را از ظلم و فساد پاک میکند و عدالت را در سراسر جهان حاکم میکند. پس در ابتدا مهدویت در مذاهب متفرقه اسلامی یک امری است که مایه وحدت و اتحاد فرق اسلامی است و همین الان در استان سیستان و بلوچستان که شیعه و اهل سنت در کنار هم زندگی میکنند. در موضوع مهدویت هر ساله همایشهای مشترکی با حضور علمای شیعه و اهل سنت برگزار میشود. همچنین در این سمینارها هم ائمه جمعه شهرهای شیعهنشین و هم ائمه جمعه شهرهای اهل سنت، مطالب خودشان را راجع به مهدویت بیان میکنند.»
وی درباره اینکه آیا سایر ادیان نیز میتوانند زمینهساز وحدت باشند؟ توضیح میدهد: «از فرق اسلامی که بگذریم تقریبا همه ادیان آسمانی و مکاتبی که الان وجود دارد، همه معتقد هستند که روزی خواهد رسید که فردی قیام میکند و در مقابل ظلم و بیداد میایستد و جهان را از وجود ظالمین پاک میکند. اکثریت مردم دنیا که مسیحی هستند، معتقدند حضرت مسیح(ع) که به آسمانها رفته است، در آخرالزمان رجعت میکند و با ظهور خودش موجب تقویت جبهه دین داران الهی میشود و کاری میکند که گروه دیندار بر گروه بیدین و کسانی که دین خود را میخواهند حاکم کنند بر زمین حاکم میشوند. جالب این است که در آموزههای اسلامی هم ما معتقدیم وقتی امام زمان (عج) ظهور میکند، حضرت مسیح (ع) هم ظهور میکند و ظهور این دو همزمان است؛ یعنی ظهور حضرت مسیح (ع) هم در روایات اسلامی پیشبینی شده است. البته مطابق روایات اسلامی حضرت مسیح (ع) پشت سر امام زمان (عج) نماز میخوانند و همین اقتدا به امامزمان(عج) باعث میشود که عموم مسیحیان جهان به پیروی از حضرت مسیح(ع) به امام زمان(عج) اقتدا کنند. امامت و حاکمیت آن حضرت را بپذیرند و به تعبیری این دو فرد؛ یعنی امام زمان(عج) از جانب مسلمانان و حضرت مسیح(ع) از جانب مسیحیان که بیشترین پیروان مذاهب الهی را در میان مردم دارند، بتوانند با کمک همدیگر اسباب وحدت میان مسلمانان و مسیحیان را در جهاد با کفار، جهاد با ظالمان و کسانی که زیر بار حق نمیروند انجام بدهند و بر جهان مسلط شوند.»
راههای مقابله با نقشههای
ضد تقریبی استکبار
از این کارشناس مسائل مذهبی و فرهنگی سؤال میکنم: «در حال حاضر مهمترین فعالیتهای ضد تقریبی که امروز در جهان وجود دارد، چیست؟» وی پاسخ میدهد: «متاسفانه الان دو گروه یا دو قطب در دنیا سعی میکنند این وحدت میان ادیان برقرار نشود، یک گروه «صهیونیسم» است که تلاش دارد نگاه بدبینانه و اسلامستیزانه را میان مسیحیان نسبت به مسلمانان ترویج کنند که میبینیم گروههای داعشی که مورد حمایت اینها واقع شدند، هدف اصلی شان این بود که اجازه ندهند مسیحیان با مسلمانان ارتباط بیشتری برقرار کنند. این در حالی بود که تقریبا در دهههای اخیر کسانی که از مسیحیت به اسلام روی میآوردند، روز به روز بیشتر میشد و قرآن به عنوان کتاب مسلمانان در اروپا جزء پرفروشترین کتابها قرار میگرفت. صهیونیستها سعی کردند این اتفاق رخ ندهد، زیرا در این جهت آنها متضرر میشوند و نمیتوانند به اهداف صهیونیستی خودشان برسند.
