جوابیه بانک مرکزی درباره خبر کسری بودجه و پاسخ کیهان

 

1- براساس جداول قانون بودجه کل کشور منابع بودجه عمومی شامل درآمدهای عمومی، واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و واگذاری دارایی‌های مالی و مصارف بودجه عمومی شامل هزینه‌های جاری، تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و تملک دارایی‌های مالی می‌باشد. زمانی دولت در تامین مصارف بودجه عمومی دچار کسری می‌باشد که توانایی پرداخت از محل منابع پیش‌بینی شده درقالب مصوبات مندرج در قانون بودجه و ظرفیت‌های قانونی تعیین شده برای دولت را نداشته باشد. این درحالی است که بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که تراز منابع و مصارف بودجه دولت در ده ماهه ابتدایی سال 1396 تماماً مطابق با مصوبات قانون بودجه سال 1396 می‌باشد و درواقع دولت توانسته مصارف خود را از محل منابع مصوب در قانون بودجه تامین کند... سخنان رئیس‌جمهور محترم درخصوص عدم کسری بودجه دولت نیز ناظر بر تراز بودن منابع و مصارف بودجه عمومی مطابق بر مصوبات قانون بودجه کل کشور بوده است.
2- وضعیت تراز مالی دولت در دو طبقه‌بندی «تراز عملیاتی» و «تراز عملیاتی و سرمایه‌ای» گزارش‌دهی می‌گردد که هر یک کارکرد تحلیلی خاص خود را دارد. درخصوص تراز عملیاتی و سرمایه‌ای دولت که در یادداشت روزنامه کیهان مورد تاکید قرار گرفته است، وضعیت مالی دولت را با توجه به درآمدهای عمومی و واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و پرداخت‌های جاری و عمرانی نشان می‌دهد که درنهایت کسری این تراز با خالص واگذاری دارایی‌های مالی (خالص واگذاری دارایی‌های مالی و تملک دارایی‌های مالی) جبران می‌شود. مادامی‌که ردیف‌های درآمدی ذیل واگذاری دارایی‌های مالی دولت (عمدتاً شامل انتشار اوراق مالی اسلامی، واگذاری شرکت‌های دولتی و تنخواه‌گردان خزانه) مازاد بر مقادیر مندرج در قانون بودجه و سقف تعیین شده برای برداشت از حساب خزانه نزد بانک مرکزی نباشد، عملکرد مالی دولت منضبط و بدون کسری خواهد بود.
3- روزنامه کیهان پایین بودن بودجه عمرانی در ده ماهه ابتدایی سال 1396 را به عنوان اتفاق ناگواری در عملکرد مالی دولت دانسته و آن را مسبوق به سابقه در دولت روحانی دانسته است. سهم پرداخت‌های عمرانی طی سال‌های 1392-94، علیرغم سقوط قیمت جهانی نفت، از ثبات نسبی (عدم کاهش قابل توجه پرداخت‌های عمرانی متناسب با کاهش قیمت جهانی نفت خام) برخوردار بوده است. ضمن آن‌که بررسی عملکرد دولت یازدهم در سال 1395 نشان می‌دهد که همزمان با به ثمر نشستن آثار توافقنامه برجام و افزایش قابل ملاحظه تولید و صادرات نفت، پرداخت‌های عمرانی دولت از بهبود قابل توجه برخوردار شده و با افزایش 54/8 درصدی نسبت به سال 1394 به 421 هزار میلیارد ریال در سال 1395 افزایش یافته و سبب شده است که سهم پرداخت‌های عمرانی از کل مصارف در این سال به حدود 15 درصد افزایش یابد. بعلاوه عملکرد پرداخت‌های عمرانی دولت در ده ماهه ابتدایی سال جاری نیز با تحقق 50 درصدی همراه بوده است.
 کیهان: طبق آمار رسمی بانک مرکزی تراز عملیاتی و سرمایه‌ای کشور 26/640- میلیارد تومان مصوب شده بود که عملکرد دولت در این زمینه 33/510- میلیارد تومانی بوده است، یعنی حدود هشت هزار میلیارد تومان بیش از رقم مصوب شده، کسری داشته ایم و مشخص نیست چگونه نویسنده این توضیحات مدعی تطابق عملکرد دولت با قانون بودجه می‌باشد.
در ادامه این توضیحات به این مسئله ‌اشاره شده که با اضافه کردن واگذاری‌های دارایی مالی و تملک دارایی‌های مالی، کسری جبران می‌شود، که در پاسخ باید گفت بله، اگر موارد مذکور را به تراز عملیاتی و سرمایه‌ای اضافه کنیم این رقم مثبت می‌شود ولی آنچه بیانگر کسری دخل و خرج دولت بوده و مبنای کسری یا مازاد در بودجه می‌باشد، خود تراز بوده و خالص واگذاری دارایی‌های مالی نه تنها برآیند درستی از وضع دخل و خرج دولت ارائه نمی‌دهد، بلکه می‌تواند موجب گمراهی در شناخت نقاط ضعف بودجه‌ریزی کشور شود.
در بخش بودجه عمرانی، نویسنده به جای پاسخگویی به نقد کیهان که گفته بود حدود 30 هزار میلیارد تومان از بودجه عمرانی پرداخت نشده، صرفا به دلایل ناتوانی مالی ‌اشاره کرده که توجیه مناسبی نیست. چراکه دولت با هرگونه کمبودی درخصوص درآمدهایش، ابتدا بودجه عمرانی را گوشت قربانی می‌کند.   یکی از تناقضات این جوابیه در همین جا مشخص می‌شود، نویسنده محترم که در عبارت قبلی علت پرداخت نشدن بودجه عمرانی را کاهش منابع نفتی اعلام کرده بود در ادامه اعلام می‌کند طی دو سال اخیر درآمد نفتی افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته است!!
نکته دیگر اینکه  اولین معیار علمی برای سنجش عملکرد دولت درخصوص بودجه عمرانی، تحقق پرداخت‌هاست، وقتی در دولت فعلی طی بیش از چهار سالی که از عمر آن می‌گذرد، به طور میانگین، سالانه 60 درصد این بودجه‌ها پرداخت نشده، دیگر چه معنی دارد رقم مطلق بودجه عمرانی یکسال را با سال دیگر مقایسه کنیم! اگر بنا به سیاسی نگری باشد، بله، بودجه عمرانی با افزایش رقم مواجه شده اما اگر بدون پیش‌داوری بخواهیم نگاه کنیم باید بگوییم دولت به تعهدات خود درباره بودجه عمرانی پایبند نبوده و بد عمل کرده است.
در پایان ‌اشاره‌ای به بحث برجام خواهیم داشت که در نوشته بانک مرکزی هم به آن ‌اشاره شده و با توجه به اینکه ما هنوز در مسائل بانکی تحت فشار هستیم و حتی وزیر امور خارجه اعلام کرده بود نمی‌توانیم یک حساب در انگلیس باز کنیم یا معاون ایشان (عباس عراقچی) که اخیرا گفته بود: «ایران برجام را داستانی موفق نمی‌داند چرا که از آن بهره‌مند نشده و تحریم‌ها برداشته نشده است.» تعریف نوشته بانک مرکزی از برجام با عبارت: «به ثمر نشستن آثار توافقنامه برجام...» منطقی به نظر نمی‌رسد.