به بهانه هفتمین سالگرد آغاز فعالیت «هیسپان تی وی»
هوای تازه در فضای مسموم رسانههای جهان
حسام آبنوس
«قطاری را که ایستاده، سنگ نمیزنند»، شاید این جمله مشهور را بارها و بارها شنیده باشیم و از آن بهعنوان توجیهی برای دستاندازها و سختیهای موجود در مسیر یاد کرده باشیم. بهعبارتی کسی که ایستاده و حرکتی نمیکند خطری تهدیدش نمیکند و سختیها نشانهای برای قرارداشتن در مسیر درست است. این عبارت را میتوان برای شبکه تلویزیونی «هیسپان تیوی» نیز بهکار برد. شبکهای که 6 سال پیش فعالیت رسانهای خود را آغاز کرد؛ اما در این زمان کوتاه با مشکلات بسیاری در امر خبررسانی و تولید محتوای رسانهای و رساندن آنها بهدست مخاطب اعم از حذف از روی ماهواره روبهرو بوده است.
«بازتاب بیطرفانه خبرهای مهم جهان»، «خبر از دیدگاهی نو»، «پرداختن به اخبار خاورمیانه و آشکار کردن آنچه رسانههای غربی در پی پوشاندن و تحریف آنها هستند»؛ شاید اصلیترین شعارهایی باشد که در ارتباط با این رسانه اسپانیولی زبان باید مورد توجه قرار گیرد. این شبکه درواقع بهمنظور رساندن صدای انقلاب اسلامی و بازتاب صدای مستضعفان جهان راهاندازی شد تا بتواند بهعنوان صدای تازه در فضای رسانههای جهان مسیری تازه در خبررسانی و پوشش رویدادها باز کند؛ اما این شبکه هم به سرنوشتی مبتلا شد که دیگر شبکههای غیرفارسی زبان غیر وابسته به محافل ابرقدرتهای جهان گرفتار شده بودند، کارتلهای قدرتمند رسانهای وابسته به منابع مالی قدرتمند، تحمل شنیدن صدای مخالف با سیاستهای خود را نداشته و با فشارهایی که وارد کردند سعی در خاموشکردن این صدای سوم داشتند. صدایی که در واقع خلاف آن صدایی بود که سالهای امپراطوری رسانههای وابسته به «رابرت مورداک» در گوش مخاطبان خود فرو میکردند.
اسپانیایی، زبان مادری بیش از 470میلیون گویشور (قریب به 500 میلیون نفر) در جهان است. از اینحیث این زبان، دومین زبان پرتکلم در جهان است. بههمین خاطر باتوجه به این میزان مخاطب باید راهاندازی این شبکه را یک اتفاق و فصل جدید در دیپلماسی فرهنگی – رسانهای جمهوری اسلامی ایران دانست. این شبکه در کنار شبکه انگلیسی زبان «پرستیوی» گستره وسیعی از مخاطبان غیرفارسی زبان را پوشش رسانهای میدهد و بهعبارتی با تولید برنامههای مختلف سعی در ایجاد جریانی رسانهای در راستای گفتمان مطلوب جمهوری اسلامی ایران دارد. مدیریت افکار عمومی و جهتدهی به آنها در جهان ازسوی رسانهها رقم میخورد و جمهوری اسلامی نیز با راهاندازی رسانههای غیر فارسیزبان دست به گسترش دیپلماسی خود زد تا از این رهگذر به بسط اندیشه سیاسی خود نایل آید.
در دنیای امروز قدرت نرم از جایگاه ویژهای برخوردار است. رسانههایی همچون تلویزیون و پایگاههای خبری، از مهمترین ارکان قدرت نرم در شکلدادن به آراء و نظرات مخاطبان در سطوح مختلف به شمار میروند. به همینخاطر ضرورت راهاندازی رسانههای خبری و غیرخبری آشکار میشود؛ اتفاقی که هر چند طی چند دهه با تاسیس شبکههای مختلف رادیو و تلویزیونی به زبانهای گوناگون و حتی رادیوی اسپانیایی در بدنه بخش برون مرزی صدا و سیما عملیاتی شده بود، اما جای خالی شبکهای به زبان اسپانیایی را همچنان ملموس، خالی نگاه داشته بود و در سال 1390 اگر چه با تأخیر، در برههای مهم بدان دست یازیده شد، زیرا واضح بود که جای رسانهای که با استفاده از برنامههای خبری و غیرخبری بتواند مطلوب خود را به مخاطب نخبه و غیرنخبه اسپانیایی زبان جهان در قالب دیداری و تلویزیون منتقل کند، خالی است.
با وجود تمام تحریمها علیه رسانههای ایرانی در سطح جهان، میبینیم این شبکهها و برنامههایش دیده شده و یکی از دلایل تحریم آن را باید در همین موضوع جستوجو کرد. شبکهای که در حالی که هنوز یکسال از عمر فعالیتش نمیگذشت با تحریم روبهرو شد، بیشک توانسته بود در همان مدت اندک نیز اثرگذاری تحسینبرانگیزی داشته باشد که محافل وابسته به سرمایه و قدرت را به عکسالعمل وادارد. این در حالی است که منادیان برابری انسانها در سراسر جهان، سالهاست بهتنهایی در میدان افکار عمومی دنیا در حال یکهتازی هستند و اکنون که رسانهای با بضاعت قیاسنشدنی با امپراطوریهای رسانهای آنان وارد گود شده تا صدای محرومان عالم را ضریب دهد، چنین مورد هجوم قرار گرفته و فریاد آن را برنتافته و سعی در خاموشکردن آن داشتند.
از دیگر موارد اهمیت راهاندازی این شبکه، حضور کشورهای جبهه مقاومت از جمله ونزوئلا، کوبا و... در منطقه تحت پوشش شبکه «هیسپان تی وی» است. علاوهبر اینکه کشورهای اینمنطقه به زبان اسپانیایی گویش میکنند همواره در طول سالهای استقلال، در برابر امپریالیسم که ایالات متحده آمریکا نماینده اصلی آن در منطقه محسوب میشود، ایستادگی کردهاند و از این حیث ضرورت فعالیت چنین رسانهای احساس میشد تا با پوشش رسانهای به این کشورها و اتفاقات مرتبط با آنها صدایشان را که سالها مورد ستم واقع شدند، به گوش جهان برسانند. هرقدر از عمر فعالیت این شبکه اسپانیایی زبان میگذرد، ابعاد اهمیت راهاندازی آن بیشتر آشکار میگردد؛ هرچند حمایتهای مالی و سیاسی و تسهیل فعالیت آنها ازسوی دستگاه دیپلماسی کشور در افزایش ضریب نفوذ فعالیت این شبکه و نظایر آن بیتأثیر نیست.