گروه دوم -که متاسفانه در میان مسلمانها وجود دارد- «وهابیت» است. وهابیت که به صورت پنهان و آشکار با صهیونیسم در قضایا و حوزههای مختلف در ارتباط است. آنها هم به گونه ای تبلیغ و ترویج میکنند که این وحدت اتفاق نیفتد. البته برخی گروههای وهابیت اصل موضوع امام زمان(عج)، مسئله غیبت و ظهور حضرت مهدی(عج) را منکر هستند. گرچه علمای اهل سنت چنین دیدگاهی را ندارند. متاسفانه الان میبینیم وهابیون با ترویج تفکرات خودشان نه فقط بین مسیحیت و اسلام، بلکه میان مسلمانان نیز دائما جدایی و تفرقه ایجاد میکنند.»
حجتالاسلام آرانی در پاسخ به این سؤال که بهترین راهکار برای خنثیسازی اقدامات ضدتقریبی چیست؟ میگوید: «باید دو کار انجام دهیم. یکی اینکه دقت کنیم خواسته یا ناخواسته آب به آسیاب دشمن نریزیم. از سخنرانیهایی که باعث تفرقه میان مسلمانان میشود، جلوگیری کنیم. همچنین با همه اختلافاتی که فرق اسلامی در برخی موضوعات اعتقادی و فقهی دارند، امت نباید با ذکر این موارد و تأکید بر روی آنها کاری کنند که مسلمانها از هم جدا شوند. در این زمینه رهبر انقلاب فتوا دادند که هر سخنی یا رفتاری که میان مسلمانان تفرقه ایجاد کند و توهین به مقدسات اهل سنت محسوب شود، حرام است. متاسفانه بعضیها بیتوجه به این اصل مهم وحدت، در سخنرانیها و گفتارهایشان این موضوع را رعایت نمیکنند. البته تا حدودی در کشور ما اصل وحدت مراعات میشود، ولی متاسفانه در برخی کشورهای اسلامی مانند عراق به خاطر حضور برخی افراد حتی در سطح مرجعیت یا عامدانه، عالمانه یا از روی جهل و بیتوجهی کاری میکنند که این خواسته دشمن و خواسته انگلیس که تفرقه میان مسلمانان است، روز به روز بیشتر شود.»
چرا وحدت اسلامی برای امام (ره) اهمیت داشت؟
امام خمینی(ره) در بسیاری از سخنان و نوشتههای خود امت اسلام را از تفرقه بر حذر داشته و آنان را به پیامدهای زیان بار و ناگوار تفرقه و اختلاف توجه دادهاند. ایشان در این باره میفرمایند: «امروز اختلاف بین ما، تنها به نفع آنهایی است که نه به مذهب شیعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفی و یا سایر فرق. آنها میخواهند نه این باشد نه آن، راه را این طور میدانند که بین شما و ما اختلاف بیندازند. ما با توجه به این معنی که همه ما مسلمان هستیم و همه ما اهل قرآن و اهل توحید هستیم، باید برای قرآن و توحید زحمت بکشیم و خدمت کنیم.» (بیانات بنیانگذارجمهوری اسلامی ایران امام خمینی(ره) در دیدار با نمایندگان فرهنگیان مهاجر نوسود، فرماندار و فرماندهان سپاه پاسداران پاوه 30 تیر1359)
لیلا رستمیان یک دانشجوی رشته تاریخ مذاهب برایمان میگوید: «هیچ مصلح و متفکری به اندازه امام(ره) بر اهمیت و ضرورت وحدت بین مسلمانان تا این حد تاکید نداشته است. امام(ره) تا آنجا به وحدت و انسجام ملی و اسلامی اهمیت میدادند که اساسا انقلاب اسلامی را ثمره این موهبت الهی میدانستند. وحدت به این معنی نیست که فقط یک فکر و سلیقه وجود داشته باشد که چنین چیزی عملی نیست. انسانها نظرات و افکار متفاوت و مخالف یکدیگر دارند و این طبیعی است، مهم این است که با داشتن این اختلاف نظرها، در رسیدن به یک هدف و مقصد واحد بتوانند اختلافها را کنار بگذارند و با هم متحد شوند، نه اینکه دشمن هم باشند و باعث آسیب رسیدن به کشور شوند. امام خمینی(ره) وحدت و اتحاد اقشار مردم را اعم از شیعه و سنی و حتی یکپارچگی با سایر مذاهب که در کشور زندگی میکنند را برای آبادانی و نجات کشور، برای حفظ نهضت انقلابی ایران و برای مقابله با دشمنان لازم و ضروری میدانستند.»
وی ادامه میدهد: « در مورد وحدت بین مذاهب نیز باید به این نکته مهم توجه داشت که منظور از وحدت امت اسلامی این نیست که حتی از بحث و بیان موضع اعتقادی و فقهی خویش خودداری نمایند، بلکه مقصود این است که نخست فِرَق مسلمین یکدیگر را بطور صحیح بشناسند، از مواضع فکری و اعتقادی هم آگاهانه مطلع شوند و جهت حفظ و گسترش کیان و بنیاد اسلام عزیز از نزاعی که قرآن کریم آن را نهی فرموده، بازایستند و برای دفاع از ساحت مقدس قرآن مجید و اصول ثابت و مشترک اسلامی در برابر دشمنان امتی متحد و ملتی متشکل و جماعتی همنوا و هم جبهه باشند. مخالفین اتحاد مسلمین برای اینکه از وحدت اسلامی مفهومی غیرمنطقی و غیرعملی بسازند، آن را به نام وحدت مذهبی توجیه میکنند تا در قدم اول با شکست مواجه گردند.
در صحیفه امام، جلد 21، صفحه 427 آمده است: بدیهی است که منظور علمای روشنفکر اسلامی از وحدت اسلامی حصر مذاهب به یک مذهب یا اخذ مشترکات مذاهب و طرد مفترقات آنها نیست که نه معقول و منطقی است و نه مطلوب و عملی، بلکه منظور این دانشمندان متشکل شدن مسلمین است در یک صف در برابر دشمنان مشترکشان و این کار اضافه بر اینکه با موازین کتاب و سنت سازگار است معقول و مطلوب هم خواهد بود.»
تلاش دشمنان برای ضربه زدن به وحدت در جهان اسلام
رضا ابراهیم زاده یک کارشناس مسائل فرهنگی برایمان توضیح میدهد: «افزایش درگیریهای منطقه و تشکیل متعدد گروههای تروریستی که نه تنها آرامش منطقه، بلکه آرامش اربابان خود را -که زمانی به وسیله همین اربابان تغذیه فکری و حتی در بازهای تغذیه تسلیحاتی میشدند- سلب کرده و به یک معضل جدی برای جامعه جهانی تبدیل شده است و همچنین تلاش دشمن برای بسط دادن این گروهها با اندیشه اسلام ناب، ضرورت وحدت را دوچندان کرده است.»
وی درتبیین توطئههای دشمنان برای ضربه زدن به وحدت در جهان اسلام توضیح میدهد :«دشمن در تلاش است تفکر وحشیانه عدهای وهابی و سلفی را در قالب تفکر اسلامی برای مردم خود تبیین کند، اندیشه این تروریستها به تعبیر امام خمینی(ره) برگرفته از اسلام آمریکایی میباشد و با استفاده از همین اسلام آمریکایی -که از دو زیر مجموعه اسلام سکولار و متحجر پدید آمده است- سعی در تشکیک افکار عدهای عوام الناس دارد.
با توجه به اینکه تئوریسینها و رهبران دینی و اکثر آیات عظام در کشورهای مسلمان به این اتحاد نظر رسیدهاند که ظهور عناصری چون داعش در نتیجه عدم وحدت بین مسلمانان میباشد بر همین اساس وظیفه مسلمانان سنگین ترمیشود، چرا که فقط با تفکر اسلام ناب محمدی میتوان در برابر این فتنهها ایستاد و طرح تفکر اسلام ناب نیز به نتیجه نخواهد رسید، مگر در سایه تعاملی سازنده با دیگر مسلمانان که فقط با وحدت امکانپذیر میباشد.»